Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 6751-6840
Indeks alfabetyczny
W
11 haseł
węgiel koksowy
Rodzaj węgla używany przede wszystkim do produkcji koksu, który jest niezbędnym materiałem w wielu procesach hutniczych.
węglowodany proste
Węglowodany zbudowane z pojedynczych lub podwójnych jednostek cukrowych, szybko dostępne jako źródło energii. W analizie chodzi głównie o cukry obecne w owocach i miodzie.
węzeł proxy
Urządzenie lub punkt sieci, przez który kierowany jest ruch internetowy między użytkownikiem a odwiedzaną usługą.
węzeł technologiczny
Generacja procesu produkcji układów scalonych, określana między innymi oznaczeniem takim jak 2 nm. Mniejszy nominalny rozmiar węzła zwykle pozwala zwiększyć gęstość tranzystorów i efektywność układu.
władze federalne
Centralne organy państwa, których kompetencje obejmują całe terytorium Stanów Zjednoczonych, w odróżnieniu od władz poszczególnych stanów.
władze gminne
Władze gminne to organy administracji samorządowej działające na poziomie gminy i wykonujące zadania publiczne dotyczące lokalnej społeczności.
włamanie
Przełamanie lub ominięcie zabezpieczenia chroniącego dostęp do pomieszczenia, urządzenia albo mienia, zwykle w celu dokonania kradzieży.
własna domena
Adres internetowy należący do organizacji, wykorzystywany między innymi w adresach poczty elektronicznej i usługach firmowych.
własność intelektualna
Zbiór praw chroniących niematerialne dobra, takie jak utwory, wynalazki, znaki towarowe czy projekty. W artykule chodzi o prawa związane z marką i grą Wreckreation.
włóknienie płuc
Proces, w którym w tkance płucnej powstaje nadmiar bliznowatej tkanki. Może to pogarszać oddychanie i obniżać jakość życia.
włókno węglowe
Lekki i sztywny materiał kompozytowy wykorzystywany między innymi do produkcji elementów nadwozia.
Y
4 haseł
yaoi
Nurt opowieści przedstawiających relacje między mężczyznami, zwykle romantyczne, a czasem erotyczne. Sam termin nie przesądza o pornograficznym charakterze treści.
yellowcake
Koncentrat uranowy otrzymywany w wyniku przerobu rudy uranowej, zwykle zawierający głównie związki uranu w postaci stałej.
yield farming
Praktyka udostępniania aktywów w protokołach DeFi w celu uzyskania potencjalnego dochodu lub nagród.
yōkai
Nadnaturalne istoty i zjawiska występujące w japońskim folklorze. Pojęcie obejmuje różne postacie, nie tylko demoniczne, często związane z określonymi miejscami, wydarzeniami lub wierzeniami.
Z
75 haseł
zaangażowanie użytkowników
Poziom aktywności i zainteresowania, jakie użytkownicy wykazują wobec usługi, platformy lub publikowanych treści.
zaangażowanie zbiorowe
Zaangażowanie zbiorowe to udział wielu osób we wspólnych działaniach lub poparcie dla działań podejmowanych przez grupy w celu osiągnięcia określonej zmiany.
zabezpieczanie śladów
Czynności służące ochronie, utrwaleniu i zebraniu śladów mogących pomóc w ustaleniu przebiegu zdarzenia oraz jego sprawcy.
zabezpieczenia handlowe
Środki stosowane przez państwo lub grupę państw w celu ochrony krajowych producentów przed skutkami konkurencji zagranicznej.
zabezpieczenia paliwowe
Działania służące zapewnieniu dostępu do paliwa oraz ograniczeniu skutków wahań jego cen i przerw w dostawach.
zablokowane kwasy nukleinowe
Zmodyfikowane, krótkie sekwencje kwasów nukleinowych zaprojektowane tak, aby wiązać się z wybranym fragmentem RNA i blokować jego interakcje.
zabytek artystyczny
Dzieło lub obiekt uznany przez prawo za szczególnie wartościowy artystycznie i objęty ochroną konserwatorską.
zabójstwo
Zabójstwo to bezprawne pozbawienie życia człowieka, będące przestępstwem przeciwko życiu. Odpowiedzialność i wymiar kary zależą od okoliczności czynu oraz jego prawnej kwalifikacji.
zachowania konsumenckie
Sposób, w jaki osoby lub gospodarstwa domowe podejmują decyzje dotyczące kupowania, finansowania i rezygnowania z dóbr lub usług.
zachęty above-the-line
Zachęty odnoszące się do głównych twórców i wykonawców produkcji, takich jak reżyserzy, scenarzyści, producenci czy czołowi aktorzy.
zadanie cron
Automatycznie uruchamiane zadanie systemu Linux, które może służyć między innymi do okresowego wykonywania poleceń.
zadośćuczynienie
Świadczenie pieniężne przyznawane za krzywdę, czyli niemajątkową szkodę, taką jak cierpienie, naruszenie godności lub stres. Jego wysokość ma częściowo złagodzić skutki doznanej krzywdy.
zadłużenie
Łączna wartość finansowych zobowiązań podmiotu wobec kredytodawców, pożyczkodawców lub innych wierzycieli. Wysokie zadłużenie może ograniczać płynność i zdolność do finansowania działalności.
zagraniczna darowizna polityczna
Wpłata lub inne wsparcie przekazane partii politycznej przez podmiot z innego państwa. Brytyjskie przepisy wyborcze ograniczają możliwość finansowania działalności politycznej z zagranicy.
zagrożenia klimatyczne
Zjawiska związane z klimatem, takie jak burze, powodzie, fale upałów, susze i pożary, które mogą zakłócać funkcjonowanie szkół.
zagrożenie biologiczne
Ryzyko związane z działaniem czynników biologicznych, które mogą szkodzić ludziom, zwierzętom lub środowisku.
zagrywka
Zaplanowany sposób rozegrania pojedynczej akcji w futbolu amerykańskim, obejmujący zadania poszczególnych zawodników.
zagłuszanie sygnału radiowego
Celowe emitowanie sygnałów radiowych, które utrudniają lub uniemożliwiają działanie innych urządzeń korzystających z tych samych zakresów częstotliwości.
zajętość widowni
Procentowy udział miejsc zajętych przez widzów w stosunku do nominalnej pojemności widowni.
zakaz ponownego sądzenia za ten sam czyn
Zasada prawna, która co do zasady nie pozwala ponownie prowadzić sprawy karnej wobec tej samej osoby za identyczny czyn.
zakaz wjazdu
Formalne ograniczenie możliwości wjazdu danej osoby do państwa przez okres określony w decyzji lub przepisach. Zakres i podstawa takiego zakazu zależą od właściwego prawa.
zakaz wypowiedzi
Wewnętrzne ograniczenie możliwości publicznego wypowiadania się przez członków organizacji, zwłaszcza w mediach, bez zgody uprawnionych osób.
zakres OAuth
Zestaw uprawnień przyznanych aplikacji lub agentowi do korzystania z określonych zasobów. Zakres może obejmować na przykład odczyt danych albo wykonywanie operacji w innej usłudze.
zakres tonalny
Zakres tonalny to rozpiętość poziomów jasności, które kamera lub format potrafi zarejestrować, od najciemniejszych cieni do najjaśniejszych partii obrazu.
zakupy w aplikacji
Model płatności, w którym użytkownik może kupować dodatkowe treści, funkcje lub towary bezpośrednio w aplikacji.
zakupy wojskowe
Nabywanie przez państwo sprzętu, uzbrojenia, usług lub innych zasobów przeznaczonych do celów obronnych.
zakwit glonów
Gwałtowne zwiększenie liczebności glonów w wodzie. W przypadku złotej algi taki proces może mieć toksyczne skutki dla ekosystemu.
zakładnik
Osoba przetrzymywana wbrew swojej woli, zwykle po to, by wymusić określone działanie na innych osobach lub władzach.
zakłócanie sygnału
Celowe lub przypadkowe oddziaływanie, które pogarsza odbiór sygnału radiowego, nawigacyjnego albo komunikacyjnego.
zakłócenia toru lotu
Zakłócenia toru lotu to oddziaływanie, które zmienia planowaną trasę lub położenie obiektu w powietrzu, na przykład przez zakłócenie sygnałów nawigacyjnych albo łączności.
zakłócenia łączności
Utrudnienia lub przerwy w przekazywaniu informacji między urządzeniami, jednostkami albo stanowiskami dowodzenia.
zależność programistyczna
Zewnętrzny pakiet, biblioteka lub komponent, którego kod jest potrzebny do działania albo budowania danego programu.
zaliczka
Część należnych środków wypłacana z góry przed pełną realizacją finansowanego projektu lub zobowiązania.
zamach
Celowo zaplanowany akt przemocy wymierzony w osobę, grupę lub instytucję, często mający na celu zabójstwo albo destabilizację sytuacji.
zamach samobójczy
Atak, w którym sprawca celowo doprowadza do eksplozji, licząc się z własną śmiercią. W tym przypadku tak określił zdarzenie inspektor generalny policji w prowincji Khyber Pakhtunkhwa.
zamawianie konwersacyjne
Sposób składania zamówienia za pomocą dialogu z systemem, który interpretuje wypowiedzi użytkownika. Pozwala wybierać pozycje, zadawać pytania i modyfikować koszyk w toku jednej rozmowy.
zamiany udziałowe
Transakcje, w których udziały jednego podmiotu są wymieniane na udziały lub inne prawa udziałowe w innym podmiocie.
zamknięcie funduszu
Etap pozyskiwania kapitału, w którym fundusz przyjmuje zobowiązania inwestorów i kończy określony etap zbiórki środków.
zamknięcie transakcji
Formalne zakończenie transakcji, następujące po spełnieniu wymaganych warunków, takich jak uzyskanie zgód i podpisanie dokumentów.
zamrożenie aktywów
Środek prawny polegający na zablokowaniu możliwości korzystania z określonych zasobów majątkowych lub przeprowadzania nimi transakcji.
zamrożenie rekrutacji
Czasowe wstrzymanie zatrudniania nowych pracowników przez firmę.
zamrożone aktywa
Środki finansowe lub inne składniki majątku, których właściciel nie może swobodnie używać, przenosić ani zbywać wskutek decyzji prawnej, administracyjnej lub sankcji.
zamrożony konflikt
Konflikt, w którym intensywne działania zbrojne wygasły lub zostały ograniczone, ale nie osiągnięto trwałego porozumienia politycznego ani ostatecznego rozwiązania sporu.
zamówienia publiczne
Umowy zawierane przez instytucje publiczne na zakup robót, dostaw lub usług, finansowanych w całości albo części ze środków publicznych.
zamówienie kolejnego sezonu
Decyzja nadawcy lub platformy o sfinansowaniu i przygotowaniu następnej części serialu.
zanieczyszczenie morskie
Wprowadzenie do środowiska morskiego substancji lub energii, które mogą szkodzić organizmom, siedliskom albo działalności człowieka. Przykładem jest ropa naftowa przedostająca się do wody.
zannualizowany poziom przychodów
Szacowane tempo przychodów przeliczone na okres dwunastu miesięcy. Nie oznacza sumy faktycznie uzyskanej w pełnym roku.
zapalenie krtani
Stan zapalny krtani, który może powodować chrypkę, osłabienie głosu i trudności w mówieniu.
zapalenie przyzębia
Przewlekła choroba zapalna, w której bakterie gromadzące się pod linią dziąseł uszkadzają tkanki utrzymujące zęby.
zapasy awaryjne
Zgromadzone wcześniej rezerwy ropy naftowej i produktów naftowych, przeznaczone do wykorzystania podczas przerw w dostawach lub innych zakłóceń rynku.
zapobieganie utracie danych
Zestaw zasad i mechanizmów wykrywających oraz ograniczających nieuprawnione ujawnianie lub przesyłanie wrażliwych informacji. System może ostrzegać, rejestrować zdarzenie albo zablokować operację.
zaprzysiężenie
Formalna uroczystość, podczas której osoba obejmująca urząd składa przysięgę i zobowiązuje się do wykonywania swoich obowiązków zgodnie z prawem.
zapytanie
Pytanie, polecenie lub zestaw informacji przekazany wyszukiwarce albo systemowi AI w celu uzyskania odpowiedzi lub wyników.
zapłon fuzji jądrowej
Stan, w którym reakcja fuzji zaczyna podtrzymywać się dzięki energii wytwarzanej podczas samej reakcji. Osiągnięcie zapłonu jest jednym z celów badań nad fuzją.
zarzut
Formalne przypisanie konkretnej osobie podejrzenia popełnienia określonego czynu zabronionego.
zarzut dyscyplinarny
Formalne wskazanie, że sędzia mógł naruszyć obowiązki zawodowe lub zasady etyki. Może prowadzić do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
zarzut morderstwa
Formalne przypisanie osobie podejrzenia popełnienia morderstwa przez organy ścigania. Sam zarzut nie oznacza stwierdzenia winy, o której rozstrzyga sąd.
zarząd
Organ spółki odpowiedzialny za prowadzenie jej spraw i podejmowanie decyzji w jej imieniu. Jego skład i kompetencje wynikają z przepisów oraz dokumentów organizacyjnych spółki.
zarząd komisaryczny
Szczególny sposób zarządzania instytucją, w którym dotychczasowe organy są zastępowane przez zarządcę wyznaczonego przez właściwy organ nadzoru. Ma służyć ochronie interesów instytucji i jej klientów.
zarząd spółki
Organ spółki odpowiedzialny za prowadzenie jej spraw, podejmowanie decyzji operacyjnych i reprezentowanie jej na zewnątrz, zgodnie z prawem oraz zasadami określonymi w dokumentach spółki.
zarządzanie dostępem agentów
Podejście do nadawania, monitorowania i ograniczania uprawnień agentów programowych, tak aby wykonywały tylko dozwolone działania w określonych systemach i zasobach.
zarządzanie kryzysowe
Zarządzanie kryzysowe to planowanie i koordynowanie działań władz oraz służb przed kryzysem, w jego trakcie i po jego zakończeniu.
zarządzanie podatnościami
Proces wykrywania, oceny, ustalania priorytetów i usuwania słabości w oprogramowaniu lub systemach. Jego celem jest ograniczenie prawdopodobieństwa wykorzystania tych słabości przez napastników.
zarządzanie popytem
Działania wpływające na wielkość lub porę poboru energii przez odbiorców, aby lepiej dopasować zapotrzebowanie do możliwości sieci i dostępności energii.
zarządzanie promieniowaniem słonecznym
Zestaw koncepcji zakładających ograniczanie ilości energii słonecznej docierającej do systemu klimatycznego w celu obniżenia temperatury.
zarządzanie ryzykiem
Skoordynowany proces rozpoznawania, oceniania i ograniczania ryzyk, które mogą utrudnić osiągnięcie celów organizacji.
zarządzanie stanem bezpieczeństwa chmury
Podejście do stałego monitorowania zasobów chmurowych i oceny ich konfiguracji pod kątem wymagań bezpieczeństwa. Pomaga wykrywać błędne ustawienia oraz inne ryzyka w środowisku chmurowym.
zarządzenie wykonawcze
Formalna dyrektywa wydawana przez prezydenta lub organ wykonawczy, która określa sposób działania administracji. Nie jest ustawą uchwaloną przez parlament, a jej zakres zależy od podstawy prawnej.
zasada de minimis
Zasada de minimis to zwolnienie celne dotyczące przesyłek o wartości poniżej określonego progu, pozwalające na ich import bez opłat celnych lub z uproszczonymi formalnościami.
zasada istotnego podobieństwa
Procedura, w której nowe urządzenie uznaje się za wystarczająco podobne do wcześniej dopuszczonego narzędzia. Sama zgodność z tą zasadą nie dowodzi poprawy zdrowia pacjentów.
zasada jednokrotnego przekazywania danych
Podejście, w którym firma przekazuje określone informacje administracji tylko raz, a urzędy mogą później korzystać z tych danych.
zasada najmniejszych uprawnień
Zasada bezpieczeństwa polegająca na przyznawaniu użytkownikowi, programowi lub usłudze wyłącznie uprawnień niezbędnych do wykonania określonych zadań.
zasada proporcjonalności
Zasada wymagająca, aby zastosowane działanie było odpowiednie do skali zagrożenia i nie wykraczało poza zakres konieczny do osiągnięcia celu.
zasilanie pomocnicze
Dostarczanie energii urządzeniom pokładowym, gdy główny silnik pojazdu jest wyłączony.
zasięg
Zakres odbiorców, do których dociera publikowana treść, zwłaszcza w internecie i mediach społecznościowych. Pojęcie może odnosić się zarówno do liczby odbiorców, jak i skali rozpowszechnienia materiału.