Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5847
- Widoczny zakres
- 811-900
Indeks alfabetyczny
P
90 haseł
PABS
Proponowany system określający, jak państwa mają udostępniać próbki i dane o patogenach oraz jak dzielić korzyści z produktów opracowanych na ich podstawie.
PAM
PAM to zarządzanie uprzywilejowanym dostępem, czyli kontrola szczególnie szerokich uprawnień w systemach.
PBX
PBX to system służący do obsługi firmowej telefonii i połączeń wewnętrznych.
PC VR
Model wirtualnej rzeczywistości, w którym gry są uruchamiane na komputerze i trafiają do headsetu przewodowo albo bezprzewodowo.
PCI Express
Standard komunikacji procesora z wybranymi podzespołami, między innymi kartami graficznymi i dyskami SSD. Nowsze generacje oferują większą przepustowość.
PCIe
Standard magistrali komunikacyjnej używanej do łączenia procesora z wybranymi urządzeniami komputera.
PCL
PCL to więzadło krzyżowe tylne w stawie kolanowym. Uraz tego więzadła może ograniczać możliwość gry zawodnika.
PD-1
Białko uczestniczące w hamowaniu aktywności komórek układu odpornościowego. Zablokowanie tego mechanizmu jest jednym ze sposobów działania leku Keytruda.
PDT
Pacific Daylight Time, czyli pacyficzny czas letni używany między innymi na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Strefa PDT odpowiada czasowi UTC−7.
PET
PET to rodzaj tworzywa sztucznego często wykorzystywanego do produkcji butelek na napoje.
PFAS
PFAS to szeroka grupa trwałych związków chemicznych zawierających struktury perfluoroalkilowe lub polifluoroalkilowe. Mogą długo utrzymywać się w środowisku i organizmach.
PIKfyve
PIKfyve to enzym uczestniczący w prawidłowym działaniu wewnętrznego systemu rozkładu i recyklingu składników komórek siatkówki.
PLN
PLN to międzynarodowy kod walutowy polskiego złotego. W artykule oznacza kwotę wyrażoną w tej walucie.
PMI
Wskaźnik aktywności gospodarczej w sektorze usług lub przemyśle, oparty na badaniach przedsiębiorstw. Wyższy odczyt sygnalizuje silniejszą aktywność.
POM
Tworzywo techniczne użyte do wykonania nowej grafitowej końcówki.
PSA
PSA to badanie krwi wykorzystywane jako jeden z punktów wyjścia w ocenie ryzyka raka prostaty. Sam wynik nie jest prostym testem pozytywnym lub negatywnym.
PSI
Jednostka ciśnienia stosowana głównie w krajach anglosaskich; oznacza funt siły na cal kwadratowy.
PSSR
Technologia rekonstrukcji obrazu stosowana na PlayStation 5 Pro. W Crimson Moon ma pomóc uzyskać ostrzejszy obraz podczas eksploracji i walki.
PUP
Status physically unable to perform, stosowany wobec zawodników, którzy z powodu urazu nie mogą rozpocząć treningów na boisku.
Paczkolata
Jednostka opisująca łączną ekspozycję na palenie papierosów. Oblicza się ją, mnożąc liczbę paczek wypalanych dziennie przez liczbę lat palenia.
Pakt o migracji i azylu
Zestaw 10 unijnych aktów prawnych regulujących zarządzanie migracją i wspólny system azylowy w UE.
Paleogen
Okres geologiczny następujący po wymieraniu dinozaurów, w którym ssaki intensywnie się różnicowały.
Pamięć GDDR7
GDDR7 to generacja pamięci używanej w kartach graficznych. W RTX 5090 zastosowano 32 GB tej pamięci.
Pamięć HBM
Pamięć o wysokiej przepustowości, budowana z wielu połączonych pionowo warstw DRAM. Stosuje się ją między innymi obok układów logicznych w akceleratorach AI.
Para wodna
Para wodna to woda w stanie gazowym, obecna w atmosferze. Może być transportowana przez wiatr, a po skropleniu uczestniczy w tworzeniu chmur i opadów.
Parowanie
Parowanie usuwa wodę z gleby, rzek i zbiorników do atmosfery. Wyższa temperatura może ten proces przyspieszać.
Partner logistyczny
Zewnętrzna firma zajmująca się przechowywaniem, obsługą lub dostarczaniem przesyłek w imieniu sprzedawcy.
Pas Kuipera
Lodowy obszar znajdujący się poza orbitą Neptuna, w którym krąży wiele odległych małych ciał Układu Słonecznego.
Pas Orinoko
Region Wenezueli, w którym znajdują się znaczne zasoby ropy naftowej.
Pas Van Allena
Obszar wokół Ziemi, w którym pole magnetyczne planety zatrzymuje wysokoenergetyczne naładowane cząstki.
Passkey
Passkey to poświadczenie używane do logowania bez wpisywania hasła. Opiera się na parze kluczy kryptograficznych, z których prywatny pozostaje pod kontrolą urządzenia lub menedżera poświadczeń.
Pasywa
W bilansie źródła finansowania aktywów, obejmujące między innymi zobowiązania wobec wierzycieli oraz kapitał własny.
Patch Tuesday
Comiesięczny termin publikacji poprawek bezpieczeństwa przez Microsoft, przypadający na drugi wtorek miesiąca.
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowy organ nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Państwowość
Status państwa jako podmiotu prawa międzynarodowego, niezależny od tego, czy zachowało ono całe swoje fizyczne terytorium.
Peptyd miedziowy
Krótki związek zbudowany z aminokwasów, występujący w połączeniu z miedzią i badany między innymi pod kątem wpływu na skórę.
Perseidy
Rój meteorów obserwowany, gdy Ziemia przechodzi przez ślady odłamków pozostawionych przez asteroidy lub komety.
Perspektywa finansowa
Wieloletni okres planowania wydatków i dochodów Unii Europejskiej, obejmujący limity środków na poszczególne polityki i programy.
PhenoAge
PhenoAge to wskaźnik starzenia biologicznego oparty na wieku metrykalnym oraz dziewięciu biomarkerach krwi.
Phytophthora dieback
Wprowadzona choroba roślin związana z organizmami z rodzaju Phytophthora. W badanych lasach prowadzi do zaniku części roślinności, w tym roślin zapewniających zwierzętom osłonę.
Pierwsza Poprawka do Konstytucji USA
Przepis konstytucji USA chroniący między innymi wolność słowa i wolność prasy. W materiale redakcje powołują się na te gwarancje, kwestionując ograniczanie dostępu dziennikarzy do instytucji rządowych.
Pilny stan nadciśnieniowy
Stan bardzo wysokiego ciśnienia tętniczego, który w warunkach medycznych wymaga szybkiej oceny i leczenia, aby ograniczyć ryzyko uszkodzeń narządów.
Piąta Poprawka
Piąta Poprawka do konstytucji USA obejmuje między innymi ochronę przed przymusowym składaniem zeznań, które mogłyby obciążyć osobę w sprawie karnej. Skorzystanie z tego prawa nie oznacza samo w sobie przyznania się do winy.
Placebo
Preparat lub postępowanie pozbawione badanego składnika aktywnego, stosowane jako punkt odniesienia w badaniach.
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej
Dokument programowy określający sposób wdrażania wsparcia Wspólnej Polityki Rolnej w danym państwie. Wyznacza między innymi rodzaje działań, warunki pomocy i zasady finansowania.
Plan ogólny gminy
Dokument planistyczny określający ogólne zasady zagospodarowania przestrzennego całej gminy. Stanowi ramę dla bardziej szczegółowych ustaleń planistycznych i decyzji dotyczących zabudowy.
Planowanie wzrokowo-przestrzenne
Zdolność do organizowania kształtów i linii w przestrzeni zgodnie z wcześniej przyjętym układem.
Platforma TNGA-K
Platforma konstrukcyjna Toyoty wykorzystywana jako baza dla opisywanych SUV-ów.
Platforma modułowa dla samochodów elektrycznych
Architektura konstrukcyjna wykorzystywana do budowy wielu modeli samochodów elektrycznych. Jej rozwinięta wersja ma trafić do nowego ID. Tiguana.
Plejstocen
Epoka geologiczna, podczas której żył Miracinonyx trumani. Obejmowała okres od około 2,6 miliona do 11,7 tysiąca lat temu.
Plik INI
Plik konfiguracyjny używany do przechowywania ustawień programu lub modyfikacji.
Plug and play
Rozwiązanie zaprojektowane tak, aby można je było zamontować i uruchomić bez rozbudowanej przeróbki instalacji samochodu.
Pobór wody
Pobór wody oznacza zabieranie jej z rzek, jezior lub zasobów podziemnych na potrzeby rolnictwa, przemysłu albo zaopatrzenia ludności.
Podatek od towarów i usług (VAT)
VAT to podatek doliczany do ceny większości towarów i usług. Jego stawka wpływa na końcową kwotę płaconą przez konsumenta.
Podniebienie miękkie
Elastyczna część podniebienia znajdująca się za twardym podniebieniem. Jej drgania mogą uczestniczyć w powstawaniu dźwięku chrapania.
Podwodne centrum danych
Infrastruktura serwerowa umieszczona w szczelnym module pod powierzchnią morza. Woda morska może służyć do odprowadzania ciepła z urządzeń.
Pole pod krzywą ROC
Wskaźnik oceniający, jak dobrze model rozróżnia przypadki z chorobą od przypadków bez choroby. Wyższa wartość oznacza lepszą zdolność rozdzielania tych grup.
Polichromia
Wielobarwna dekoracja malarska powierzchni, na przykład ścian, sklepień lub elementów architektonicznych.
Polimer aktywny
Model fizyczny opisujący układ złożony z połączonych elementów, które mogą samodzielnie wykonywać ruch.
Polski Przedstawiciel Wojskowy
Wysoki rangą oficer reprezentujący Polskę w wojskowych organach organizacji międzynarodowych. Przekazuje stanowisko państwa, uczestniczy w uzgadnianiu decyzji i koordynuje współpracę wojskową.
Ponowne wejście w atmosferę
Faza lotu, w której pojazd wraca z orbity do gęstszych warstw atmosfery, narażając się na bardzo wysoką temperaturę.
Porozumienia Artemis
Zbiór praktycznych zasad współpracy państw przy pokojowej eksploracji Księżyca, Marsa i dalszej przestrzeni kosmicznej.
Porozumienie zabezpieczeń
Porozumienie określające zasady kontroli materiałów i obiektów jądrowych przez MAEA. Państwa mają obowiązek zgłaszać informacje wymagane przez takie ustalenia.
Porzucenie znaku towarowego
W amerykańskim prawie oznacza zaprzestanie używania znaku przy jednoczesnym zamiarze niepodejmowania tego użycia ponownie.
Postbiotyk
Postbiotyk to preparat zawierający składniki pochodzące od mikroorganizmów lub nieaktywne, nieżywe mikroorganizmy. W opisywanym badaniu wykorzystano martwe bakterie.
Postępowanie przetargowe
Formalny proces wyboru dostawcy towarów lub usług na podstawie określonych kryteriów. W materiale niemiecka jednostka omija część takich procedur, aby szybciej zawierać umowy.
Postępowanie przyspieszone
Tryb postępowania, w którym sprawa karna może zostać szybko rozpoznana przez sąd, w tym w ciągu 24 godzin od zatrzymania.
Potrójnie ujemny rak piersi
Podtyp raka piersi, którego komórki nie mają trzech często wykorzystywanych celów terapeutycznych. Z tego powodu liczba dostępnych metod leczenia jest mniejsza niż w przypadku części innych podtypów.
Poważne zaburzenia mięśniowe
Rzadkie zaburzenia mięśni związane w analizowanym badaniu z koniecznością hospitalizacji lub ryzykiem zgonu.
Poważny incydent cyberbezpieczeństwa
Formalna kategoria prawna w amerykańskiej administracji, stosowana wobec istotnych cyberincydentów mogących wyrządzić możliwą do wykazania szkodę bezpieczeństwu narodowemu lub szerszym interesom USA.
PowerPC
PowerPC to rodzina architektur procesorów i zgodnych z nimi układów, wykorzystywana między innymi w starszych komputerach Apple. Należy do architektur typu RISC, które wykonują stosunkowo prosty zestaw instrukcji.
Powiadomienia zależne od czasu
Specjalny typ alertów, który może ominąć tryb skupienia i podsumowanie powiadomień, aby pojawić się jako priorytetowy komunikat.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
Organ administracji publicznej nadzorujący przestrzeganie przepisów prawa budowlanego na poziomie powiatu. Może przeprowadzać kontrole, wstrzymywać roboty i wydawać rozstrzygnięcia dotyczące niezgodnie prowadzonych inwestycji.
Powieść wizualna
Interaktywna forma opowiadania, w której gracz poznaje historię za pomocą tekstu, ilustracji i podejmowanych decyzji.
Powódź po gwałtownym opróżnieniu jeziora lodowcowego
Nagłe uwolnienie wody z jeziora powstałego przy lodowcu lub za naturalną tamą. Zjawisko może w krótkim czasie zalać obszary położone niżej.
Powódź przybrzeżna
Zalanie terenów położonych przy brzegu morza lub oceanu przez podniesiony poziom wody i wysokie fale.
Powłoka ochronna
Warstwa nakładana na materiał, aby ograniczyć jego kontakt z otoczeniem i zmniejszyć ryzyko uszkodzeń, w tym korozji.
Pozasądowe zabójstwo
Zabicie człowieka przez władze lub w wyniku ich działań bez wyroku sądu i bez zapewnienia podstawowych gwarancji prawnych. Eksperci wskazują, że opisywana kampania może mieć taki charakter.
Pośrednik API
Usługa przekazująca żądania klienta do właściwego dostawcy i zwracająca otrzymaną odpowiedź.
Pranie pochodzenia bydła
Ukrywanie nielegalnego pochodzenia zwierząt za pomocą fałszywych lub nierzetelnych dokumentów, tak aby bydło mogło trafić do legalnego łańcucha sprzedaży.
Prawo do ponownego zatrudnienia
Uprawnienie pozwalające zwolnionemu pracownikowi ubiegać się o powrót na dostępne stanowisko na zasadach określonych w umowie.
Prebiotyk
Substancja, zwykle składnik żywności, wykorzystywana przez mikroorganizmy jelitowe i mogąca wpływać na ich funkcjonowanie. Określenie prebiotyczny na etykiecie nie musi oznaczać konkretnej ilości błonnika.
Preload
Możliwość pobrania plików gry przed jej oficjalnym odblokowaniem. Dzięki temu po premierze nie trzeba czekać na pobranie całej instalacji.
Prezydenckie Centrum Operacji Awaryjnych
Zabezpieczony obiekt służący do kierowania działaniami prezydenta i administracji podczas poważnego kryzysu.
Prima facie
Ocena, że przedstawione okoliczności wystarczają na pierwszy rzut oka do przyjęcia określonego wniosku.
Private Cloud Compute
Architektura chmurowa Apple przeznaczona do wykonywania bardziej wymagających zadań AI przy zachowaniu założeń prywatności.
ProRes RAW
Format zapisu wideo typu RAW, zachowujący dużą ilość danych obrazu do późniejszej obróbki. Ułatwia precyzyjne dopasowanie ekspozycji i kolorystyki w postprodukcji.
Problems Per 100 Vehicles
Wskaźnik liczby problemów przypadających na 100 samochodów. Niższa wartość oznacza mniej zgłoszonych usterek lub wad konstrukcyjnych.
Problemy emocjonalne i problemy z zachowaniem
To szerokie kategorie trudności obejmujące między innymi objawy lękowe oraz kłopoty z kontrolą impulsów i zachowaniem.
Proceduralne generowanie
Tworzenie części zawartości gry za pomocą reguł i algorytmów, zamiast przygotowania identycznego układu dla każdego gracza.