Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Upadacytynib wspierał odrost włosów w ciężkim łysieniu plackowatym. Wyniki dwóch badań
Około połowa uczestników leczonych upadacytynibem uzyskała pokrycie co najmniej 80 proc. skóry głowy w ciągu 24 tygodni.
W grupie placebo taki poziom odrostu osiągnęło około 2 proc. uczestników.
Badania obejmowały wyłącznie osoby z ciężkim łysieniem plackowatym i utratą co najmniej połowy włosów na skórze głowy.
Inhibitory JAK działają ogólnoustrojowo i mogą wiązać się z poważnymi działaniami niepożądanymi.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Upadacytynib, lek stosowany między innymi w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów i sprzedawany pod nazwą Rinvoq, może wspierać odrost włosów u osób z ciężkim łysieniem plackowatym. Tak wynika z dwóch badań klinicznych fazy 3, w których uczestniczyło łącznie prawie 1400 osób. W ciągu 24 tygodni około połowa uczestników przyjmujących lek osiągnęła odrost pozwalający pokryć co najmniej 80 proc. skóry głowy. W grupie otrzymującej placebo taki rezultat uzyskało około 2 proc. uczestników. Wyniki opublikowano 12 sierpnia w czasopiśmie JAMA Dermatology.
Dlaczego lek stosowany w reumatologii badano w łysieniu plackowatym
Łysienie plackowate jest chorobą autoimmunologiczną. Układ odpornościowy atakuje w niej mieszki włosowe, co może prowadzić do utraty włosów na skórze głowy, a także brwi, rzęs i włosów w innych częściach ciała. Choroba może pojawić się zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości. U części osób włosy wypadają w ograniczonych, wyraźnych obszarach, u innych utrata jest bardziej rozległa. Nie ma obecnie leczenia, które usuwałoby samą przyczynę choroby, ale stosuje się między innymi leki miejscowe, zastrzyki, leki doustne oraz niektóre formy terapii laserowej.
należy do grupy inhibitorów JAK. Leki te blokują działanie kinaz Janusa, czyli białek uczestniczących w przekazywaniu sygnałów związanych ze stanem zapalnym i reakcją układu odpornościowego. Założenie badania było takie, że ograniczenie tych sygnałów może osłabić atak immunologiczny na mieszki włosowe i ułatwić ponowny wzrost włosów. Nie oznacza to jednak, że lek leczy wszystkie przyczyny wypadania włosów. Badania dotyczyły wyłącznie określonej grupy pacjentów z ciężką postacią łysienia plackowatego.
Jak zaprojektowano oba badania
Pierwsze badanie objęło 112 ośrodków klinicznych w 25 krajach, a drugie przeprowadzono w 125 ośrodkach w 28 krajach. Łącznie oceniono prawie 1400 osób w wieku od 12 do 64 lat. Do badań kwalifikowano tylko pacjentów z ciężkim łysieniem plackowatym, u których choroba doprowadziła do utraty co najmniej 50 proc. włosów na skórze głowy. Badania prowadzono od listopada 2023 roku do lipca 2025 roku. Uczestników podzielono na trzy grupy, aby porównać dwie dawki upadacytynibu z placebo.
Około 40 proc. uczestników przyjmowało codziennie 15 mg upadacytynibu.
Kolejne około 40 proc. otrzymywało codziennie 30 mg leku.
Pozostałe około 20 proc. uczestników otrzymywało placebo.
W pierwszych 24 tygodniach oceniano odrost włosów w 4., 8., 12. i 24. tygodniu.
Po tym okresie uczestnicy przechodzili do 28 tygodni obserwacji przedłużonej, podczas której nadal przyjmowali przypisane leczenie w warunkach zaślepienia.
W grupie przyjmującej 15 mg prawie połowa uczestników osiągnęła w ciągu 24 tygodni pokrycie co najmniej 80 proc. skóry głowy. W grupie przyjmującej 30 mg odsetek ten przekroczył 54 proc. Dla porównania, w grupie placebo podobny poziom odrostu uzyskało około 2 proc. uczestników. Badacze oceniali także bardziej rozległy odrost. Co najmniej 90 proc. pokrycia skóry głowy uzyskało ponad 35 proc. osób przyjmujących niższą dawkę i około 46 proc. osób przyjmujących wyższą dawkę. W grupie placebo było to około 1 proc. uczestników. Całkowity odrost włosów na skórze głowy odnotowano u około 13 proc. osób przyjmujących 15 mg oraz u 23 proc. osób przyjmujących 30 mg. W grupie placebo zdarzało się to niemal wcale. Ponad połowa uczestników otrzymujących 30 mg miała również znaczący odrost rzęs i brwi.
Wyniki są obiecujące, ale dotyczą ciężkiej postaci choroby
Spencer Kobren, założyciel American Hair Loss Association, który nie uczestniczył w badaniu, ocenił wyniki jako zachęcające. Jego zdaniem kolejny skuteczny lek mógłby poszerzyć wybór dostępny dla osób z łysieniem plackowatym. Anthony Oro, profesor dermatologii na Stanford University, również nie brał udziału w badaniu i uznał rezultaty za obiecujące. Wskazał, że upadacytynib jest już zatwierdzonym lekiem, dlatego jego profil bezpieczeństwa jest lepiej znany niż w przypadku całkowicie nowej substancji. Taka ocena nie oznacza jednak, że wyniki można automatycznie odnieść do każdego rodzaju utraty włosów ani do wszystkich osób z łysieniem plackowatym. Uczestnicy badań mieli ciężką chorobę, a główną ocenę przeprowadzono po 24 tygodniach.
Działania niepożądane i znaczenie leczenia długoterminowego
Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były trądzik, przeziębienia, podrażnienie gardła oraz infekcje górnych dróg oddechowych. Poważne działania niepożądane występowały rzadko w badaniach. Jednocześnie Spencer Kobren podkreślał, że inhibitory JAK są silnymi lekami modyfikującymi działanie układu odpornościowego, a związane z nimi ryzyko może być poważne, w niektórych przypadkach także potencjalnie zagrażające życiu. Z tego powodu, jak wskazywał, pacjenci powinni być odpowiednio kwalifikowani i pozostawać pod opieką lekarza mającego doświadczenie w stosowaniu takich terapii. Sam fakt, że lek jest już używany w innych wskazaniach, nie eliminuje potrzeby oceny korzyści i zagrożeń w leczeniu łysienia plackowatego.
Znaczenie ma także czas stosowania terapii. Według Kobrena po jej przerwaniu choroba może powrócić, a odrosłe włosy mogą ponownie wypaść. Oznacza to, że u części pacjentów utrzymanie efektu może wymagać długotrwałego leczenia ogólnoustrojowego. Jest to ważne ograniczenie, ponieważ decyzja o rozpoczęciu i kontynuowaniu takiej terapii powinna uwzględniać nie tylko możliwy odrost włosów, lecz także ryzyko działań niepożądanych, wcześniejszy stan zdrowia i konieczność kontroli lekarskich.
Ponowne wykorzystywanie inhibitorów JAK w leczeniu łysienia plackowatego jest badane od ponad dekady. W Stanach Zjednoczonych trzy leki z tej grupy są obecnie zatwierdzone przez FDA do leczenia ciężkiego łysienia plackowatego: Olumiant, Litfulo i Leqselvi. W opisywanym materiale upadacytynib przedstawiono jako potencjalnie kolejną opcję, a nie jako jeden z tych trzech leków zatwierdzonych przez FDA do tego wskazania. Anthony Oro ocenił, że większa liczba dostępnych terapii może w przyszłości poprawić dostępność leczenia i wpłynąć na jego koszt, ale źródło nie przedstawia danych potwierdzających taki efekt.
Wypadanie włosów nie zawsze ma związek z łysieniem plackowatym. Najczęstszą przyczyną jest łysienie androgenowe, określane także jako dziedziczne łysienie typu wzorcowego. Utrata włosów może rozwijać się stopniowo przez lata albo pojawić się nagle, a jej charakter może być przejściowy lub trwały, zależnie od przyczyny. W Stanach Zjednoczonych około 80 mln osób doświadcza utraty włosów w którymś momencie życia, a na łysienie plackowate cierpi około 7 mln osób. Choroba może dotyczyć osób w każdym wieku, niezależnie od płci i pochodzenia, choć jej objawy zwykle pojawiają się przed 40. rokiem życia. Poza zmianą wyglądu może powodować silne obciążenie emocjonalne, obniżenie samooceny, lęk, depresję i wycofanie z kontaktów społecznych. Dlatego ocena leczenia powinna obejmować zarówno możliwe korzyści, jak i ograniczenia oraz ryzyka terapii, w rozmowie z lekarzem znającym chorobę i stosowane leki.
