Zdjęcie: © National Cancer Institute / Unsplash
Źródło: unsplash.com/photos/1PpyUZceg_I
Statyny należą do najważniejszych leków stosowanych w zapobieganiu chorobom układu krążenia. Obniżając stężenie cholesterolu, zmniejszają ryzyko zawału serca i udaru mózgu, a według materiału źródłowego pomogły uratować miliony ludzkich istnień. U części pacjentów ich stosowanie wiąże się jednak z bólem, osłabieniem lub zmęczeniem mięśni. W rzadkich przypadkach może dojść do poważnego rozpadu tkanki mięśniowej, który potencjalnie prowadzi do niewydolności nerek.
Naukowcy z University of British Columbia, współpracujący z zespołem University of Wisconsin-Madison, zidentyfikowali molekularny mechanizm mogący wyjaśniać te działania niepożądane. W centrum badania znalazł się receptor rianodynowy RyR1, czyli białko regulujące przepływ wapnia w komórkach mięśniowych. W normalnych warunkach działa ono jak kontrolowana brama. Uwalnia wapń wtedy, gdy mięsień ma się skurczyć, a następnie ogranicza jego przepływ.
Do analizy wykorzystano kriomikroskopię elektronową, zaawansowaną metodę obrazowania struktur białkowych. Dzięki niej badacze mogli zobaczyć, jak cząsteczki statyny łączą się z receptorem. Z ustaleń wynika, że lek może zaburzać działanie tej bramy i utrzymywać kanał w pozycji otwartej. Wapń wydostaje się wtedy w sposób ciągły do obszarów komórki, w których jego stężenie powinno być ściśle kontrolowane. Taki nieprawidłowy przepływ może uszkadzać tkankę mięśniową.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Badanie koncentrowało się na atorwastatynie, często przepisywanej statynie obniżającej poziom cholesterolu. Naukowcy opisali nietypowy sposób, w jaki cząsteczki leku mogą oddziaływać z kanałem wapniowym. W analizowanym modelu pierwsza cząsteczka wiąże się z białkiem, gdy kanał jest zamknięty, i zwiększa jego skłonność do otwarcia. Następnie do tego samego zagłębienia mogą dołączyć dwie kolejne cząsteczki, stabilizując kanał w pozycji otwartej. To prowadzi do ciągłego przepływu wapnia.
Autorzy podkreślają, że uzyskany obraz pozwala połączyć wcześniejsze obserwacje kliniczne z konkretnym procesem zachodzącym na poziomie molekularnym. Nie oznacza to jednak, że odkryty mechanizm wyjaśnia każdy przypadek bólu mięśni u osoby przyjmującej statyny. Wyniki dotyczyły przede wszystkim atorwastatyny, a możliwość podobnych oddziaływań w przypadku innych leków z tej grupy wymaga dalszych badań.
Według materiału źródłowego statyny stosuje ponad 200 milionów ludzi na świecie. Poważne uszkodzenia mięśni występują tylko u niewielkiego odsetka pacjentów, ale łagodniejsze objawy, takie jak bolesność, osłabienie i zmęczenie, są znacznie częstsze. Mogą one skłonić część osób do przerwania terapii, a tym samym do utraty ochrony przed zawałem i udarem. Z tego powodu lepsze zrozumienie działań niepożądanych ma znaczenie nie tylko dla biologii komórki, lecz także dla bezpieczeństwa leczenia.
Autorzy wskazują, że poznanie miejsca i sposobu wiązania statyn z RyR1 może pomóc w modyfikowaniu ich budowy. Celem byłoby zachowanie zdolności do obniżania cholesterolu przy jednoczesnym ograniczeniu oddziaływania na białka mięśniowe. Na razie jest to kierunek dla dalszych badań i rozwoju leków, a nie gotowa metoda leczenia. Zanim wyniki przełożą się na nowe preparaty, potrzebne będą kolejne analizy oraz testy potwierdzające, czy projektowane zmiany rzeczywiście zmniejszają ryzyko powikłań.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
