Nawilżacze, kremy z filtrem przeciwsłonecznym i preparaty przeciw oznakom starzenia od lat są reklamowane przede wszystkim jako produkty, które pomagają zatrzymać wodę w skórze, wzmacniają jej barierę ochronną, ograniczają skutki promieniowania słonecznego albo poprawiają wygląd zmarszczek. Te funkcje pozostają ważne dla zdrowia skóry. Naukowcy coraz częściej patrzą jednak na nią szerzej. Skóra jest także aktywnym narządem odpornościowym, a jej komórki, mikroorganizmy, nerwy i naczynia krwionośne pozostają ze sobą w stałej interakcji.
Skóra nie jest wyłącznie zewnętrzną barierą
Komórki skóry potrafią rozpoznawać drobnoustroje, zanieczyszczenia i sygnały świadczące o uszkodzeniu tkanek. W odpowiedzi uwalniają białka sygnałowe, które pomagają koordynować stan zapalny i proces naprawy. W skórze działa również sieć komórek odpornościowych. Wykrywa ona potencjalnie szkodliwe substancje, pomaga usuwać uszkodzone komórki i uczestniczy w wygaszaniu reakcji, gdy przestaje być potrzebna. Stan zapalny sam w sobie nie jest więc wyłącznie zjawiskiem szkodliwym. Jest istotnym elementem obrony po urazie lub zakażeniu. Problem może pojawić się wtedy, gdy reakcja jest nadmierna albo pozostaje nieprawidłowo regulowana.
Co odporność ma wspólnego z chorobami skóry
Badania nad trądzikiem sugerują, że proces zapalny może rozpoczynać się jeszcze przed pojawieniem się widocznych zmian. Znaczenie mają nadal produkcja sebum, zablokowanie mieszków włosowych i bakterie Cutibacterium acnes, ale przebieg trądziku zależy także od odpowiedzi immunologicznej. W trądziku różowatym stan zapalny współistnieje ze zmianami dotyczącymi nerwów i naczyń skóry. Atopowe zapalenie skóry, nazywane też wypryskiem atopowym, wiąże się zarówno z osłabieniem bariery ochronnej, jak i z nieprawidłową regulacją odpowiedzi odpornościowej. Łuszczyca jest chorobą zapalną zależną od układu odpornościowego, natomiast kontaktowe zapalenie skóry może być wywołane przez substancję drażniącą albo alergen. Są to różne procesy i nie należy sprowadzać ich do jednego mechanizmu. Wspólny wniosek jest jednak taki, że wiele problemów skórnych nie może być właściwie wyjaśnionych wyłącznie na podstawie tego, co widać na powierzchni.
Sygnały odpornościowe mogą oddziaływać jednocześnie na barierę skóry, zakończenia nerwowe, naczynia krwionośne i zamieszkujące ją mikroorganizmy. Naukowcy analizują również możliwy związek przewlekłego, słabo nasilonego stanu zapalnego ze starzeniem się skóry. Dla tego procesu używa się określenia
