NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3960
Widoczny zakres
3871-3960

Indeks alfabetyczny

Ć

2 haseł

  1. ćmy dzienne

    Ćmy dzienne to gatunki ciem, które są aktywne przede wszystkim w porze dziennej, a nie nocą.

  2. ćwiczenia wolne

    Konkurencja gimnastyczna wykonywana na specjalnej sprężystej planszy, obejmująca elementy akrobatyczne, skoki, obroty i układ choreograficzny.

Ł

12 haseł

  1. Łuk okołohoryzontalny

    Barwne zjawisko optyczne w atmosferze, powstające, gdy światło słoneczne załamuje się w poziomo ustawionych kryształach lodu w chmurze cirrus.

  2. ładowanie przewodowe

    Sposób uzupełniania energii w akumulatorze za pomocą przewodu połączonego ze źródłem zasilania, takim jak ładowarka lub port USB.

  3. ładowanie prądem stałym

    Sposób ładowania akumulatora samochodu elektrycznego, w którym prąd stały trafia do układu magazynowania energii z pominięciem pokładowej ładowarki prądu przemiennego.

  4. ładowność

    Maksymalna masa ładunku, jaką może bezpiecznie przewieźć pojazd, wagon, statek albo inny środek transportu.

  5. łagodna hybryda

    Układ, w którym niewielki silnik elektryczny wspiera jednostkę spalinową, ale zwykle nie napędza samochodu samodzielnie.

  6. łapówka

    Łapówka to nienależna korzyść majątkowa lub osobista oferowana albo przekazywana w zamian za określone działanie, decyzję lub zaniechanie.

  7. ława przysięgłych

    Zespół obywateli uczestniczących w postępowaniu sądowym, którego zadaniem jest ocena określonych kwestii faktycznych zgodnie z zasadami danego systemu prawnego.

  8. łańcuch dostaw

    Łańcuch dostaw to sieć podmiotów, procesów i środków transportu związanych z pozyskiwaniem surowców, produkcją, magazynowaniem i dostarczaniem towarów odbiorcom.

  9. łańcuch wartości

    Zestaw kolejnych działań i podmiotów, które przyczyniają się do powstania produktu lub usługi i zwiększają ich wartość.

  10. łowcy cieni

    Potoczne określenie funkcjonariuszy lub zespołów zajmujących się ustalaniem miejsca pobytu osób ukrywających się przed organami ścigania.

  11. łódź minowa

    Mała jednostka pływająca przystosowana do rozmieszczania min morskich. Jej zadaniem jest przygotowanie i przeprowadzenie operacji minowania akwenu.

  12. łączność komórkowa

    Łączność komórkowa to bezprzewodowa komunikacja urządzeń z siecią operatora za pośrednictwem stacji bazowych i przydzielonych zasobów radiowych.

Ś

31 haseł

  1. ścinanie wiatru

    Zmiana prędkości lub kierunku wiatru wraz z wysokością. Silne ścinanie może zaburzać strukturę cyklonu tropikalnego i ograniczać jego rozwój.

  2. ścięgno Achillesa

    Ścięgno Achillesa to mocne pasmo tkanki łączące mięśnie łydki z kością piętową. Przenosi siłę mięśni na stopę i umożliwia między innymi chodzenie, bieganie oraz skakanie.

  3. ślad węglowy

    Łączna ilość emisji gazów cieplarnianych związanych z działalnością, produktem, usługą lub osobą, zwykle wyrażana jako ekwiwalent dwutlenku węgla.

  4. śledzenie wzroku

    Technologia rejestrująca kierunek i miejsce spojrzenia użytkownika, aby wykorzystać je do wyboru elementów lub sterowania urządzeniem.

  5. śledztwo

    Sformalizowana forma postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa, służąca zebraniu i zabezpieczeniu dowodów.

  6. ślepa ocena

    Ślepa ocena to sposób przeprowadzania analizy, w którym oceniający nie zna informacji mogącej wpłynąć na jego werdykt, na przykład źródła ocenianej odpowiedzi. Ogranicza to ryzyko stronniczej oceny.

  7. ślubowanie

    Formalna, uroczysta deklaracja składana przez osobę obejmującą określoną funkcję publiczną. Może być wymagana przez przepisy jako element rozpoczęcia wykonywania funkcji.

  8. średnia cena sprzedaży

    Średnia cena sprzedaży to przeciętna kwota przypadająca na jedną sprzedaną sztukę produktu. Można ją obliczyć, dzieląc łączną wartość sprzedaży przez liczbę sprzedanych urządzeń.

  9. średnia globalna

    Średnia globalna to wartość obliczona dla całej Ziemi lub bardzo dużego obszaru, używana jako ogólny punkt odniesienia w analizach klimatu.

  10. średnie destylaty

    Grupa produktów rafinacji ropy naftowej o pośrednim zakresie wrzenia, obejmująca między innymi olej napędowy i paliwo lotnicze.

  11. środki nadzorcze

    Prawne działania służące kontrolowaniu zachowania osoby i zapewnieniu przestrzegania nałożonych obowiązków lub zakazów.

  12. środki odurzające

    Substancje wpływające na działanie układu nerwowego, mogące zmieniać świadomość, percepcję lub zachowanie. Ich posiadanie i używanie może podlegać ograniczeniom prawnym.

  13. środki odwetowe

    Działania podejmowane przez państwo lub organizację międzynarodową w odpowiedzi na restrykcje albo inne działania uznane za niekorzystne ze strony partnera.

  14. środki prawne

    Środki prawne to przewidziane przez prawo działania, które pozwalają stronie chronić swoje interesy lub kwestionować rozstrzygnięcie organu.

  15. środki przeciwdziałania

    Techniczne, organizacyjne lub operacyjne sposoby ograniczania skutków określonego zagrożenia albo jego neutralizowania.

  16. środki wychowawcze

    Prawne oddziaływania stosowane wobec nieletnich w celu korygowania ich zachowania, wspierania prawidłowego rozwoju i zapobiegania dalszym naruszeniom prawa.

  17. środki zapobiegawcze

    Środki stosowane w postępowaniu karnym, aby zabezpieczyć jego prawidłowy przebieg, na przykład zapobiec ucieczce podejrzanego, matactwu lub popełnieniu kolejnego przestępstwa. Obejmują między innymi dozór i tymczasowe aresztowanie.

  18. środki zaradcze

    Działania podejmowane w celu usunięcia wykrytego problemu, ograniczenia jego skutków lub zmniejszenia ryzyka jego ponownego wystąpienia.

  19. środki łagodzące

    Tymczasowe działania techniczne lub organizacyjne, które zmniejszają ryzyko wykorzystania podatności do czasu zastosowania właściwej poprawki.

  20. środowisko eksperckie

    Grupa osób posiadających specjalistyczną wiedzę i uczestniczących w analizowaniu, opiniowaniu lub kształtowaniu decyzji dotyczących określonej dziedziny.

  21. środowisko orbitalne

    Warunki panujące na orbicie wokół ciała niebieskiego, obejmujące między innymi mikrograwitację, promieniowanie i ograniczoną ochronę przed próżnią kosmiczną.

  22. środowisko prawnicze

    Ogół osób zawodowo lub naukowo zajmujących się prawem, w tym prawników, sędziów, prokuratorów, radców prawnych i przedstawicieli nauki prawa.

  23. środowisko rządowe

    Środowisko rządowe to infrastruktura organizacyjna i techniczna pozostająca pod kontrolą instytucji publicznych, w której wdraża się i eksploatuje systemy na potrzeby państwa.

  24. środowisko testowe

    Wersja środowiska informatycznego przeznaczona do sprawdzania działania aplikacji lub serwisu przed udostępnieniem ich użytkownikom.

  25. świadczenia pozapłacowe

    Korzyści zapewniane pracownikowi poza pensją pieniężną, na przykład prywatny transport, ubezpieczenie lub określone usługi.

  26. świadczenie chorobowe

    Świadczenie chorobowe to wypłata lub inna forma wsparcia przysługująca osobie, która czasowo nie może pracować z powodu choroby.

  27. świadek

    Osoba wezwana do złożenia zeznań o okolicznościach istotnych dla postępowania. Sam status świadka nie oznacza formalnego podejrzania o popełnienie przestępstwa.

  28. świadomość operacyjna

    Zdolność systemu do obserwowania własnego działania oraz warunków, w których funkcjonuje. Nie oznacza to samoistnie ludzkiej świadomości ani rozumienia własnego istnienia.

  29. świadomość treści na ekranie

    Zdolność systemu do rozpoznawania i interpretowania informacji aktualnie wyświetlanych na urządzeniu.

  30. świat przedstawiony

    Fikcyjna rzeczywistość utworu, obejmująca jego miejsca, wydarzenia, postacie, zasady i tło historyczne.

  31. światotwórstwo

    Światotwórstwo to tworzenie fikcyjnego świata wraz z jego historią, kulturą, językami, społeczeństwami i zasadami funkcjonowania. Pomaga nadać opowieści spójne i wiarygodne tło.

Z

36 haseł

  1. zlecenie stałe

    Dyspozycja bankowa nakazująca regularne przekazywanie określonej kwoty z rachunku na wskazany rachunek lub do odbiorcy.

  2. zmiana miesiąc do miesiąca

    Porównanie wartości z danego miesiąca z wartością odnotowaną w miesiącu poprzednim.

  3. zmiana statusu

    Procedura imigracyjna pozwalająca osobie przebywającej w USA ubiegać się o status stałego rezydenta bez wyjazdu z kraju, jeśli spełnia określone warunki.

  4. zmiany bystander

    Nieplanowane modyfikacje zasad znajdujących się w pobliżu zamierzonego miejsca edycji.

  5. zmiany klimatu

    Zmiany klimatu to długotrwałe przekształcenia warunków klimatycznych, takich jak temperatura, opady i częstotliwość zjawisk pogodowych.

  6. zmienność

    Miara skali i częstotliwości zmian ceny lub wartości aktywa w określonym czasie. Wyższa zmienność oznacza większe wahania, ale sama nie wskazuje, czy cena ostatecznie wzrośnie, czy spadnie.

  7. zmienność rynkowa

    Miara skali i częstotliwości zmian cen aktywów, takich jak waluty, akcje czy surowce. Większa zmienność oznacza mniej przewidywalne wahania wartości.

  8. znaczenie strategiczne

    Znaczenie istotne z punktu widzenia długofalowych interesów, bezpieczeństwa lub zdolności państwa albo organizacji do realizacji ważnych celów.

  9. znamiona przestępstwa

    Ustawowo określone cechy czynu, które muszą wystąpić, aby można go było uznać za konkretne przestępstwo. Obejmują między innymi sposób działania, skutek i stronę podmiotową czynu.

  10. zniszczenie mienia

    Celowe doprowadzenie rzeczy lub innego prawnie chronionego składnika majątku do utraty, uszkodzenia albo ograniczenia jego użyteczności.

  11. zobowiązania krótkoterminowe

    Długi i inne obowiązki finansowe przedsiębiorstwa, które powinny zostać uregulowane w krótkim okresie, zwykle w ciągu 12 miesięcy. Ich wysokość wpływa na bieżące potrzeby gotówkowe firmy.

  12. zobowiązania obronne

    Uzgodnione obowiązki państw dotyczące wzajemnej ochrony, reagowania na zagrożenia lub udziału we wspólnych działaniach obronnych.

  13. zobowiązanie wobec NATO

    Deklarowana powinność państwa do uczestniczenia w działaniach i realizowania obowiązków wynikających z członkostwa w NATO. Może mieć wymiar polityczny, wojskowy i organizacyjny.

  14. zobrazowania hiperspektralne

    Obrazy rejestrujące promieniowanie odbite lub emitowane przez obiekty w wielu, często wąskich, pasmach widma elektromagnetycznego. Ułatwiają rozpoznawanie właściwości roślinności i innych materiałów.

  15. zorganizowana część przedsiębiorstwa

    Wyodrębniony organizacyjnie i finansowo zespół składników materialnych i niematerialnych, przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych i zdolny do samodzielnego działania.

  16. zrzeczenie się prawa do pozwu

    Umowne zobowiązanie, w którym osoba rezygnuje z dochodzenia określonych roszczeń przed sądem, zwykle w zamian za świadczenie.

  17. zunifikowana architektura pamięci

    Organizacja systemu, w której różne układy obliczeniowe, takie jak procesor i układ graficzny, korzystają ze wspólnej pamięci zamiast z odrębnych pul danych.

  18. zunifikowana pamięć

    Architektura pamięci, w której różne jednostki układu, takie jak procesor i GPU, korzystają ze wspólnego obszaru pamięci.

  19. zużycie pamięci

    Ilość pamięci operacyjnej lub innego rodzaju pamięci systemowej zajmowana przez działającą grę i jej procesy.

  20. zwały

    Zwały to zapasy wydobytego węgla zgromadzone na składowiskach, lecz jeszcze niesprzedane lub niewykorzystane. Ich poziom pokazuje relację między wydobyciem a sprzedażą.

  21. zwerbować

    Pozyskać osobę do współpracy przy określonym działaniu, zwykle w sposób planowy i często niejawny.

  22. związek przyczynowo-skutkowy

    Relacja, w której jedno zjawisko bezpośrednio prowadzi do wystąpienia innego. Samo częstsze współwystępowanie dwóch zjawisk nie wystarcza, aby ją potwierdzić.

  23. związek zawodowy

    Związek zawodowy to dobrowolna organizacja pracowników, która reprezentuje ich interesy wobec pracodawcy i uczestniczy w negocjowaniu warunków zatrudnienia.

  24. zwolnienie taryfowe

    Całkowite lub częściowe wyłączenie określonych towarów z obowiązku zapłaty cła zgodnie z ustalonymi warunkami.

  25. zwrot z inwestycji

    Miara pokazująca, ile zysku lub straty przyniosło przedsięwzięcie w relacji do poniesionych nakładów.

  26. zwykła większość głosów

    Sposób podejmowania decyzji, w którym za daną propozycją opowiada się więcej głosujących niż przeciw niej, zgodnie z zasadami określonego głosowania.

  27. zwężenie zastawki aortalnej

    Choroba polegająca na ograniczeniu otwierania zastawki aortalnej. Utrudnia ona przepływ krwi z lewej komory serca do aorty i może zwiększać obciążenie serca.

  28. zysk na akcję

    Wskaźnik pokazujący, jaka część zysku netto przypada na jedną akcję spółki. Służy do oceny rentowności oraz porównywania wyników z prognozami analityków.

  29. zysk netto

    Część przychodów pozostająca przedsiębiorstwu po odliczeniu poniesionych kosztów oraz należnych obciążeń, takich jak podatki i odsetki.

  30. zysk netto przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej

    Część skonsolidowanego zysku netto grupy, która przypada właścicielom jednostki dominującej po wyłączeniu udziałów należących do akcjonariuszy mniejszościowych.

  31. zysk operacyjny

    Wynik uzyskany z podstawowej działalności przedsiębiorstwa przed uwzględnieniem wyniku finansowego i podatku dochodowego. Pokazuje efektywność działalności operacyjnej.

  32. złośliwe oprogramowanie

    Program lub kod zaprojektowany do szkodliwego działania, na przykład kradzieży danych, uzyskania dostępu do systemu albo zakłócenia jego pracy.

  33. złośliwy klient

    Aplikacja lub jej wersja, która została zaprojektowana albo zmodyfikowana tak, by wykonywać niepożądane lub nieuprawnione działania. Może wyglądać jak legalny program, lecz działać na szkodę użytkownika.

  34. złośliwy klon

    Złośliwy klon to nieautoryzowana kopia aplikacji lub usługi, która naśladuje oryginał, aby wprowadzać użytkowników w błąd lub wyrządzić im szkodę.

  35. złożoność projektu

    Stopień skomplikowania konstrukcji, technologii i procesu opracowania danego urządzenia.

  36. złącze USB-C

    USB-C to odwracalny typ złącza używany do przesyłania danych oraz, zależnie od urządzenia i zastosowanego standardu, zasilania lub obrazu. Jego kształt pozwala podłączyć wtyczkę w dowolnej orientacji.

Ź

1 hasło

  1. źródło dyplomatyczne

    Osoba lub instytucja posiadająca informacje związane z działaniami dyplomatycznymi, której tożsamość często nie jest publicznie ujawniana.

Ż

8 haseł

  1. żegluga

    Ruch i eksploatacja statków na morzach, rzekach, jeziorach lub innych drogach wodnych, a także związana z tym działalność transportowa.

  2. życie w pojedynkę

    Sposób organizowania codzienności bez stałego partnera lub partnerki, który może wynikać z wyboru, sytuacji życiowej albo innych przyczyn.

  3. żyroskop

    Czujnik mierzący obrót i zmiany orientacji urządzenia. Umożliwia wykrywanie przechylenia, obrotu lub ruchu wokół własnych osi.

  4. żywica kopalowa

    Twarda żywica pochodzenia roślinnego, stosowana między innymi jako składnik spoiw, lakierów i materiałów malarskich.

  5. żywiciel

    Żywiciel to organizm, na którym pasożyt lub inne związane z nim stworzenie znajduje pożywienie i może się utrzymywać. W artykule jelenie są wskazane jako ważni żywiciele kleszczy.

  6. żółta linia

    Umowna linia wyznaczona przez Izrael na południu Libanu, oddzielająca zajęte fragmenty tego terytorium od jego dalszej części.

  7. żółte flagi

    Sygnał ostrzegający kierowców o zagrożeniu lub incydencie na torze. Nakazuje zachowanie szczególnej ostrożności i odpowiednie zmniejszenie prędkości.

  8. żądanie lokalizacji

    Prośba strony internetowej lub aplikacji o udostępnienie jej informacji o położeniu urządzenia przez mechanizm uprawnień przeglądarki lub systemu.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.