Zdjęcie: © Kang Cekrek / Unsplash
Źródło: unsplash.com/photos/gIaGn-55jqA
Cukry z owoców, miodu i innych słodkich pokarmów mogły odegrać ważną, choć dotąd niedostatecznie docenianą rolę w ewolucji ludzkiego mózgu. Do takiego wniosku doszli autorzy nowej analizy, która łączy dane dotyczące wczesnych przodków człowieka, współczesnych ludzi i szympansów. Badacze nie twierdzą, że cukry były jedynym paliwem napędzającym rozwój mózgu. Ich zdaniem stanowiły część szerszej historii, obejmującej także mięso, tłuszcze i inne pokarmy dostarczające dużej ilości energii.
W ciągu ponad 4 milionów lat masa mózgu w linii prowadzącej do człowieka zwiększyła się z około 300 do 1500 gramów. Duża część tego wzrostu nastąpiła jeszcze zanim nasi przodkowie opanowali ogień i gotowanie. Obróbka cieplna zwiększyła później dostępność energii zawartej w skrobi, obecnej między innymi w nasionach i podziemnych częściach roślin. Zanim to nastąpiło, rosnący i energochłonny mózg musiał być zasilany przez inne źródła. Dotychczasowe wyjaśnienia często podkreślały znaczenie mięsa, białka
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Węglowodany zbudowane z pojedynczych lub podwójnych jednostek cukrowych, szybko dostępne jako źródło energii. W analizie chodzi głównie o cukry obecne w owocach i miodzie.
Węglowodan złożony występujący między innymi w nasionach i podziemnych częściach roślin. Gotowanie ułatwia dostęp do energii zawartej w skrobi.
Grupa naczelnych obejmująca człowieka, jego wymarłych krewnych oraz niektóre blisko spokrewnione małpy człekokształtne, zależnie od przyjętej klasyfikacji.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
Jennie Brand-Miller z University of Sydney i jej współpracownicy zestawili istniejące dane ze skamieniałości, uzębienia, metabolizmu i fizjologii. Porównali potrzeby żywieniowe szympansów, ludzi oraz trzech gatunków wczesnych przodków człowieka. Według ich obliczeń najwcześniejsi przodkowie przypominający szympansy czerpali z owoców ponad dwie trzecie energii. Analiza wskazuje, że zależność od owoców pozostawała istotna także w okresie dalszego wzrostu mózgu.
Autorzy odwołują się również do wcześniejszych obserwacji dotyczących naczelnych. Badanie z 2017 roku sugerowało, że gatunki żywiące się owocami mają większe mózgi niż gatunki jedzące głównie liście. W latach 90. pojawiła się natomiast hipoteza, że samo zdobywanie owoców mogło sprzyjać rozwojowi większego mózgu. Dojrzałe owoce są dostępne w określonych miejscach i porach, więc ich poszukiwanie wymaga zapamiętywania lokalizacji oraz sezonowej dostępności. To wyjaśnienie pozostaje hipotezą dotyczącą presji ewolucyjnej, a nie bezpośrednim dowodem, że konkretna dieta spowodowała wzrost mózgu.
Wyniki nie podważają znaczenia pokarmów zwierzęcych. Mięso i inne produkty pochodzenia zwierzęcego są bogate w składniki odżywcze, a zwiększenie ich udziału w diecie przodków człowieka było ważnym elementem ewolucji żywienia. Brand-Miller przedstawia oba procesy jako równoległe. Pokarmy bogate w cukry mogły dostarczać szybko dostępnej energii, podczas gdy mięso, tłuszcze i szpik zapewniały energię oraz inne składniki odżywcze. Zdobywanie takich pokarmów wymagało różnych strategii, od polowania po zbieranie owoców, miodu i orzechów.
Na możliwą obecność miękkich, słodkich pokarmów wskazują także oznaki próchnicy znajdowane u kopalnych naczelnych oraz u późniejszych hominidów, w tym Homo erectus. Nie jest to jednak zapis dokładnego jadłospisu. Stan uzębienia może dostarczać wskazówek o diecie, ale sam nie rozstrzyga, jaki udział miały w niej poszczególne produkty. Podobnie obliczenia oparte na kilku rodzajach danych pokazują prawdopodobny bilans energetyczny, a nie bezpośrednią obserwację zachowania wymarłych gatunków.
Julie Lee-Thorp z University of Oxford, która nie uczestniczyła w analizie, zwróciła uwagę, że badania nad przeszłością mogły czasem nadmiernie koncentrować się na mięsie. Jednym z powodów może być jego współczesny status jako żywności kojarzonej z wysoką wartością. Brian Wood z UCLA ocenia z kolei, że antropologia ewolucyjna nie ograniczała się do historii mięsożerności. Jego zdaniem szerszy obraz obejmuje rozwój zdolności do zdobywania wielu trudnodostępnych, wysokiej jakości źródeł energii. Nowa praca wpisuje cukry z owoców i innych słodkich pokarmów w ten szerszy obraz, ale nie rozstrzyga samodzielnie, jak dokładnie każdy z tych składników wpływał na ewolucję mózgu.