Kaszaloty są jedynymi znanymi wielorybami, które odpoczywają w pozycji pionowej. Zwierzęta unoszą się wtedy stabilnie tuż pod powierzchnią oceanu, a według nowego badania pomagają sobie w utrzymaniu tej pozycji, wypuszczając pęcherzyki powietrza. Mechanizm ten był wcześniej zakładany przez naukowców, ale nie został dotąd systematycznie potwierdzony.
Jak kaszaloty pozostają pod powierzchnią
Kaszaloty mają dużą wyporność między innymi dzięki narządowi spermacetowemu, który znajduje się w ich głowie i zawiera olej lżejszy od wody. W pobliżu głowy znajdują się także płuca oraz drogi oddechowe, czyli struktury o niskiej gęstości. Gdy zwierzę unosi się wyżej, niższe ciśnienie powoduje rozszerzanie się powietrza w płucach i dodatkowo wypycha je ku powierzchni. Wypuszczanie pęcherzyków przeciwdziała temu efektowi, pozwalając kaszalotowi pozostać pod wodą.
Dane z obserwacji kaszalotów koło Norwegii
Zespół badawczy przeanalizował zapisy zebrane w latach 2005-2019 od 42 kaszalotów oznakowanych przyssawkami w pobliżu norweskich wysp Lofotów. Nagrania pozwoliły rozpoznać momenty wypuszczania pęcherzyków. Pozycję odpoczynku odnotowano u 17 osobników. Epizody trwały od kilku minut do trzech godzin. Naukowcy używają określenia odpoczynek, a nie sen, ponieważ nie przeprowadzono pomiarów EEG aktywności mózgu.
Podczas odpoczynku kaszaloty pobierały inną ilość powietrza niż w trakcie nurkowań żerowiskowych. Zdaniem autorów może to wskazywać, że reagują na zmiany środowiska lub własnego stanu fizjologicznego. Pęcherzyki wykorzystują także inne ssaki morskie, choć w odmiennych sytuacjach. Humbaki tworzą z nich sieci ułatwiające polowanie, delfiny używają ich podczas zabawy i interakcji społecznych, a u waleni szarych i grenlandzkich obserwowano ich związek z kontrolą wyporności. Lepsze poznanie odpoczynku kaszalotów może pomóc ocenić ich podatność na zagrożenia związane z działalnością człowieka, w tym kolizje ze statkami.