NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3872
Widoczny zakres
901-990

Indeks alfabetyczny

D

24 haseł

  1. działania klimatyczne

    Przedsięwzięcia służące ograniczaniu zmiany klimatu lub dostosowaniu społeczeństw i gospodarki do jej skutków.

  2. działania koordynacyjne

    Działania polegające na uzgadnianiu czynności podejmowanych przez różne państwa, instytucje lub organizacje. Ich celem jest spójna realizacja wspólnych ustaleń.

  3. działania naprawcze

    Zaplanowane czynności służące usunięciu przyczyn problemu i przywróceniu prawidłowego funkcjonowania organizacji.

  4. działania ofensywne

    Działania ofensywne to operacje podejmowane w celu zaatakowania przeciwnika, przejęcia inicjatywy lub prowadzenia natarcia, a nie wyłącznie odpierania ataku.

  5. działania szpiegowskie

    Tajne działania polegające na pozyskiwaniu, przekazywaniu lub wykorzystywaniu poufnych informacji bez zgody ich dysponenta, zwykle na rzecz obcego państwa lub organizacji.

  6. działania wyjaśniające

    Czynności służące ustaleniu przebiegu zdarzeń, ocenie zgłoszonych zarzutów i zebraniu informacji potrzebnych do podjęcia decyzji. Mogą być prowadzone przez komisję lub inną upoważnioną strukturę.

  7. działania zakłócające

    Celowe oddziaływanie na łączność radiową w celu pogorszenia jej jakości lub przerwania komunikacji między dronem a urządzeniem sterującym.

  8. działanie egzekucyjne

    Działanie mające na celu wymuszenie przestrzegania obowiązków lub zastosowanie konsekwencji wobec podmiotu naruszającego przepisy.

  9. dziedzictwo kulturowe

    Dziedzictwo kulturowe to przekazane z przeszłości materialne i niematerialne elementy kultury, takie jak tradycje, języki, obiekty i dokumenty.

  10. dziedziczenie biznesu

    Przekazywanie własności, kontroli lub prowadzenia przedsiębiorstwa następnemu pokoleniu. Może odbywać się w drodze spadku, darowizny, sprzedaży albo innych ustaleń sukcesyjnych.

  11. dzielenie ciężarów

    Zasada rozkładania kosztów, ryzyka i obowiązków związanych ze wspólną polityką bezpieczeństwa między państwa współpracujące lub należące do sojuszu.

  12. dziennik aktywności

    Dziennik aktywności to chronologiczny rejestr operacji wykonywanych w serwisie, takich jak zmiany treści lub ustawień. Służy do monitorowania działań i sprawdzania wprowadzonych modyfikacji.

  13. dziennikarstwo śledcze

    Dziennikarstwo śledcze polega na pogłębionym badaniu spraw, które mogą mieć znaczenie publiczne. Wykorzystuje analizę dokumentów, rozmowy ze źródłami i weryfikację informacji.

  14. dzierżawa

    Umowa, na podstawie której uprawniony oddaje rzecz lub nieruchomość do używania i pobierania pożytków w zamian za ustalony czynsz.

  15. dzień ustalenia prawa

    Dzień, na który ustala się, którzy posiadacze instrumentów są uprawnieni do otrzymania ogłoszonej wypłaty. Prawo do świadczenia zależy od posiadania instrumentu zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym dniu.

  16. dług konwertowalny

    Instrument finansowy łączący cechy pożyczki i inwestycji kapitałowej. Może zostać zamieniony na udziały lub akcje przedsiębiorstwa na warunkach określonych w umowie.

  17. dług publiczny

    Dług publiczny to łączna wartość zobowiązań zaciągniętych przez państwo i inne jednostki sektora publicznego. Powstaje głównie w wyniku finansowania wydatków pożyczkami lub emisją papierów wartościowych.

  18. dług wdzięczności

    Niewiążące prawnie poczucie zobowiązania wobec osoby lub instytucji, która wcześniej udzieliła pomocy albo wyświadczyła przysługę. Określenie nie przesądza, jakie działanie miałoby być jego spłatą.

  19. długie pozycje

    Pozycje inwestycyjne, których wartość zwykle rośnie wraz ze wzrostem ceny danego aktywa lub instrumentu bazowego. Ich zajmowanie oznacza oczekiwanie dalszych wzrostów.

  20. długoterminowa średnia

    Długoterminowa średnia to przeciętna wartość zjawiska, na przykład sumy opadów, obliczona na podstawie danych z wieloletniego okresu referencyjnego.

  21. dźwignia finansowa

    Mechanizm pozwalający kontrolować aktywa o większej wartości niż wniesiony kapitał, zwykle dzięki finansowaniu dłużnemu. Zwiększa zarówno potencjalne zyski, jak i straty.

  22. dźwięk bezstratny

    Dźwięk skompresowany lub przesyłany bez usuwania informacji zawartych w oryginalnym nagraniu.

  23. dźwięk przestrzenny

    Dźwięk przestrzenny to sposób odtwarzania audio, który tworzy wrażenie, że poszczególne dźwięki dobiegają z różnych kierunków i odległości.

  24. dżihadyzm

    Skrajny nurt ideologiczny, który wykorzystuje wybrane interpretacje pojęcia dżihadu do uzasadniania przemocy politycznej lub zbrojnej. Nie jest to synonim religijnego pojęcia dżihadu.

E

66 haseł

  1. e-cash

    Elektroniczny odpowiednik gotówki, umożliwiający cyfrowe przekazywanie wartości, czasem z założeniem ograniczonej ujawnialności tożsamości stron.

  2. e-konsylium

    Konsultacja medyczna prowadzona zdalnie przez specjalistów, którzy wspólnie analizują przypadek pacjenta i uzgadniają dalsze postępowanie. Rozwiązanie to może ułatwiać dostęp do wiedzy specjalistycznej.

  3. e-papier

    Technologia wyświetlania obrazu zaprojektowana tak, aby przypominał wyglądem druk na papierze. Ekrany e-papierowe zwykle zużywają niewiele energii podczas wyświetlania nieruchomego obrazu.

  4. eMTBR-tau243

    Marker związany z białkiem tau, opracowywany początkowo do wykrywania zmian tau w chorobie Alzheimera. Jego poziom badano we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym jako możliwy wskaźnik zmian CTE.

  5. eVLP

    Inżynierowane cząstki naśladujące wybrane właściwości cząstek wirusowych i wykorzystywane do dostarczania narzędzi do komórek.

  6. echokardiografia

    Badanie obrazowe serca wykorzystujące ultradźwięki. Umożliwia ocenę jego budowy, pracy zastawek i przepływu krwi.

  7. echosonda

    Urządzenie wykorzystujące fale dźwiękowe do wykrywania obiektów pod wodą i oceny ich położenia. W opisanym zastosowaniu pomaga szacować obecność ryb pod dryfującą konstrukcją.

  8. edge rusher

    Obrońca ustawiany przy krawędzi linii, specjalizujący się w atakowaniu rozgrywającego i ograniczaniu akcji biegowych.

  9. edtech

    Sektor technologii edukacyjnych, obejmujący narzędzia i usługi cyfrowe wspierające nauczanie, uczenie się lub organizację edukacji.

  10. edukacja medialna

    Rozwijanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do świadomego odbierania, oceniania i tworzenia treści medialnych.

  11. edukacja spersonalizowana

    Model nauczania dostosowujący treści, tempo lub metody pracy do potrzeb, możliwości i postępów konkretnego ucznia.

  12. edukacja zdrowotna

    Przedmiot lub obszar kształcenia poświęcony wiedzy i umiejętnościom związanym ze zdrowiem, profilaktyką oraz bezpieczeństwem. Jego realizacja wymaga określonego programu i organizacji zajęć.

  13. edytor zasad azowych

    Narzędzie do precyzyjnej zmiany pojedynczych zasad w DNA bez przecinania obu nici materiału genetycznego.

  14. efekt off-target

    Nieplanowana modyfikacja DNA zachodząca poza wyznaczoną sekwencją docelową.

  15. efektywna stawka

    Rzeczywisty poziom obciążenia po uwzględnieniu przewidzianych ulg, obniżek lub innych warunków. Może być niższy od stawki nominalnej określonej w przepisach.

  16. efektywność energetyczna

    Miara tego, ile użytecznego rezultatu można uzyskać z określonej ilości zużytej energii. Wyższa efektywność oznacza osiąganie podobnego efektu przy mniejszym zużyciu energii.

  17. efemeryczność

    Cecha treści cyfrowych polegająca na ich tymczasowej dostępności i automatycznym znikaniu po określonym czasie lub po jednokrotnym wyświetleniu.

  18. egocentryczne

    Określenie nagrań lub danych rejestrowanych z perspektywy osoby noszącej urządzenie, tak jak widzi ona wykonywane czynności.

  19. egregious

    Egregious to określenie wyjątkowo poważnego lub rażącego naruszenia zasad. W artykule oznacza kategorię naruszeń, które mogą prowadzić do natychmiastowego i trwałego zablokowania konta.

  20. egzamin teoretyczny

    Część egzaminu na prawo jazdy sprawdzająca znajomość przepisów ruchu drogowego, zasad bezpieczeństwa i innych wymagań dotyczących kierowania pojazdem.

  21. ekologia chorób

    Ekologia chorób bada zależności między patogenami, żywicielami i środowiskiem. Pomaga oceniać, jak warunki przyrodnicze i kontakty między organizmami wpływają na ryzyko zakażeń.

  22. ekonomia produkcji

    Analiza kosztów, finansowania, wykorzystania zasobów i potencjalnych przychodów związanych z przygotowaniem oraz realizacją produkcji.

  23. ekonomika projektu

    Ocena finansowej opłacalności przedsięwzięcia z uwzględnieniem jego kosztów, przychodów, zasobów i ryzyka.

  24. ekonomika rozwiązań naziemnych

    Ocena kosztów, efektywności i opłacalności infrastruktury działającej na Ziemi, zwykle w porównaniu z rozwiązaniami umieszczonymi w kosmosie.

  25. ekonomika skali

    Zjawisko, w którym średni koszt wytwarzania lub świadczenia usługi maleje wraz ze wzrostem skali działalności.

  26. ekonomista

    Specjalista zajmujący się analizą procesów gospodarczych, rynków, finansów oraz zależności wpływających na funkcjonowanie gospodarki.

  27. ekosystem

    Ekosystem technologiczny to powiązany zestaw urządzeń, programów i usług, które współpracują ze sobą i umożliwiają wymianę danych oraz wspólne korzystanie z funkcji.

  28. ekosystem aplikacji

    Zespół aplikacji, sklepów, usług, zasad technicznych i użytkowników współdziałających w ramach określonej platformy cyfrowej.

  29. ekosystem platformy

    Zbiór powiązanych usług, narzędzi, funkcji i użytkowników skupionych wokół jednej platformy.

  30. ekosystem transgraniczny

    Ekosystem transgraniczny to układ organizmów i środowiska przyrodniczego rozciągający się po obu stronach granicy państwowej.

  31. ekran blokady

    Ekran blokady to ekran urządzenia wyświetlany przed jego odblokowaniem. Może prezentować skrócone informacje, powiadomienia i dane z wybranych funkcji.

  32. ekran monochromatyczny

    Ekran wyświetlający obraz w jednym zakresie barw, na przykład w odcieniach szarości, zamiast pełnej palety kolorów.

  33. ekranizacja

    Przeniesienie utworu literackiego na film, serial lub inną formę obrazu audiowizualnego.

  34. eksklawa

    Część terytorium państwa oddzielona od jego głównego obszaru, zwykle przez terytorium innego państwa lub przez morze.

  35. eksperymentalne metody leczenia

    Metody leczenia, których skuteczność lub bezpieczeństwo nie zostały jeszcze w pełni potwierdzone w danej sytuacji medycznej i które mogą wiązać się z większą niepewnością.

  36. eksploatacja filmu

    Ogół działań związanych z komercyjnym i publicznym wykorzystaniem filmu po jego ukończeniu, między innymi w kinach, telewizji lub serwisach internetowych.

  37. eksploatacja komercyjna

    Eksploatacja komercyjna to regularne świadczenie usługi w celach zarobkowych, po zakończeniu etapu samych testów lub pilotażu.

  38. eksport

    Eksport to sprzedaż lub wywóz towarów i usług z jednego państwa do odbiorców w innym państwie.

  39. ekspozycja

    Wystawienie człowieka lub organizmu na działanie określonego czynnika, na przykład hałasu, przez określony czas i z określoną intensywnością.

  40. ekspozycja danych

    Sytuacja, w której dane stają się dostępne osobom lub podmiotom nieuprawnionym. Może wynikać między innymi z błędnej konfiguracji, publicznego ujawnienia albo naruszenia zabezpieczeń.

  41. ekspozycja inwestycyjna

    Zaangażowanie portfela w określony rynek, sektor, klasę aktywów, kraj lub czynnik ryzyka.

  42. ekstradycja

    Formalne przekazanie osoby przez jedno państwo drugiemu państwu, aby mogła tam odpowiadać karnie lub odbyć orzeczoną karę.

  43. ekstrakcja danych

    Proces automatycznego wydobywania określonych informacji z nieuporządkowanych lub częściowo uporządkowanych danych, takich jak wiadomości e-mail.

  44. ekstremalne zjawiska pogodowe

    Nietypowe i szczególnie intensywne zdarzenia atmosferyczne, takie jak fale upałów, susze, nawalne opady lub silne burze.

  45. ekwiwalent dwutlenku węgla

    Wspólna miara emisji różnych gazów cieplarnianych, wyrażająca ich wpływ na ocieplenie jako odpowiadającą mu ilość dwutlenku węgla.

  46. elastyczna opcja rezerwacji

    Warunki rezerwacji pozwalające na łatwiejszą zmianę lub anulowanie podróży niż w przypadku standardowej oferty.

  47. elastyczność fiskalna

    Możliwość czasowego lub częściowego złagodzenia ograniczeń budżetowych, aby państwo mogło sfinansować określone, uznane za szczególne wydatki.

  48. elastyczność popytu

    Zdolność odbiorców do zmiany wielkości lub czasu poboru energii w reakcji na warunki systemowe, ceny albo dostępność energii.

  49. elektorat

    Ogół wyborców popierających daną partię, kandydata lub określony nurt polityczny albo potencjalnie skłonnych udzielić im poparcia.

  50. elektrociepłownia

    Zakład energetyczny, który jednocześnie wytwarza energię elektryczną i ciepło użytkowe, na przykład do ogrzewania budynków.

  51. elektrokardiogram

    Zapis elektrycznej aktywności serca uzyskiwany za pomocą elektrokardiografu. Pomaga oceniać rytm i przewodzenie impulsów oraz wykrywać niektóre nieprawidłowości pracy serca.

  52. elektroniczna karta SIM

    Elektroniczna karta SIM to wbudowany w urządzenie moduł lub cyfrowy profil, który umożliwia korzystanie z usług operatora bez używania wymiennej, fizycznej karty.

  53. elektroniczne systemy ryglowania

    Układy, które sterują blokowaniem i odblokowywaniem drzwi za pomocą elementów elektrycznych lub elektronicznych zamiast wyłącznie mechanicznego połączenia.

  54. elektroniczny dozór sądowy

    Forma kontroli wykonywanej przez wymiar sprawiedliwości z użyciem urządzenia elektronicznego monitorującego miejsce pobytu lub przemieszczanie się osoby.

  55. elektrownia gazowa

    Elektrownia, w której paliwem do wytwarzania energii elektrycznej jest gaz, najczęściej gaz ziemny.

  56. elektrownia jądrowa

    Obiekt przemysłowy, w którym energia uwalniana w wyniku kontrolowanych reakcji jądrowych jest przekształcana przede wszystkim w energię elektryczną.

  57. elektrownia szczytowo-pompowa

    Rodzaj magazynu energii wykorzystujący dwa zbiorniki wodne; energia jest gromadzona przez pompowanie wody do wyższego zbiornika, a odzyskiwana podczas jej przepływu przez turbiny.

  58. elektryfikacja transportu

    Proces zastępowania napędów wykorzystujących paliwa lub inne źródła energii napędami elektrycznymi w pojazdach i infrastrukturze transportowej.

  59. eliminacja

    Eliminacja to pokonanie postaci przeciwnika w trakcie meczu, zwykle zaliczane do wyniku gracza lub drużyny.

  60. elity władzy

    Niewielka grupa osób zajmujących najważniejsze stanowiska lub mających znaczący wpływ na decyzje państwowe i funkcjonowanie instytucji.

  61. embargo

    Oficjalny zakaz lub istotne ograniczenie handlu albo innych stosunków gospodarczych z określonym państwem, podmiotem lub obszarem.

  62. emigracja naukowców

    Wyjazd badaczy z kraju pochodzenia do innego państwa, zwykle w celu podjęcia tam pracy, prowadzenia badań lub zamieszkania.

  63. emisja

    Publiczne udostępnianie lub nadawanie programu, odcinka albo innego materiału audiowizualnego.

  64. emisja akcji

    Proces, w ramach którego spółka tworzy i oferuje nowe akcje, zazwyczaj w celu pozyskania kapitału. Objęcie takich akcji oznacza ich nabycie w ramach przeprowadzanej emisji.

  65. emisja programu

    Emisja programu to jego zaplanowane nadanie odbiorcom za pośrednictwem telewizji, radia lub internetu.

  66. emisja prywatna

    Emisja prywatna to pozyskiwanie kapitału przez oferowanie papierów wartościowych wybranym inwestorom, bez kierowania oferty do całego rynku publicznego.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.