Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 6661-6750
Indeks alfabetyczny
W
90 haseł
wybory śródokresowe
Wybory odbywające się w połowie kadencji prezydenta USA. Obejmują między innymi wybór części członków Kongresu.
wybory śródterminowe
Wybory odbywające się w połowie kadencji prezydenckiej w USA. Obejmują między innymi wybór części członków Kongresu.
wycena
Oszacowanie wartości przedsiębiorstwa, zwykle na podstawie jego wyników, perspektyw rozwoju, aktywów i zainteresowania inwestorów.
wycena aktywów
Oszacowanie wartości ekonomicznej składników majątku, takich jak akcje, obligacje, waluty, nieruchomości lub surowce. Na wycenę wpływają między innymi oczekiwane zyski, ryzyko i sytuacja rynkowa.
wycena firm
Proces szacowania wartości przedsiębiorstwa na podstawie jego majątku, wyników finansowych, perspektyw rozwoju i warunków rynkowych. Wycena może wpływać na cenę sprzedaży udziałów lub całej firmy.
wycena pierwotna
Wartość spółki ustalona w pierwotnej transakcji finansowania, takiej jak runda inwestycyjna lub oferta nowych akcji. Służy jako punkt odniesienia do porównywania późniejszych wycen rynkowych.
wycena po rundzie
Wartość całej firmy ustalona po zakończeniu rundy finansowania, uwzględniająca pozyskany w niej kapitał.
wycena przedsiębiorstwa
Szacunkowa wartość przedsiębiorstwa ustalana na potrzeby inwestycji, finansowania lub transakcji. Nie musi być równa wartości księgowej ani ostatecznej cenie sprzedaży.
wycena rynkowa
Wartość spółki wynikająca z bieżącej ceny jej akcji oraz liczby wyemitowanych akcji. Zmienia się wraz z notowaniami na rynku.
wycena surowców
Wycena surowców to określanie ich wartości rynkowej na podstawie między innymi podaży, popytu, zapasów, kosztów wydobycia i oczekiwań inwestorów.
wycena w pełni rozwodniona
Wycena w pełni rozwodniona uwzględnia potencjalne akcje, które mogą powstać między innymi wskutek realizacji opcji lub konwersji innych instrumentów.
wychwyt dwutlenku węgla
Proces oddzielania dwutlenku węgla od strumienia gazów, na przykład powstających podczas procesów przemysłowych, aby ograniczyć jego emisję do atmosfery.
wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla
Technologie przechwytywania CO2 z procesów przemysłowych lub energetycznych i jego trwałego składowania. Brytyjski budżet przewiduje ograniczenie finansowania projektów CCS.
wyciek arkusza egzaminacyjnego
Nieuprawnione ujawnienie treści arkusza egzaminacyjnego przed rozpoczęciem lub w trakcie egzaminu.
wyciek danych
Nieuprawnione ujawnienie, udostępnienie lub opublikowanie informacji, które powinny pozostawać pod kontrolą ich właściciela albo administratora.
wyciąg bankowy
Zestawienie operacji wykonanych na rachunku lub karcie w określonym okresie, często wraz z datami i kwotami transakcji.
wydajność
Wydajność opisuje, jak sprawnie system wykonuje zadania przy określonym czasie, zużyciu zasobów i jakości działania.
wydajność na wat
Miara pokazująca, ile pracy urządzenie wykonuje przy określonym zużyciu energii. W urządzeniach przenośnych wpływa między innymi na czas pracy i temperaturę.
wydanie utrzymaniowe
Wydanie utrzymaniowe to aktualizacja skupiona przede wszystkim na poprawianiu błędów, stabilności i niezawodności istniejących funkcji, a nie na wprowadzaniu dużych nowości.
wydatki konsumenckie
Pieniądze wydawane przez osoby prywatne na towary i usługi; w aplikacjach mogą obejmować opłaty za dostęp do treści, zakupy i inne płatności użytkowników.
wydatki operacyjne
Koszty bieżącego funkcjonowania przedsiębiorstwa, niezwiązane bezpośrednio z wytworzeniem konkretnego produktu. Obejmują między innymi sprzedaż, administrację, badania i rozwój.
wydobycie kryptowalut
Wydobycie kryptowalut to proces wykonywania obliczeń lub innych czynności technicznych służących zatwierdzaniu transakcji i tworzeniu nowych jednostek kryptowaluty w systemach, które przewidują taki mechanizm.
wyjście obrazowe
Obraz lub inny materiał wizualny wygenerowany przez model na podstawie danych wejściowych lub polecenia użytkownika.
wykluczenie z partii
Formalne usunięcie osoby z grona członków partii politycznej, zwykle w następstwie postępowania przewidzianego w jej wewnętrznych zasadach.
wykonalność projektu
Wykonalność projektu oznacza możliwość jego przeprowadzenia przy uwzględnieniu warunków technicznych, finansowych, organizacyjnych i prawnych. Jej ocena pomaga ustalić, czy założenia projektu są realistyczne.
wykonalność wyroku
Wykonalność wyroku oznacza możliwość przymusowego zrealizowania obowiązków określonych przez sąd, na przykład zapłaty pieniędzy lub wydania rzeczy.
wykonanie kodu bez uwierzytelnienia
Możliwość uruchomienia instrukcji lub programu na zaatakowanym systemie bez wcześniejszego zalogowania się lub przedstawienia poświadczeń. Skutki zależą między innymi od uprawnień procesu, który wykonuje kod.
wykonywanie spekulatywne
Mechanizm wydajnościowy, w którym procesor przewiduje przyszłe instrukcje i wykonuje je przed potwierdzeniem, że należą do właściwej ścieżki programu.
wykroczenie
Czyn zabroniony przez ustawę, zagrożony karą przewidzianą w przepisach o wykroczeniach. Jest mniej poważny niż przestępstwo.
wykroczenie drogowe
Naruszenie przepisów ruchu drogowego zakwalifikowane przez ustawę jako wykroczenie, a nie przestępstwo.
wylesianie
Trwałe usuwanie lasów, zwykle w celu przeznaczenia zajmowanego przez nie terenu na rolnictwo, drogi, zabudowę lub inne formy użytkowania.
wylinka
Zrzucenie starego pancerza przez stawonoga, umożliwiające wzrost.
wymagania regulacyjne
Wiążące warunki ustanowione przez przepisy i organy nadzoru, które produkt, usługa lub działalność muszą spełnić, aby mogły być legalnie oferowane lub prowadzone.
wymazanie danych
Proces trwałego usunięcia danych z urządzenia, zwykle w celu uniemożliwienia ich odczytania przez osoby nieupoważnione.
wymiana baterii
Sposób uzupełniania energii polegający na zastąpieniu rozładowanej baterii naładowaną.
wymiana więźniów
Porozumienie, w ramach którego państwa przekazują sobie osoby zatrzymane lub skazane.
wymiana wywiadowcza
Przekazywanie informacji i ocen dotyczących zagrożeń między służbami wywiadowczymi różnych państw.
wymiar sprawiedliwości
Działalność sądów polegająca na rozstrzyganiu spraw i stosowaniu prawa, w tym na orzekaniu o odpowiedzialności za przestępstwa.
wymiar strategiczny
Znaczenie sprawy dla długofalowych celów, bezpieczeństwa i pozycji państwa, a nie tylko dla bieżących decyzji.
wymogi kapitałowe
Wymogi kapitałowe to regulacyjne zasady określające minimalny poziom kapitału, który bank musi utrzymywać względem skali i ryzyka swojej działalności. Mają zwiększać odporność banku na straty.
wymuszenie okupu
Próba uzyskania pieniędzy w zamian za nieujawnianie lub zwrot wykradzionych danych.
wymuszony restart
Procedura ponownego uruchomienia iPada, używana wtedy, gdy tablet nie reaguje prawidłowo. Nie usuwa danych.
wynagrodzenia rezydualne
Płatności związane z wcześniejszą pracą aktora, wypłacane po zakończeniu pierwotnej produkcji lub jej emisji. Jackson wskazuje, że nie są one w całości uwzględniane przy spełnianiu części wymogów ubezpieczenia.
wynagrodzenie
Zapłata należna za wykonywanie pracy lub świadczenie usług, ustalana zwykle w umowie i wypłacana w określonych odstępach czasu.
wynagrodzenie podstawowe
Stała część wynagrodzenia wypłacana za pracę, niezależna od premii, dodatków i innych świadczeń. W ofertach rekrutacyjnych podaje się ją zwykle jako kwotę roczną lub miesięczną.
wynagrodzenie zmienne
Część wynagrodzenia zależna od wyników firmy, realizacji celów lub innych określonych kryteriów, często wypłacana w formie premii.
wynik kasowy
Suma wpływów uzyskanych przez przedstawienie ze sprzedaży biletów w określonym czasie lub w całym okresie eksploatacji.
wynik white-glove
Określenie aukcji, na której wszystkie wystawione obiekty znajdują nabywców.
wyniki finansowe
Miary opisujące sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa w określonym czasie, między innymi przychody, koszty, zysk lub stratę.
wyniki kwartalne
Okresowe sprawozdanie przedstawiające sytuację finansową i działalność spółki w jednym kwartale. Obejmuje między innymi przychody, koszty, zysk lub stratę oraz wybrane dane operacyjne.
wyobcowanie
Stan poczucia oddalenia od innych ludzi, wspólnoty, instytucji lub uznawanych norm, któremu może towarzyszyć brak przynależności i zaufania.
wypalanie kontrolowane
Planowane użycie ognia w określonych warunkach, aby ograniczyć ilość roślinności mogącej później stać się paliwem dla niekontrolowanego pożaru.
wypalenie
Stan długotrwałego wyczerpania psychicznego i emocjonalnego, któremu może towarzyszyć spadek motywacji, dystans wobec wykonywanych zadań oraz poczucie przeciążenia.
wypalenie zawodowe
Wypalenie zawodowe to stan silnego wyczerpania fizycznego, psychicznego i emocjonalnego wywołanego długotrwałym, niezarządzanym stresem związanym z pracą.
wypowiedzenie umowy
Jednostronne oświadczenie strony umowy prowadzące do jej zakończenia po upływie określonego terminu, jeśli przepisy lub umowa przewidują taki tryb.
wyproszenie
Poród u lochy, czyli urodzenie przez nią prosiąt. Pierwsze wyproszenie oznacza pierwszy poród samicy w jej cyklu rozrodczym.
wyraźna zgoda
Jednoznaczne zezwolenie osoby na określone działanie, udzielone w sposób pozwalający zrozumieć jego zakres i cel.
wyrok w zawieszeniu
Orzeczona przez sąd kara, której wykonanie zostaje czasowo zawieszone pod warunkiem przestrzegania określonych obowiązków i niewystąpienia przesłanek do jej zarządzenia.
wyrzutnia
Urządzenie lub platforma służąca do przygotowania i wystrzelenia pocisków lub innych środków bojowych.
wysoki drążek
Przyrząd gimnastyczny złożony z poziomego drążka umieszczonego na dużej wysokości, na którym zawodnik wykonuje wymachy, obroty i elementy akrobatyczne.
wysokie technologie
Technologie oparte na zaawansowanej wiedzy naukowej i technicznej, zwykle wymagające intensywnych badań i rozwoju.
wysoko wzbogacony uran
Uran o zwiększonej zawartości izotopu U-235. Taki materiał może mieć zastosowania cywilne, ale jest także szczególnie istotny w kontekście ryzyka wojskowego wykorzystania programu nuklearnego.
wyspa pikseli
Mały, sztywny fragment wyświetlacza zawierający jeden lub więcej pikseli i zabezpieczony przed wpływem otoczenia.
wysycenie pola walki
Sytuacja, w której duża liczba obiektów lub zagrożeń obciąża systemy wykrywania i zwalczania do granic ich możliwości.
wyszukiwanie konwersacyjne
Sposób wyszukiwania, w którym użytkownik formułuje pytania lub prośby, a system interpretuje ich sens i dobiera odpowiednie wyniki.
wyszukiwanie obrazem
Metoda wyszukiwania informacji na podstawie obrazu zamiast wyłącznie tekstowego zapytania. System analizuje elementy obrazu i porównuje je z dostępnymi treściami lub bazami danych.
wyszukiwarka internetowa
Usługa, która przeszukuje zindeksowane zasoby internetu i przedstawia wyniki odpowiadające zapytaniu użytkownika.
wysłannik
Osoba oficjalnie wyznaczona do reprezentowania państwa, organizacji lub przywódcy w określonej sprawie, zwłaszcza podczas kontaktów dyplomatycznych.
wywiad
Zorganizowana działalność polegająca na pozyskiwaniu, analizowaniu i wykorzystywaniu informacji istotnych dla bezpieczeństwa lub polityki państwa.
wywiad wojskowy
Instytucjonalna działalność polegająca na pozyskiwaniu i analizowaniu informacji istotnych dla bezpieczeństwa oraz planowania działań wojskowych.
wyładowanie atmosferyczne
Gwałtowne wyładowanie energii elektrycznej w atmosferze, najczęściej w postaci pioruna. Może zapalić suchą roślinność i stać się źródłem pożaru.
wyłudzenie
Bezpodstawne uzyskanie pieniędzy lub innej korzyści przez wprowadzenie kogoś w błąd, wykorzystanie jego błędu albo posłużenie się nieprawdziwymi informacjami. W zależności od okoliczności może stanowić przestępstwo.
wyłączenie dla celów terapeutycznych
Wyłączenie dla celów terapeutycznych to zgoda na stosowanie określonej substancji lub metody w leczeniu sportowca, mimo że może podlegać ograniczeniom antydopingowym. Wymaga spełnienia ustalonych kryteriów medycznych i formalnych.
wyłączenie dowodów
Decyzja procesowa o niedopuszczeniu określonych materiałów do wykorzystania w sprawie, zwykle z powodu sposobu ich uzyskania lub naruszenia przepisów.
wyłączna strefa ekonomiczna
Obszar morski przylegający do wybrzeża państwa, w którym państwo to ma szczególne prawa do poszukiwania, wykorzystywania i ochrony zasobów naturalnych.
wyścig zbrojeń
Rywalizacja państw polegająca na rozwijaniu, powiększaniu lub unowocześnianiu potencjału wojskowego w celu uzyskania przewagi albo wzmocnienia odstraszania.
wyświetlacz AMOLED
Typ wyświetlacza, w którym każdy piksel emituje własne światło dzięki organicznym diodom elektroluminescencyjnym. Nie wymaga osobnego podświetlenia, co umożliwia uzyskanie głębokiej czerni.
wyświetlacz head-up
System prezentujący wybrane informacje przed kierowcą, bezpośrednio w jego polu widzenia.
wyświetlacz rozciągliwy
Ekran zaprojektowany tak, aby jego cała powierzchnia mogła zmieniać kształt lub rozmiar, mimo że pojedyncze elementy obrazu pozostają sztywne.
wzajemne zagwarantowane zniszczenie
Strategiczna zasada odstraszania nuklearnego, w której atak jednej strony prowadziłby do niszczącej odpowiedzi drugiej.
wzbogacony uran
Uran, w którym zwiększono udział izotopu uranu-235 w porównaniu z uranem naturalnym. Stopień wzbogacenia wpływa na możliwe zastosowanie tego materiału.
wznowa
Ponowne pojawienie się choroby lub guza po wcześniejszym leczeniu albo okresie bez wykrywalnych zmian. Wznowa może wystąpić w miejscu pierwotnej zmiany lub w innej części organizmu.
wzornictwo
Projektowa forma produktu, obejmująca jego wygląd, kształt, kolorystykę i inne cechy wizualne.
wzorzec bloku
Wzorzec bloku to zapisany układ elementów edytora, który można ponownie wykorzystać przy budowaniu strony. Ułatwia tworzenie spójnych sekcji bez ręcznego układania ich od początku.
wzrost cen paliw
Zwiększenie kwot płaconych za paliwa w porównaniu z wcześniejszym okresem. Może podnosić koszty przewozu i pośrednio wpływać na ceny innych towarów i usług.
wzór moiré
Powtarzalny wzór powstający, gdy dwie podobne, regularne struktury nakładają się na siebie pod niewielkim kątem.
wózek terenowy
Wózek zaprojektowany do poruszania się po nierównych, nieutwardzonych nawierzchniach. W opisanym rozwiązaniu wykorzystuje duże opony i stabilną konstrukcję.
wąskie gardło transportowe
Odcinek lub punkt sieci transportowej, którego ograniczona przepustowość może opóźniać albo zakłócać przepływ towarów.
wątek
Niezależny ciąg wykonywania instrukcji w procesie programu, wykorzystywany do realizacji określonych zadań obliczeniowych.
wątpliwości proceduralne
Zastrzeżenia dotyczące tego, czy czynności wykonano zgodnie z wymaganym trybem, kolejnością lub zakresem kompetencji.