Podział komórki jest jednym z podstawowych procesów życia, ale jego mechanizmy wciąż nie są w pełni poznane. Zespół z Instytutu Badań Molekularnych nad Rakiem Uniwersytetu w Zurychu oraz Hiszpańskiego Narodowego Centrum Badań nad Rakiem (CNIO) opisał nowy sposób, w jaki komórki chronią informację genetyczną podczas kopiowania DNA i podziału. Kluczową rolę odgrywa kohezyna, białko znane wcześniej przede wszystkim z utrzymywania kopii chromosomów razem oraz organizowania DNA w jądrze komórkowym. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature.
Kohezyna ma więcej niż jedną funkcję
Organizm człowieka nieustannie odtwarza komórki. Każdej sekundy dzielą się ich miliony, szczególnie w tkankach, które muszą być regularnie odnawiane, takich jak szpik kostny, jelita i skóra. Znacznie rzadziej dzielą się natomiast neurony oraz komórki mięśnia sercowego. Niezależnie od tkanki każdy podział wymaga dokładnego skopiowania miliardów jednostek chemicznych tworzących DNA. Następnie obie kopie materiału genetycznego muszą zostać prawidłowo rozdzielone między komórki potomne.
Kohezyna jest białkiem zachowanym w toku ewolucji. Podobne białka występują między innymi u grzybów i ludzi. Do tej pory przypisywano jej przede wszystkim dwie funkcje. Po pierwsze, utrzymuje razem dwie kopie każdego chromosomu powstałe przed podziałem komórki, co pomaga rozdzielić je we właściwy sposób. Po drugie, uczestniczy w nadawaniu nowo skopiowanemu DNA odpowiedniej organizacji w jądrze. DNA ma po rozciągnięciu długość kilku metrów, choć musi zmieścić się w mikroskopijnym jądrze. Dlatego jego precyzyjne zwijanie i uporządkowanie jest konieczne nie tylko ze względów przestrzennych.
Trójwymiarowe ułożenie DNA wpływa również na to, które jego obszary mogą się ze sobą kontaktować. Dzięki temu fragmenty genomu oddalone od siebie w sekwencji DNA mogą współdziałać i koordynować aktywność genów. Związek między organizacją genomu a działaniem genów został szerzej rozpoznany stosunkowo niedawno, a udział kohezyny w tym procesie nadal jest przedmiotem badań. Nowa praca wskazuje, że białko to pełni także bezpośrednią funkcję ochronną w trakcie