Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Jezioro Powell wysycha. W USA wraca pomysł jego całkowitego opróżnienia
Rzeka Kolorado traci przepływ z powodu mniejszej pokrywy śnieżnej, wcześniejszego topnienia i większego parowania.
Jezioro Powell spadło do poziomu, przy którym przepływ przez część infrastruktury zapory Glen Canyon może zostać ograniczony.
Plan Fill Mead First zakłada opróżnienie zbiornika przez nowe tunele, bez usuwania samej zapory.
Zmiana mogłaby pomóc rzece i ograniczyć parowanie, ale oznaczałaby straty, koszty oraz trudne do przewidzenia skutki ekologiczne.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Rzeka Kolorado, która zasila rolnictwo, miasta, energetykę i ekosystemy na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, mierzy się z najpoważniejszym kryzysem wodnym od dziesięcioleci. Wysokie temperatury i długotrwała susza ograniczają dopływ wody do dwóch największych zbiorników w dorzeczu, jezior Powell i Mead. W tej sytuacji część ekspertów oraz organizacji środowiskowych wraca do pomysłu, który jeszcze niedawno uchodził za niepraktyczny: całkowitego opróżnienia jeziora Powell.
Kolorado traci wodę, zanim dotrze do zbiorników
Opisywana susza trwa już 27 lat. Materiał określa ją jako najdłuższy tak suchy okres w ciągu ostatnich 1200 lat. Nie chodzi więc wyłącznie o jeden słaby sezon opadowy, lecz o sytuację, w której do systemu rzecznego przez wiele lat trafia mniej wody, niż zakładano przy projektowaniu i zarządzaniu infrastrukturą.
W opisywanym okresie poziom zbiornika spadł do rekordowo niskiego poziomu, mniej niż 150 stóp powyżej martwego poziomu, określanego po angielsku jako dead pool.
Niski poziom ogranicza produkcję hydroenergii w jeziorach Powell i Mead oraz komplikuje dostawy wody do Arizony, Kalifornii i Nevady.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Zmniejszenie przepływów utrudnia także ochronę ryb, odbudowę łach piasku i zarządzanie ekosystemami rzeki w Wielkim Kanionie.
Skutki są odczuwalne zarówno w gospodarce, jak i w codziennym zarządzaniu zasobami. Rolnicy pozostawiają część pól nieobsianą, a w niektórych miejscach deweloperzy wstrzymują budowę mieszkań, ponieważ nie mają gwarancji dostaw wody. Stany położone w dolnym biegu rzeki otrzymują mniej wody, a władze federalne muszą godzić potrzeby rolnictwa, miast, energetyki, przyrody i zobowiązań wobec Meksyku.
Przez dziesięciolecia pomysł usunięcia zapory był uznawany za zbyt kosztowny i niepraktyczny, głównie ze względu na utratę produkcji energii. Obecna propozycja jest ostrożniejsza. Nie zakłada rozebrania zapory, lecz opróżnienie jeziora Powell przez nowe tunele odprowadzające wodę. Miałyby one powstać poniżej istniejących rur obejściowych, blisko dna doliny rzecznej, tak aby woda mogła płynąć niższą trasą.
Koncepcja zyskała uwagę również dlatego, że podstawowe założenia dotyczące zapory zaczęły się zmieniać. Przez lata jezioro Powell było traktowane jako istotny bufor całego systemu. Przy coraz mniejszych przepływach jego utrzymywanie może jednak wymagać zatrzymywania wody, która jest potrzebna poniżej zapory. Zwolennicy planu twierdzą, że infrastruktura zbudowana z myślą o obfitych zasobach przestaje pasować do warunków długotrwałej suszy.
Korzyści dla wody, krajobrazu i rzeki
Zmiana poziomu wody odsłoniłaby zatopione formacje Glen Canyon, w tym czerwone łuki skalne, naturalne mosty, amfiteatry i wodospady. Ponownie widoczne stałyby się także tysiące miejsc ważnych dla rdzennych mieszkańców. Zwolennicy planu wskazują, że poza walorem krajobrazowym byłaby to szansa na stopniową odbudowę siedlisk wzdłuż rzeki powyżej i poniżej zapory.
Opróżnienie jeziora mogłoby także przywrócić część naturalnych impulsów osadowych. W warunkach bez zapory sezonowe zmiany przepływu transportowałyby większe ilości materiału, który w Wielkim Kanionie pomaga tworzyć łachy i plaże. Takie formy terenu są wykorzystywane przez zwierzęta, a także przez ludzi poruszających się po rzece. Płytkie obszary wodne mogą zapewniać siedliska zagrożonym rodzimym gatunkom ryb.
Zmiana systemu oznaczałaby również nowe zagrożenia
Całkowite opróżnienie zbiornika nie przywróciłoby po prostu dawnego stanu. Naukowcy podkreślają, że ekosystemy rzeki są już nowe, ponieważ przez około 70 lat były kształtowane przez działalność człowieka, przede wszystkim przez wyeliminowanie sezonowych wezbrań. Po zmianie poziomu jeziora rzeka miałaby większe wahania przepływu, niosłaby więcej osadów i byłaby bardziej mętna. Dla jednych organizmów byłaby to poprawa, dla innych źródło dodatkowego stresu.
Szczególnie złożona byłaby sytuacja ryb. Wielki Kanion jest schronieniem dla rodzimych gatunków, ale w jeziorze Powell wcześniej wprowadzano gatunki obce z myślą o wędkarstwie sportowym. Po zmianie reżimu hydrologicznego część tych ryb mogłaby przedostać się do dalszego odcinka rzeki. Naukowcy cytowani w materiale oceniają, że skutki dla setek kilometrów ekosystemów poniżej zapory byłyby tylko częściowo przewidywalne.
Zapora, energia i ograniczenia techniczne
Długotrwałe korzystanie z rur obejściowych mogłoby powodować drgania, erozję i inne obciążenia konstrukcji. Biuro Rekultywacji od lat ostrzegało przed opieraniem całego systemu na tych elementach. Po przeglądzie i ponownym wyłożeniu rur w 2025 roku urząd ocenił jednak, że w razie potrzeby mogą one działać. Nie usuwa to innego problemu: ograniczona przepustowość utrudniłaby stanom górnego dorzecza wypełnianie zobowiązań wobec stanów położonych niżej oraz wobec Meksyku.
Utrata części produkcji energii byłaby jednym z głównych argumentów przeciwko planowi. Zwolennicy Fill Mead First twierdzą, że brakujące megawaty można zastąpić energią słoneczną. Jako przykład wskazują elektrownię Gemini w pobliżu Las Vegas, której moc wynosi 690 megawatów, w porównaniu z około 730 megawatami mocy zapory Glen Canyon. Sama moc zainstalowana nie rozstrzyga jednak o pełnej równoważności obu źródeł, ponieważ ich praca zależy od innych warunków, w tym od dostępności słońca i możliwości magazynowania energii.
Plan ma poparcie części stanów, ale napotyka opór
Przeciwko opróżnieniu jeziora występują między innymi władze Page w Arizonie, miasta, którego gospodarka rekreacyjna jest związana z wodą. Sprzeciw wyraża też organizacja BlueRibbon Coalition, reprezentująca część środowiska rekreacji terenowej i zmotoryzowanej. Jej alternatywna propozycja zakłada dostarczanie stanom dolnego dorzecza wody uzdatnionej, tak aby większa ilość wody pozostała w jeziorze Powell. Wskazywane rozwiązania obejmują odsalanie wody morskiej i słonawej z wykorzystaniem energii jądrowej oraz zaawansowane oczyszczanie ścieków. Szacowany koszt tej koncepcji wynosi 40 miliardów dolarów.
Niezależnie od sporu o kierunek zmian, budowa nowych tuneli byłaby przedsięwzięciem wieloletnim. Według materiału ich zbadanie, zaprojektowanie i wykonanie mogłoby zająć około dekady, a koszt inwestycji prawdopodobnie sięgałby miliardów dolarów. Tymczasem problemy z przepływem, produkcją energii i dostawami wody występują już teraz. To sprawia, że plan Fill Mead First jest jednocześnie propozycją długoterminowej przebudowy systemu i odpowiedzią na pytanie, jak zarządzać nim w okresie przejściowym.
Koniec epoki budowania zapasów wody
Na razie Fill Mead First pozostaje koncepcją, która zyskuje rozgłos wraz ze spadkiem poziomu rzeki i wzrostem temperatur. Nie ma decyzji o budowie tuneli ani o całkowitym opróżnieniu zbiornika. Rosnąca popularność tego pomysłu świadczy jednak o skali zmiany: utrzymywanie jeziora Powell za wszelką cenę coraz częściej jest postrzegane nie jako rozwiązanie kryzysu, lecz jako odsuwanie problemu w czasie.
