Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 811-900
Indeks alfabetyczny
L
34 haseł
Lean
Język programowania i system używany do zapisywania oraz formalnego sprawdzania dowodów matematycznych.
Leczenie podtrzymujące życie
Postępowanie medyczne mające na celu podtrzymanie podstawowych funkcji organizmu u ciężko chorego pacjenta.
Leczenie wielomodalne
Postępowanie wykorzystujące więcej niż jeden rodzaj terapii, na przykład połączenie leków z operacją lub radioterapią.
Leki antyretrowirusowe
Leki antyretrowirusowe ograniczają namnażanie HIV i pomagają kontrolować zakażenie. W materiale są także wykorzystywane do zmniejszania ryzyka przeniesienia wirusa.
Leki biologiczne
Leki ukierunkowane na sygnały układu odpornościowego, które podtrzymują stan zapalny w przebiegu IBD.
Leki przeciwhistaminowe
Leki stosowane głównie w leczeniu objawów alergii, których działanie wiąże się z blokowaniem efektów histaminy.
Leki stymulujące
To grupa leków stosowanych w leczeniu ADHD, których działanie może poprawiać uwagę i ograniczać nadmierną aktywność oraz impulsywność.
LiDAR
Technologia pomiarowa wykorzystująca impulsy światła laserowego do określania odległości i tworzenia map otoczenia.
Libertarianizm
Nurt podkreślający możliwie szeroką wolność jednostki i ograniczanie roli państwa. W polityce gospodarczej często wiąże się z poparciem dla daleko idącej swobody działania.
Licencja na treści cyfrowe
Uprawnienie do korzystania z cyfrowej gry lub innego produktu bez przeniesienia pełnej własności na klienta.
Liczba Macha
Miara prędkości określająca, ile razy obiekt porusza się szybciej lub wolniej niż dźwięk w danych warunkach.
Life's Simple 7
System oceny zdrowia sercowo-naczyniowego obejmujący siedem czynników związanych ze stylem życia i stanem zdrowia.
Life’s Essential 8
Skala od 0 do 100 oceniająca osiem zachowań i czynników związanych ze zdrowiem serca i naczyń.
Light Speed Transmission
Technologia przekładni Koenigsegga wykorzystująca siedem mokrych sprzęgieł wielotarczowych i konstrukcję bez koła zamachowego.
Ligue 1
Najwyższa klasa rozgrywkowa we Francji w piłce nożnej.
Limfocyty T regulatorowe
Komórki układu odpornościowego, które ograniczają aktywność innych limfocytów T. W badaniu u otyłych myszy wykazywały silniejsze działanie hamujące.
Limit ostrożnościowy
Ustalony poziom połowów mający ograniczać ryzyko nadmiernej presji na zasoby i ekosystem.
Linia kredytowa
Ustalony limit środków, z których można korzystać zamiast pieniędzy zgromadzonych na koncie.
Linia promieniowania gamma
Wąski, charakterystyczny sygnał w widmie promieniowania gamma, wskazujący na fotony o określonej energii.
Linia rodowa
Wyodrębniona w badaniach genetycznych grupa organizmów pochodzących od wspólnego przodka.
Liquid Glass
Nazwa efektu interfejsu wykorzystującego półprzezroczyste, przypominające szkło elementy graficzne. Pozwala zmieniać wygląd wybranych części interfejsu, na przykład ich przezroczystość.
Liquid Retina
Liquid Retina to marketingowa nazwa stosowana przez Apple dla wybranych wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Określenie wskazuje na konkretną rodzinę ekranów, a nie na uniwersalny standard techniczny.
List żelazny
Forma procesowej ochrony, dzięki której osoba przebywająca poza krajem może, po spełnieniu określonych warunków, odpowiadać z wolnej stopy.
Lista rezerwowych kontuzjowanych
Status organizacyjny dla zawodników, którzy z powodu urazów nie mogą występować i zostają czasowo wyłączeni z aktywnego składu.
Listeria monocytogenes
Bakteria, która może zanieczyszczać żywność i po jej spożyciu wywoływać listeriozę.
Live Activities
Funkcja systemów Apple wyświetlająca na ekranie blokady dynamiczne informacje o trwających wydarzeniach, takich jak mecze. Pozwala śledzić zmiany bez otwierania aplikacji.
Log audytowy
Zapis operacji wykonywanych w systemie, który pomaga ustalić, jakie działania podjęto i kiedy.
Lokalny montaż
Wytwarzanie lub składanie pojazdu w kraju, w którym jest on sprzedawany albo z którego ma być eksportowany. Może pomagać producentowi spełnić wymogi dotyczące lokalnego udziału.
London Living Wage
Dobrowolna stawka wynagrodzenia dla pracowników w Londynie, ustalana z uwzględnieniem kosztów życia. Jej wypłacanie różni się od formalnej akredytacji pracodawcy.
Lp(a)
Lp(a) to cząsteczka zbudowana z lipidów i białek. Jej podwyższone stężenie wiąże się z większym prawdopodobieństwem ciężkich problemów sercowych.
Lua
Lua to język skryptowy, który może służyć do opisywania zachowania elementów gry i reguł symulacji.
Lud izolowany
Społeczność rdzenna, która nie utrzymuje stałych kontaktów ze społeczeństwem większościowym albo świadomie ich unika.
Ludobójstwo
Celowe działania prowadzące do zniszczenia, w całości lub części, określonej grupy narodowej, etnicznej, rasowej albo religijnej.
Luka adaptacyjna
Różnica między środkami potrzebnymi na ochronę przed skutkami zmian klimatu a finansowaniem, które jest faktycznie dostępne.
M
56 haseł
MAHA
Amerykański ruch polityczny skupiający się na zdrowiu publicznym, żywności, chorobach przewlekłych i ograniczaniu wybranych czynników środowiskowych.
MASH
Poważniejsza postać MASLD, w której nadmiar tłuszczu w wątrobie współwystępuje ze stanem zapalnym, uszkodzeniem komórek i bliznowaceniem.
MASLD
Choroba, w której w wątrobie gromadzi się nadmiar tłuszczu w związku z zaburzeniami metabolicznymi. Wcześniej była określana jako niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby.
MAU
Wskaźnik oznaczający liczbę aktywnych użytkowników miesięcznie.
MCL
Więzadło poboczne przyśrodkowe kolana. Jego skręcenie może ograniczać ruch i wymagać przerwy, ale zakres urazu zależy od jego ciężkości.
MCP
Protokół służący do ustandaryzowania komunikacji systemów AI z zewnętrznymi narzędziami, aplikacjami lub źródłami danych.
MCP, Model Context Protocol
Protokół umożliwiający aplikacjom AI korzystanie z określonych narzędzi lub źródeł danych.
MCS
MCS to standard ładowania przeznaczony dla ciężarówek elektrycznych, wykorzystujący bardzo wysoką moc, przekraczającą 1 MW.
MDM
System do centralnego zarządzania urządzeniami, ich ustawieniami, aplikacjami i zasadami bezpieczeństwa w organizacji.
MDR
MDR to zarządzana usługa wykrywania i reagowania na incydenty bezpieczeństwa. MXDR rozszerza ten model o dane z wielu obszarów środowiska, takich jak urządzenia, tożsamości, poczta i chmura.
MFi
Oznaczenie akcesoriów projektowanych do współpracy z urządzeniami Apple, w tym kontrolerów do gier.
MIDI
Standard opisu informacji o wykonaniu muzycznym, takich jak dźwięk, jego długość i dynamika.
ML-DSA
Standardowy według NIST mechanizm podpisu cyfrowego.
ML-KEM
Standardowy według NIST mechanizm ustanawiania klucza.
MLX
Otwarty framework tablicowy zaprojektowany z myślą o przepływach pracy uczenia maszynowego na układach Apple.
MMORPG
Gatunek sieciowych gier fabularnych, w których wielu graczy dzieli wspólny, stale działający świat.
MMSE
Krótki test wykorzystywany do oceny między innymi pamięci, uwagi i innych funkcji poznawczych.
MOAB
Największa bomba niejądrowa w arsenale USA, według informacji podanych w materiale. Została użyta w 2017 roku w Afganistanie.
MOBA
Gatunek gier, w którym drużyny rywalizują na jednej mapie, rozwijając wybranych bohaterów i próbując zniszczyć bazę przeciwnika.
MOT
Brytyjskie okresowe badanie, które sprawdza podstawowe elementy bezpieczeństwa samochodu, między innymi hamulce, opony, zawieszenie, układ kierowniczy i światła.
MPGe
MPGe oznacza ekwiwalent mil na galon i pozwala porównywać efektywność samochodów elektrycznych z pojazdami spalinowymi.
MR-MUF
Proces montażu stosu pamięci, w którym warstwy są układane mechanicznie, a następnie łączone podczas jednego procesu rozpływu materiału wypełniającego.
MRSA
Szczep gronkowca złocistego, który jest oporny na działanie części stosowanych antybiotyków.
MSSF 16
MSSF 16 to międzynarodowy standard rachunkowości określający sposób ujmowania leasingu, w szczególności najmu, w sprawozdaniach finansowych.
MVNO
Operator telefonii komórkowej, który świadczy usługi z wykorzystaniem infrastruktury innego operatora, zamiast prowadzić własną sieć radiową. Skrót pochodzi od angielskiego określenia Mobile Virtual Network Operator.
MVP
MVP to skrót od określenia najbardziej wartościowego zawodnika, przyznawanego sportowcowi uznanemu za szczególnie ważnego dla wyników drużyny lub rozgrywek.
MacGuffin
MacGuffin to przedmiot lub cel, którego zdobycie napędza fabułę, choć sam w sobie nie musi być najważniejszy dla historii.
MagSafe
MagSafe to system magnetycznego mocowania akcesoriów do kompatybilnych urządzeń Apple. W tym materiale chodzi przede wszystkim o portfele i baterie mocowane z tyłu iPhone'a.
Magazyn zaufania
Lista certyfikatów lub tożsamości, które serwer uznaje za uprawnione do połączenia.
Magazynowanie długotrwałe
Przechowywanie energii z myślą o dostarczaniu jej przez wiele godzin, a nie tylko w krótkich okresach szczytowego zapotrzebowania.
Magazynowanie gazu
Gromadzenie gazu w przeznaczonych do tego obiektach, aby można było wykorzystać go w okresach większego zapotrzebowania.
Makrofagi
Komórki układu odpornościowego powstające między innymi z monocytów i obecne w tkankach.
Mammografia cyfrowa
Badanie obrazowe piersi wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie i tworzące dwuwymiarowy obraz. Nakładanie się tkanek może utrudniać ocenę zmian, zwłaszcza w piersiach o dużej gęstości.
Manualna skrzynia biegów
Skrzynia, w której kierowca sam wybiera przełożenia i obsługuje sprzęgło za pomocą pedału.
Map voting
Mechanizm pozwalający graczom wybrać jedną z dostępnych map przed rozpoczęciem meczu.
Mapa głębi
Dane opisujące odległość poszczególnych elementów obrazu od obserwatora.
Marco Temporal
Sporny brazylijski akt prawny, na którego przepis powołano się przy wcześniejszym zezwoleniu części osób na pozostanie na terytorium Piripkura.
Mark of the Web
Oznaczenie wskazujące, że plik pochodzi z zewnętrznego lub internetowego źródła. Windows może używać go do zastosowania dodatkowych ostrzeżeń i ograniczeń bezpieczeństwa.
Market Abuse Regulation
Unijne przepisy dotyczące zapobiegania nadużyciom na rynku kapitałowym.
Mars datum
Umowny poziom zerowy używany do opisu wysokości na Marsie.
Marża
Różnica między przychodem ze sprzedaży a określonym kosztem, często wyrażana także jako procent przychodu lub ceny. Pokazuje, jaka część sprzedaży pozostaje na pokrycie innych kosztów i zysku.
Marża referencyjna
Poziom marży służący do wyliczenia części przychodów objętej podatkiem. Ma odpowiadać średniej marży firmy z 2025 roku powiększonej o 20 proc., ale nie może być niższy niż 2 proc.
Masa grawitacyjna
Określa, jak silnie obiekt reaguje na pole grawitacyjne.
Masa upadłości
Masa upadłości to majątek należący do upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli według zasad określonych w postępowaniu upadłościowym.
Material You
Podejście do projektowania interfejsu, w którym kolory elementów systemu mogą być dobierane na podstawie tapety lub wybranego motywu.
Materiały piezoelektryczne
Materiały, które pod wpływem nacisku lub odkształcenia wytwarzają ładunek elektryczny.
Mathlib
Wspólne repozytorium sformalizowanej matematyki wykorzystywane przez użytkowników języka Lean.
Matryca pełnoklatkowa
Matryca o rozmiarze odpowiadającym klatce filmu 35 mm. Zwykle ułatwia uzyskanie mocniejszego rozmycia tła i lepszej jakości obrazu przy słabym świetle.
Matter
Matter to standard komunikacji dla urządzeń inteligentnego domu. Ma ułatwiać współpracę sprzętu różnych producentów z kompatybilnymi platformami.
Maul
Stała formacja w rugby, w której zawodnicy walczą o piłkę, pozostając na nogach i związani ze sobą po kontakcie.
Maximum Transmission Unit (MTU)
Parametr określający maksymalny rozmiar danych przesyłanych w pojedynczym pakiecie. Zbyt mała wartość może uniemożliwić przesyłanie dodatkowych danych obok dźwięku.
Mean Higher High Water
Poziom odniesienia oparty na średnim poziomie wyższych przypływów, używany do opisu wysokości wody przy wybrzeżu.
Mechaniczne awaryjne otwieranie drzwi
Ręczny sposób odblokowania drzwi, który ma działać także po utracie zasilania lub awarii elektroniki.
Mechanizm ochrony ludności Unii Europejskiej
Unijny system umożliwiający państwom wystąpienie o pomoc w sytuacjach kryzysowych, gdy potrzebne są dodatkowe zasoby i wsparcie innych krajów.
Mechanizm różnicowy o ograniczonym poślizgu
Mechanizm ograniczający różnicę prędkości obrotowej kół napędzanej osi. Pomaga skuteczniej przenosić moment obrotowy na koło mające lepszą przyczepność.
Mechanizm z art. 6.4 Porozumienia paryskiego
Międzynarodowy mechanizm ustanowiony w ramach Porozumienia paryskiego, który określa zasady zatwierdzania i rozliczania części transakcji kredytami emisyjnymi.