Źródło: unsplash.com/photos/In4XVKhYaiI
Naukowcy opisali u myszy wcześniej nieznany system usuwania płynu i odpadów z tylnej części oka. Zidentyfikowana droga, nazwana posterior ocular lymphatic outflow, w skrócie POLO, prowadzi przez tkanki otaczające gałkę oczną do układu limfatycznego. Oznacza to, że tylna część oka może być połączona z aktywnym mechanizmem odprowadzania substancji, choć przez długi czas zakładano, że oko nie ma takich połączeń. Wynik nie dowodzi jeszcze, że ten sam szlak działa w identyczny sposób u ludzi. Daje jednak nowy punkt wyjścia do badań nad chorobami, w których w oku gromadzą się płyny, produkty przemiany materii i materiały związane ze stanem zapalnym.
Siatkówka jest światłoczułą tkanką znajdującą się z tyłu oka. Przekształca światło w sygnały, które mózg może następnie interpretować, a proces ten wymaga stałego dopływu energii. Tak intensywna aktywność prowadzi do powstawania produktów przemiany materii, które muszą być usuwane, aby otaczające tkanki mogły zachować prawidłowe warunki działania. Problem pojawia się wtedy, gdy płyn lub odpady zaczynają się gromadzić albo gdy zaburzona zostaje równowaga między dopływem i odpływem substancji. Zmiany w gospodarce płynami, nagromadzenie odpadów komórkowych, obciążenie tkanek i stan zapalny są wiązane z chorobami, takimi jak jaskra, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem oraz inne zaburzenia siatkówki.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Nowo opisany u myszy szlak odpływu płynu z tylnej części oka do tkanek otaczających gałkę oczną i pobliskich węzłów chłonnych.
Światłoczuła tkanka z tyłu oka, która przekształca światło w sygnały przekazywane do mózgu.
Sieć naczyń, tkanek i węzłów, która pomaga odprowadzać nadmiar płynu, usuwać część odpadów i wspierać odpowiedź immunologiczną.
Przez ponad sto lat naukowcy na ogół uważali, że oko nie ma układu limfatycznego podobnego do tego, który występuje w większości innych narządów. Układ limfatyczny pomaga organizmowi utrzymywać równowagę płynów, odprowadzać część produktów przemiany materii i koordynować reakcje odpornościowe. Oko postrzegano natomiast jako strukturę w dużej mierze oddzieloną od tej sieci. Obraz ten zaczął się zmieniać w 2009 roku, gdy Neeru Gupta i Yeni Yücel opisały drogę odpływu z przedniej części oka związaną z układem limfatycznym. Nazwano ją szlakiem uveolymphatic. Późniejsze badania koncentrowały się na pytaniu, czy podobne połączenia istnieją także z tyłu gałki ocznej.
Tylna część oka była szczególnie ważnym obszarem do zbadania, ponieważ znajduje się tam siatkówka, a także tkanki zaangażowane w wiele poważnych przyczyn trwałej utraty wzroku. Zespół z University of British Columbia oraz University of Toronto postanowił sprawdzić, czy płyn znajdujący się za siatkówką może opuszczać oko drogą, której wcześniej nie rozpoznawano. Badacze skupili się na naczyniówce, czyli położonej pod siatkówką, bogatej w naczynia krwionośne warstwie odpowiedzialnej między innymi za dostarczanie składników odżywczych zewnętrznej części siatkówki.
Eksperymenty przeprowadzono na myszach. Aby sprawdzić, dokąd przemieszcza się płyn z tylnej części oka, badacze połączyli kilka metod obrazowania i analizy tkanek. Wykorzystali rezonans magnetyczny, obrazowanie fluorescencyjne w bliskiej podczerwieni oraz badanie mikroskopowe. Do wąskiej przestrzeni w tylnej części oka wprowadzili cząsteczki znacznika fluorescencyjnego. Ponieważ można było wykrywać je podczas przemieszczania, zespół śledził trasę płynu i sprawdzał, jakie struktury uczestniczą w jego odpływie.
Obserwacje wskazały na obecność bardzo małych naczyń limfatycznych w naczyniówce. Wcześniej ich istnienie w tym obszarze nie było ustalone. Znacznik przemieszczał się z tylnej części oka do tkanek oczodołu, czyli przestrzeni otaczającej gałkę oczną. W ciągu kilku minut docierał do pobliskich węzłów chłonnych. Taki przebieg dostarczył dowodu, że płyn może opuszczać tylną część oka i trafiać do szerszej sieci limfatycznej, zamiast pozostawać wyłącznie w obrębie samej gałki ocznej. Zastosowanie kilku niezależnych metod było istotne, ponieważ wcześniejsze założenia nie przewidywały obecności takich naczyń w naczyniówce.
Odkrycie szlaku POLO zmienia sposób, w jaki można opisywać gospodarkę płynami w tylnej części oka, ale nie wyjaśnia jeszcze, jaką rolę odgrywa on w konkretnych chorobach. Nie wiadomo, czy jego działanie zmienia się w jaskrze, zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem lub innych zaburzeniach siatkówki. Nie ustalono także, czy zaburzenie odpływu jest przyczyną procesów chorobowych, ich skutkiem, czy jednym z wielu współistniejących mechanizmów. Najważniejsze ograniczenie wynika z faktu, że dotychczasowe doświadczenia wykonano na myszach. Konieczne są badania, które sprawdzą, czy podobna droga istnieje i działa u ludzi.
Jeżeli kolejne prace potwierdzą znaczenie tego mechanizmu, wiedza o szlaku POLO może w przyszłości pomóc w opracowaniu kilku kierunków badań. Jednym z nich byłoby poszukiwanie sposobów na poprawę odpływu płynu i ograniczenie gromadzenia substancji związanych ze stanem zapalnym lub uszkodzeniem tkanek. Innym mogłoby być wykorzystanie tej drogi do dostarczania leków do głębiej położonych struktur oka. Są to jednak możliwe zastosowania badawcze, a nie istniejące metody leczenia. Samo odkrycie nie dowodzi, że pobudzenie szlaku jest bezpieczne ani że zapobiegnie utracie wzroku.
Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Translational Vision Science & Technology. Jego autorzy podkreślają, że odkryli nie tylko nową strukturę, lecz także mechanizm, który można teraz testować w kontekście chorób oka. Dla okulistyki oznacza to rozszerzenie mapy dróg odpływu z gałki ocznej. Dalsze prace będą musiały odpowiedzieć na pytania o obecność szlaku u ludzi, jego zmiany w przebiegu chorób oraz możliwość bezpiecznego wpływania na jego aktywność. Dopiero wyniki takich badań pokażą, czy POLO stanie się podstawą przyszłych terapii, czy przede wszystkim pomoże lepiej zrozumieć biologię oka.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!