Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Sąd federalny: Konstytucja USA nie gwarantuje prawa do bezpiecznej wody pitnej
Sąd Apelacyjny Piątego Okręgu podtrzymał oddalenie pozwu mieszkańców Jackson.
Sędziowie uznali, że Konstytucja USA nie gwarantuje prawa do bezpiecznej wody pitnej ani prawdziwych informacji władz w kryzysie zdrowotnym.
Jackson od lat zmaga się z awariami infrastruktury, skażeniem i problemami z finansowaniem systemu wodociągowego.
Naprawa systemu jest finansowana między innymi przez podwyżki rachunków, mimo wysokiego poziomu ubóstwa w mieście.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Federalny sąd apelacyjny uznał, że Konstytucja USA nie gwarantuje obywatelom prawa do czystej i bezpiecznej wody pitnej. Orzeczenie z 4 września dotyczy pozwu mieszkańców Jackson w stanie Missisipi, którzy twierdzili, że miejscowe władze wiedziały o skażeniu wody ołowiem, a mimo to zapewniały opinię publiczną, że można ją bezpiecznie pić. Sąd stwierdził również, że konstytucja nie zapewnia obywatelom prawa do otrzymywania prawdziwych informacji od władz podczas kryzysu zdrowia publicznego.
Wyrok dotyczy konstytucyjnego środka ochrony
Sąd Apelacyjny Piątego Okręgu podtrzymał decyzję niższej instancji o oddaleniu pozwu. Sprawa została wniesiona w 2022 roku przeciwko miastu Jackson oraz byłemu burmistrzowi Chokwe Antar Lumumbie. Mieszkańcy twierdzili, że działania władz naruszyły ich prawa wynikające z 14. poprawki do Konstytucji USA, w szczególności prawo do integralności cielesnej. Domagali się odszkodowania oraz zmian w sposobie zarządzania miejskim systemem wodociągowym i informowania o jego stanie.
Sędzia Kurt Engelhardt napisał, że dostęp do bezpiecznej wody jest ważny, ale nie jest prawem głęboko zakorzenionym w historii i tradycji Stanów Zjednoczonych. To właśnie taki standard sąd zastosował przy ocenie, czy dane prawo podlega ochronie konstytucyjnej. Engelhardt odrzucił także argument dotyczący prawa do podejmowania świadomych decyzji zdrowotnych na podstawie informacji od władz. Uznał, że rzekome kłamstwa dotyczące obecności ołowiu w wodzie nie są tym samym co bezpośrednie, fizyczne naruszenie ciała przez państwo. W uzasadnieniu stwierdził, że Konstytucja nie zapewnia środka naprawczego w przypadku każdego bezprawnego działania władz.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Sędzia Catharina Haynes częściowo nie zgodziła się z rozstrzygnięciem. Jej zdaniem mieszkańcy wiarygodnie opisali sytuację, w której miasto mogło świadomie narazić ich na niebezpieczeństwo. Podkreślała tym samym, że pozew nie dotyczył wyłącznie ogólnego prawa do dobrej jakości usług komunalnych. Mieszkańcy twierdzili, że władze wiedziały o zagrożeniu, kierowały wodę do domów i jednocześnie przekazywały uspokajające informacje.
Problemy Jackson nie zaczęły się w momencie, gdy kryzys wodny trafił na pierwsze strony gazet. W marcu 2020 roku federalna Agencja Ochrony Środowiska, EPA, ostrzegła, że stan miejskiego systemu stwarza bezpośrednie i poważne zagrożenie dla mieszkańców. Wskazała na awarie urządzeń uzdatniających oraz problemy z infrastrukturą przesyłową. W lutym 2021 roku silna fala zimna doprowadziła do zamarznięcia części urządzeń i pęknięcia przewodów. Dziesiątki tysięcy osób przez kilka tygodni nie miały bieżącej wody. Rok później powódź i awarie w zakładzie uzdatniania O.B. Curtis wywołały kolejny kryzys obejmujący całe miasto. Wtedy do odbudowy systemu włączono władze federalne i ustanowiono zewnętrznego zarządcę.
Jackson jest miastem, którego mieszkańcy w ponad 80 procentach są czarnoskórzy, a wskaźnik ubóstwa przekracza dwukrotnie średnią krajową.
Pozew dotyczył między innymi zarzutu, że ołów trafiał do wody, a mieszkańcy otrzymywali od władz fałszywe zapewnienia o jej bezpieczeństwie.
Federalna EPA już w marcu 2020 roku ostrzegała przed bezpośrednim i poważnym zagrożeniem związanym ze stanem systemu.
Po awariach z 2021 i 2022 roku system pozostaje pod nadzorem federalnym, a jego odbudową kieruje zarządca JXN Water.
W marcu sąd zatwierdził podwyżkę stawek o około 12 procent, co zwiększyło przeciętny miesięczny rachunek o około 8,88 dolara, do około 88 dolarów.
Znaczenie sprawy wykracza poza jedno miasto także dlatego, że kryzys Jackson wpisuje się w szerszy problem nierówności w dostępie do bezpiecznej wody. Federalne dane wskazują, że społeczności czarnoskóre częściej niż białe są obsługiwane przez systemy wodociągowe z naruszeniami standardów zdrowotnych wynikających z ustawy Safe Drinking Water Act. Badania przywołane w materiale pokazują również, że systemy działające w społecznościach z większym udziałem czarnoskórych mieszkańców potrzebują więcej czasu na naprawę lub poprawę. Powodowie zarzucali ponadto władzom stanu, że federalne środki przeznaczone na bezpieczeństwo wody wielokrotnie trafiały do białych społeczności zamiast do Jackson. EPA ustaliła wcześniej, że miasto nie mogło otrzymać wsparcia na podstawie ustawy o prawach obywatelskich z 1965 roku.
Koszty zdrowotne i społeczne kryzysu
Mieszkańcy od lat opisują skutki życia z wodą, której nie mogli ufać. Brooke Floyd wspominała, że już jako dziecko obserwowała, jak jej babcia skarżyła się na jakość wody. Gwendolyn Reed-Davis mówiła, że przez lata jeździła do krewnych, aby tam prać ubrania i kąpać dzieci. Reed-Davis wiąże problemy z nauką u swoich dzieci w wieku szkolnym oraz własną infekcję nerek z wieloletnim narażeniem na skażoną wodę. Są to relacje mieszkańców i ich oceny skutków zdrowotnych, a nie ustalenia zawarte w samym wyroku.
Przywołane badania wskazują, że ekspozycja na ołów może prowadzić do trwałych zaburzeń poznawczych, utrzymujących się przez całe życie, także wiele lat po pierwszym kontakcie z tym metalem. W materiale wskazano również, że rasa jest w Stanach Zjednoczonych ważnym czynnikiem związanym z ryzykiem zatrucia ołowiem, nawet niezależnie od poziomu ubóstwa. Te dane naukowe opisują zdrowotne konsekwencje narażenia, ale nie rozstrzygają indywidualnie, co spowodowało konkretne problemy zdrowotne poszczególnych mieszkańców Jackson.
Odbudowa systemu oznacza wyższe rachunki
Źródłem kryzysu są między innymi wieloletnie zaniedbania remontowe, starzejące się urządzenia uzdatniające, przeciekające i pękające wodociągi, braki kadrowe oraz kurcząca się baza dochodów miasta. JXN Water, zarządca systemu wodociągowego i kanalizacyjnego wyznaczony przy udziale władz federalnych, twierdzi, że poprawił działanie infrastruktury i zwiększył przychody. System nadal pozostaje jednak pod federalnym nadzorem.
Plan finansowy JXN Water zakłada kolejne podwyżki. Proponowana na wiosnę 2027 roku podwyżka ma wynieść 10 procent, a następne wzrosty stawek mają wynieść 9 procent w 2028 roku i 8 procent w 2029 roku. Dla miasta, w którym wielu mieszkańców żyje w ubóstwie, rosnące koszty odbudowy są dodatkowym obciążeniem. Burmistrz Jackson John Horhn wyraził zadowolenie z utrzymania w mocy decyzji o oddaleniu roszczeń i zapewnił, że miasto pozostaje zaangażowane w ochronę zdrowia, bezpieczeństwa i dobrostanu mieszkańców.
Co oznacza orzeczenie
Wyrok nie stwierdza, że woda w Jackson była bezpieczna, ani nie rozstrzyga technicznej jakości całego systemu. Dotyczy konkretnego pytania prawnego: czy mieszkańcy mogą dochodzić odszkodowania i zmian w działaniu władz, opierając pozew bezpośrednio na konstytucyjnym prawie do integralności cielesnej oraz prawie do prawdziwych informacji. Sąd uznał, że wskazana podstawa konstytucyjna nie wystarcza. Dla mieszkańców oznacza to zamknięcie jednej z dróg dochodzenia roszczeń, podczas gdy system nadal wymaga kosztownej odbudowy. Historia Jackson pokazuje jednocześnie, jak awarie infrastruktury, ekstremalne zjawiska pogodowe, ubóstwo i nierówny dostęp do finansowania mogą wzajemnie wzmacniać kryzys bezpieczeństwa wodnego.
