Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5847
- Widoczny zakres
- 721-810
Indeks alfabetyczny
N
20 haseł
Neuropatia obwodowa wywołana chemioterapią
Uszkodzenie nerwów obwodowych będące skutkiem działania niektórych leków przeciwnowotworowych. Może powodować drętwienie, mrowienie i ból dłoni oraz stóp.
New Game Plus
Tryb pozwalający rozpocząć kampanię od nowa z zachowaniem części postępów, wyposażenia lub ulepszeń z poprzedniego przejścia.
New Wave
Nazwa szerokiego nurtu muzycznego i związanej z nim estetyki, wykorzystywanej w serialu jako element garderoby bohaterów początku lat 80.
Niedobór wody
Niedobór wody występuje, gdy zapotrzebowanie przewyższa dostępną podaż, nawet jeśli nie trwa długotrwała susza.
Niemiędzynarodowy konflikt zbrojny
Kategoria konfliktu zbrojnego, w którym siły państwowe walczą z uzbrojoną organizacją działającą na terytorium tego państwa lub poza nim. Samo uznanie sytuacji za taki konflikt nie przesądza o legalności każdej operacji.
Nieposłuszeństwo służbowe
Określenie używane przez pracodawcę wobec osoby, która miała nie wykonać polecenia lub naruszyć zasady podporządkowania służbowego.
Nierozprzestrzenianie broni jądrowej
Działania i zobowiązania mające ograniczać rozprzestrzenianie broni jądrowej oraz kontrolować materiały i technologie atomowe.
Nierównowagi zewnętrzne
Długotrwałe zaburzenia w relacjach gospodarki z zagranicą, które mogą zwiększać jej podatność na zewnętrzne szoki.
Niestabilny przepływ powietrza
Przepływ, którego parametry zmieniają się w czasie. W badaniu wiązano go z obciążeniem aerodynamicznym tkanek i powstawaniem głośniejszych dźwięków.
Nieswoiste choroby zapalne jelit
Grupa przewlekłych chorób, w których układ odpornościowy wywołuje stan zapalny w jelitach. Jej dwie główne postacie to choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Niezależna ewaluacja modeli AI
Ocena bezpieczeństwa i możliwości modelu przeprowadzana przez podmioty spoza firmy, która go rozwija.
Niezależne zawieszenie
Układ, w którym każde koło może pracować względem nadwozia niezależnie od pozostałych. Pomaga to utrzymać kontakt kół z podłożem na nierównej trasie.
Niskodawkowa tomografia komputerowa
Rodzaj badania obrazowego wykorzystującego promieniowanie rentgenowskie w mniejszej dawce niż standardowa tomografia komputerowa. Służy między innymi do badań przesiewowych raka płuca.
Nor'easter
Silny sztorm rozwijający się przy wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Może przynosić intensywne opady, silny wiatr i powodzie przybrzeżne.
Nord Stream
Nazwa gazociągów łączących Rosję z Niemcami przez Morze Bałtyckie. W artykule pojawia się w kontekście możliwego powrotu do importu rosyjskiego gazu.
Norma wieloletnia
Średnie wartości pogody obliczane dla ustalonego, wieloletniego okresu. W materiale punktem odniesienia są lata 1991-2020.
Normy etyczne administracji wykonawczej
Reguły określające, jak członkowie amerykańskiej administracji mogą korzystać ze stanowiska, tytułu i zasobów państwowych.
Nose tackle
Defensive tackle ustawiany centralnie, najczęściej bezpośrednio naprzeciw środka ofensywy.
Notarisation
Kontrola aplikacji dystrybuowanej poza App Store, której celem jest sprawdzenie jej podstawowego działania i ochrona przed poważnymi zagrożeniami.
Nuclear Sharing
Model współpracy państw NATO dotyczący udziału w planowaniu i wybranych zadaniach związanych z odstraszaniem nuklearnym.
O
70 haseł
OAuth
Mechanizm, który pozwala aplikacji uzyskać ograniczony lub określony dostęp do zasobów użytkownika po jego autoryzacji.
OAuth 2.0 Device Authorization Grant
Legalny przepływ uwierzytelniania przeznaczony między innymi dla urządzeń z ograniczonym interfejsem. W ataku ofiara jest nakłaniana do użycia kodu, co może doprowadzić do wydania napastnikowi tokenu.
OCA2
Gen związany z jedną z najczęstszych postaci albinizmu. W badaniu analizowano, czy jego działanie wykracza poza udział w produkcji melaniny.
OCR
Technologia optycznego rozpoznawania znaków, która automatycznie odczytuje tekst znajdujący się na obrazie.
ODI (One Day International)
Format międzynarodowego krykieta rozgrywany w jednej jednodniowej sesji, z ograniczoną liczbą overów dla każdej drużyny.
OFAC
Biuro Departamentu Skarbu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialne za administrowanie i egzekwowanie amerykańskich programów sankcji gospodarczych i handlowych.
OLED
Dioda elektroluminescencyjna wykorzystująca organiczne warstwy emitujące światło pod wpływem przepływu ładunku elektrycznego.
OPAQUE
Mechanizm uwierzytelniania, który pozwala potwierdzić znajomość hasła bez przesyłania hasła ani jego skrótu do serwera.
OPEC
Międzynarodowa organizacja państw eksportujących ropę naftową, która koordynuje ich politykę surowcową.
OPS+
Wskaźnik łączący skuteczność zawodnika w dochodzeniu do bazy i siłę odbijania, skorygowany o warunki ligi oraz stadionu. Wynik 100 oznacza poziom ligowej średniej.
OTA
OTA, czyli aktualizacje dostarczane bezprzewodowo, pozwalają instalować nowe oprogramowanie bez fizycznego podłączania urządzenia lub samochodu do komputera.
OTP
OTP to jednorazowe hasło lub kod używany do potwierdzenia tożsamości albo wykonania konkretnej operacji.
OZE
OZE to odnawialne źródła energii, które wykorzystują zasoby naturalnie odtwarzające się w stosunkowo krótkim czasie, takie jak energia słońca, wiatru, wody, biomasy lub wnętrza Ziemi.
Obciążenie mutacyjne
Łączna liczba wykrytych zmian w DNA w analizowanej próbce. W badaniu obciążenie było większe u dzieci, które otrzymały oba leki platynowe.
Obejście uwierzytelniania
Sytuacja, w której atakujący uzyskuje dostęp bez przejścia prawidłowego procesu logowania. W SharePoint może to prowadzić do podszycia się pod użytkownika witryny.
Objawy naczynioruchowe
Objawy związane z regulacją temperatury organizmu, przede wszystkim uderzenia gorąca i epizody zaczerwienienia.
Objętość osocza
Ilość płynnej części krwi krążącej w organizmie. Jej zwiększenie zapewnia więcej wody potrzebnej do produkcji potu.
Objętość treningowa
W tym badaniu oznaczała przede wszystkim ilość wykonanej pracy ocenianą przez liczbę powtórzeń ćwiczenia.
Obowiązek wykupu
Klauzula w umowie wypożyczenia, która nakazuje klubowi definitywnie pozyskać zawodnika po spełnieniu zapisanych warunków.
Obowiązujący poziom wynagrodzenia
Poziom płacy używany przy ustalaniu, ile pracodawca powinien zapłacić osobie zatrudnianej na wizie H-1B.
Obrona biologiczna
Rozwiązania służące wykrywaniu, ograniczaniu i reagowaniu na zagrożenia biologiczne.
Obrona powietrzna
Zestaw radarów, pocisków i innych środków służących do wykrywania oraz zwalczania zagrożeń z powietrza.
Obryw lodowca
Gwałtowne oderwanie się dużej części lodowca, często połączone z ruchem skał, lodu i rumoszu.
Obszar chroniony
Teren objęty szczególnymi zasadami ochrony przyrody, których celem jest zachowanie cennych ekosystemów, gatunków lub krajobrazów.
Obszar ochrony środowiska (APA)
Kategoria ochrony przyrody, w której ograniczenia są słabsze niż w federalnym obszarze z zakazem wstępu. Na terenie APA prywatni właściciele mogą co do zasady budować domy i prowadzić hodowlę.
Ocena Skutków Regulacji
Część projektu aktu prawnego, która opisuje jego skutki, uzasadnienie oraz wpływ proponowanych rozwiązań.
Ocena kredytowa
Wynik opisujący wiarygodność osoby ubiegającej się o finansowanie. W modzie wpływa na możliwość otwierania kolejnych linii kredytowych.
Ocena oddziaływania na środowisko
Analiza przewidywanych skutków planowanej inwestycji dla środowiska, między innymi zanieczyszczeń, odpadów i różnorodności biologicznej.
Ocena wiekowa
Oznaczenie wskazujące, dla jakiej grupy wiekowej treść jest uznawana za odpowiednią lub od jakiego wieku może być oglądana.
Ochrona punktów końcowych
Zabezpieczenia stosowane na urządzeniach użytkowników i serwerach, obejmujące między innymi wykrywanie zagrożeń oraz kontrolę dostępu do plików i procesów.
Oczekiwana różnica goli
Statystyczna miara porównująca jakość sytuacji bramkowych stworzonych i dopuszczonych przez zespół. Nie pokazuje bezpośrednio wyniku meczu, lecz potencjalną przewagę wynikającą z jakości okazji.
Odbity XSS
Odbity XSS to podatność, w której spreparowane dane są zwracane przez aplikację i wykonywane jako kod w przeglądarce użytkownika. Atak może prowadzić do manipulowania treścią strony lub wykonywania działań w jej kontekście.
Odczuwany wysiłek
Subiektywna ocena tego, jak trudne wydaje się wykonywane ćwiczenie.
Odczyt poza zakresem
Błąd polegający na odczycie danych spoza wyznaczonego obszaru pamięci. Może prowadzić do awarii programu albo ujawnienia fragmentów pamięci.
Odległość odsunięcia
Minimalna odległość, jaka musi dzielić inwestycję od określonej granicy, na przykład nieruchomości mieszkalnej.
Odometria
Odometria oznacza pomiar dystansu pokonanego przez pojazd lub przyczepę.
Odporność klimatyczna
Zdolność gospodarstw, łańcuchów dostaw i infrastruktury do ograniczania szkód powodowanych przez ekstremalne zjawiska pogodowe.
Odporność ogniowa
Zdolność elementu budynku do zachowania określonych właściwości podczas pożaru przez wymagany czas. Dotyczy między innymi nośności, szczelności i ograniczania rozprzestrzeniania ognia.
Odra
Odra to bardzo zakaźna choroba wirusowa. Może prowadzić do poważnych powikłań oddechowych i neurologicznych.
Odsalanie wody
Proces usuwania soli i innych rozpuszczonych substancji z wody, aby można było wykorzystać ją jako wodę pitną.
Oferta kwalifikacyjna
Jednoroczna oferta składana przez klub zastrzeżonemu wolnemu agentowi. Jej przyjęcie może zmienić status zawodnika przed kolejnym sezonem.
Ogniwo 21700
Format cylindrycznych ogniw litowo jonowych stosowanych w pakietach akumulatorów. W projekcie V Engineering wykorzystano ogniwa zgodne ze specyfikacjami FIA Formula E.
Ogniwo paliwowe
Urządzenie, które wytwarza energię elektryczną z reakcji wodoru z tlenem. W samochodzie zasila silniki elektryczne, a produktem ubocznym jest woda.
Ograniczenie metodologiczne
Cecha sposobu zbierania i interpretowania danych, która może wpływać na ich porównywalność lub zakres. W tym przypadku jedna osoba może zostać ujęta w statystykach więcej niż raz.
Ograniczenie wolności
Kara niepolegająca na pobycie w więzieniu, lecz wiążąca się z określonymi obowiązkami. W tej sprawie obejmuje nieodpłatną pracę na cele społeczne.
Ogólna teoria względności
Teoria Alberta Einsteina, według której grawitacja wynika z zakrzywienia czasoprzestrzeni przez materię i energię.
Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO)
Unijne przepisy określające zasady przetwarzania i ochrony danych osobowych, w tym informacji pozwalających zidentyfikować osobę.
Okno czasowe
Wyznaczony przedział czasu, w którym użytkownik może wykonać określoną czynność w systemie. W artykule obejmuje 15 minut od publikacji komentarza.
Okręg wyborczy
Wyodrębniony obszar, z którego wybierany jest przedstawiciel do określonego organu.
Ominięcie uwierzytelniania
Błąd pozwalający uzyskać dostęp bez prawidłowego potwierdzenia tożsamości użytkownika.
Opcja przedłużenia umowy
Postanowienie kontraktowe pozwalające uprawnionej stronie przedłużyć umowę o określony czas.
Opcje deweloperskie
Ukryte ustawienia systemu Android przeznaczone głównie do testowania i zaawansowanej konfiguracji. Dostęp do nich odblokowuje się przez wielokrotne stuknięcie numeru kompilacji.
OpenGL
Standard i interfejs programistyczny używany przez aplikacje do renderowania grafiki 2D i 3D.
Oponiak
Oponiak to guz rozwijający się z opon otaczających mózg lub rdzeń kręgowy. Około 90 procent tych guzów ma łagodny charakter.
Opony medium
Ogumienie o pośredniej charakterystyce między mieszanką miękką a twardą.
Oprawa mystery setting
Technika osadzania kamieni, w której metalowe elementy mocujące są ukryte, dzięki czemu powierzchnia biżuterii wygląda jak jednolita kompozycja kamieni.
Opłata produktowa
Opłata ponoszona przez producenta pozostającego poza systemem kaucyjnym, naliczana od masy opakowań.
Orbita okołoziemska (LEO)
Orbita położona stosunkowo blisko Ziemi. Konstelacje LEO wykorzystują wiele satelitów, które przemieszczają się względem powierzchni planety.
Order Orła Białego
Najwyższe polskie odznaczenie państwowe, przyznawane za szczególne zasługi dla Rzeczypospolitej Polskiej. Jego nadanie ma znaczenie formalne i symboliczne.
Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej
Międzynarodowa organizacja monitorująca przestrzeganie zakazu broni chemicznej i weryfikująca jej niszczenie.
Orzeczenie deklaratoryjne
Formalna decyzja regulatora wyjaśniająca, jak należy zastosować przepisy do konkretnej sytuacji.
Oscylacja Południowa El Niño (ENSO)
Naturalny cykl zmian w atmosferze i oceanie tropikalnego Pacyfiku. Obejmuje między innymi cieplejszą fazę El Niño oraz chłodniejszą fazę La Niña.
Oscylacja dekadowa Pacyfiku
Wielodekadowy wzorzec zmian temperatury powierzchni wód Pacyfiku, wpływający na położenie prądu strumieniowego i opady.
Oscylacje neutrin
Zmiana rodzaju neutrina podczas jego podróży. W materiale opisano ją jako przechodzenie cząstki z jednego smaku w inny.
Oscylacje theta
Powtarzalne zmiany aktywności mózgu w zakresie częstotliwości od 3 do 8 Hz.
Otwarta nauka
Model prowadzenia badań, w którym dane, metody lub wyniki są udostępniane szerszej społeczności, aby ułatwić współpracę i weryfikację.
Otwarty świat
Model budowy gry, w którym gracz może swobodnie poruszać się po rozległym obszarze i wykonywać zadania w mniej liniowej kolejności.
Otyłość brzuszna
Nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, oceniane między innymi na podstawie obwodu talii.
Ozon przygruntowy
Ozon powstający w niższych warstwach atmosfery w wyniku reakcji zanieczyszczeń pod wpływem światła. Jest składnikiem smogu i może podrażniać płuca.
Oś podwzgórze, przysadka, nadnercza
Układ współpracujących struktur organizmu, który koordynuje reakcję na stres i wpływa na wydzielanie kortyzolu.