Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 3871-3960
Indeks alfabetyczny
M
90 haseł
magazyn energii
System służący do gromadzenia energii w jednym momencie i oddawania jej później, gdy jest potrzebna.
magazyn paliw
Magazyn paliw to obiekt służący do przechowywania ropy naftowej lub produktów paliwowych w odpowiednio zabezpieczonych zbiornikach. Zwykle obejmuje także systemy kontroli, ochrony przeciwpożarowej i przeładunku.
magazynowanie energii
Magazynowanie energii polega na przechowywaniu wcześniej wyprodukowanej energii i oddawaniu jej do sieci lub odbiorcy w późniejszym czasie.
magnetar
Magnetar to szczególny rodzaj gwiazdy neutronowej, wyróżniający się niezwykle silnym polem magnetycznym.
magnetized target fusion
Koncepcja fuzji jądrowej wykorzystująca pola magnetyczne do uformowania zjonizowanej plazmy oraz mechaniczne sprężanie otaczającej jej powłoki.
magnetogram
Zapis zmian pola magnetycznego wykonywany przez obserwatorium magnetyczne.
magnetometr
Czuły przyrząd służący do pomiaru pola magnetycznego.
mainstream
Główny nurt opinii, idei lub kultury, który jest szeroko obecny w przestrzeni publicznej i uznawany za powszechnie akceptowany.
makieta
Fizyczny model projektowanego samochodu, często wykonywany w zmniejszonej skali, służący do oceny proporcji i wyglądu przed budową prototypu.
makroekonomia
Dziedzina ekonomii badająca funkcjonowanie gospodarki jako całości, w tym wzrost gospodarczy, inflację, bezrobocie i handel zagraniczny.
maksymalna cena paliw
Ustalony w przepisach lub na ich podstawie górny limit ceny paliwa, którego nie powinno się przekroczyć w zakresie objętym regulacją.
malarstwo Color Field
Kierunek malarstwa abstrakcyjnego, w którym duże, często jednolite płaszczyzny koloru stają się głównym elementem obrazu.
malvertising
Malvertising to wykorzystywanie reklam internetowych do nakłaniania użytkowników do wejścia na szkodliwe strony lub pobrania złośliwego oprogramowania.
malware
Złośliwe oprogramowanie zaprojektowane do wykonywania niepożądanych lub nieuprawnionych działań, takich jak kradzież danych, zakłócanie pracy systemu albo dalsze rozprzestrzenianie się.
malwidyna
Jeden z pigmentów, które mogą uczestniczyć w tworzeniu niebieskiego odcienia kwiatów.
mandat
Uprawnienie do sprawowania obieralnej funkcji publicznej, uzyskane w wyniku wyboru, albo samo zajmowane stanowisko przedstawicielskie.
mandat parlamentarny
Uprawnienie do reprezentowania wyborców w parlamencie, uzyskane w wyniku wyborów na określoną kadencję.
manipulacja robotyczna
Manipulacja robotyczna to wykorzystywanie mechanizmów robota do chwytania, przemieszczania lub zmieniania położenia przedmiotów w kontrolowany sposób.
manipulacja rynków finansowych
Manipulacja rynków finansowych to celowe rozpowszechnianie informacji lub podejmowanie działań, które mogą sztucznie zmieniać ceny aktywów albo decyzje uczestników rynku.
manualna skrzynia biegów z bramkowanym wybierakiem
Skrzynia, w której kierowca sam wybiera przełożenia i obsługuje sprzęgło, a ruch lewarka prowadzi fizyczna bramka.
mapa drogowa produktu
Plan rozwoju produktu lub całej linii produktów, określający przewidywaną kolejność i czas wprowadzania kolejnych zmian oraz wersji.
mapowanie tonalne
Proces przekształcania zakresu jasności i kolorów obrazu tak, aby był odpowiednio wyświetlany i wyglądał bardziej realistycznie.
mapy Restricted
Skondensowane warianty większych map, zaprojektowane z myślą o krótszych i bardziej zróżnicowanych śledztwach.
markery stanu zapalnego
Mierzalne wskaźniki wykorzystywane do oceny aktywności procesów zapalnych w organizmie.
marketing ekstrakcyjny
Wykorzystywanie wizerunków, historii lub symboli danej grupy dla celów komercyjnych bez jej udziału w decyzjach i bez odpowiedniego udziału w korzyściach.
marketplace
Platforma internetowa, która łączy wielu sprzedawców z kupującymi i umożliwia zawieranie transakcji za pośrednictwem jednego serwisu.
marquee matchup
Wyróżniony, szczególnie atrakcyjny mecz z udziałem znanych drużyn lub zawodników, promowany jako główne wydarzenie programu.
marsjański dzień słoneczny
Sol to doba na Marsie, trwająca około 40 minut dłużej niż doba na Ziemi.
marszałek Sejmu
Marszałek Sejmu to osoba kierująca pracami Sejmu, reprezentująca tę izbę parlamentu i czuwająca nad organizacją jej obrad.
martwy poziom
Poziom zbiornika, poniżej którego woda nie może już przepływać przez określone elementy zapory i być kierowana dalej zwykłą drogą.
marża brutto
Udział zysku brutto ze sprzedaży w przychodach firmy.
marża detaliczna
Marża detaliczna to różnica między ceną sprzedaży produktu klientowi a kosztem jego zakupu przez sprzedawcę, uwzględniająca także jego zarobek i część kosztów działalności.
masa beztłuszczowa
Masa beztłuszczowa to część masy ciała niezawierająca tkanki tłuszczowej. Obejmuje między innymi mięśnie, kości, narządy i wodę ustrojową.
masowa inwigilacja
Szeroko zakrojone gromadzenie lub analizowanie danych o dużych grupach ludzi, często bez indywidualnej zgody każdej osoby.
masowiec
Statek towarowy przeznaczony do przewozu dużych ilości ładunków sypkich, takich jak zboże, węgiel lub ruda.
masowy nadzór
Masowy nadzór to systematyczne gromadzenie lub analizowanie informacji o dużej liczbie osób, często bez indywidualnego podejrzenia wobec każdej z nich.
maszyna wirtualna
Izolowane środowisko programowe, które emuluje komputer i pozwala uruchamiać system operacyjny gościa w ramach innego systemu, zwanego gospodarzem.
matactwo
Bezpośrednie lub pośrednie utrudnianie postępowania, na przykład przez wpływanie na świadków, ukrywanie dowodów albo uzgadnianie zeznań. Obawa matactwa może być podstawą zastosowania środka zapobiegawczego.
matchmaking
System automatycznego dobierania graczy do wspólnej rozgrywki lub określonego trybu sieciowego.
materiał ablacyjny
Materiał ochronny, który podczas silnego nagrzewania stopniowo się zużywa, pomagając odprowadzać energię cieplną od wnętrza pojazdu.
materiał biodegradowalny
Materiał, który może być rozkładany przez organizmy lub procesy biologiczne w odpowiednich warunkach. Biodegradowalność nie oznacza automatycznie szybkiego ani całkowitego rozpadu w środowisku morskim.
materiał dowodowy
Zbiór informacji, dokumentów, nagrań, przedmiotów lub zeznań wykorzystywanych do ustalenia faktów w postępowaniu.
materiał organiczny
Materiał pochodzenia biologicznego, taki jak drewno, włókna roślinne, skóra lub kość. W archeologii często nie zachowuje się tak dobrze jak kamień.
materiał premium
Treść udostępniana w rozszerzonej wersji, często odpłatnie lub wyłącznie określonej grupie odbiorców.
materiały Premium
Treści oznaczone jako dostępne w rozszerzonym modelu dostępu, na przykład po zalogowaniu lub spełnieniu dodatkowego warunku serwisu.
materiały kompozytowe
Materiały kompozytowe powstają z co najmniej dwóch różnych składników, połączonych tak, aby uzyskać korzystniejsze właściwości niż w przypadku użycia ich osobno.
materiały krytyczne
Materiały krytyczne to surowce lub materiały uznawane za szczególnie ważne dla gospodarki i jednocześnie narażone na ryzyko ograniczenia dostaw.
materiały proxy
Dokumenty przekazywane akcjonariuszom przed głosowaniem, zawierające informacje o sprawach poddawanych pod głosowanie i stanowisku spółki.
materiały wybuchowe
Substancje, które mogą gwałtownie uwolnić energię i wywołać wybuch. W bazie przechowywano między innymi skonfiskowane fajerwerki, granaty i materiały na bazie TNT.
matresencja
Okres przemian zachodzących, gdy kobieta zostaje matką. Pojęcie nawiązuje nazwą do adolescencji i obejmuje między innymi reorganizację mózgu.
maxxing
Internetowe określenie dążenia do maksymalizowania lub optymalizowania wybranego elementu zdrowia albo wyglądu. Poszczególne trendy dotyczą między innymi białka, błonnika, snu i płodności.
mały reaktor modułowy
Mały reaktor modułowy to reaktor jądrowy o mniejszej mocy, projektowany z myślą o powtarzalnej produkcji i instalowaniu w modułach. Może być wykorzystywany w rozproszonych lokalizacjach, takich jak bazy wojskowe lub zakłady przemysłowe.
mały świadek koronny
Osoba podejrzana, która współpracuje z organami ścigania i może uzyskać nadzwyczajne złagodzenie kary za przestępstwa popełnione wspólnie z innymi.
małżeństwo jednopłciowe
Małżeństwo zawarte przez dwie osoby tej samej płci. Jego zawieranie lub uznawanie zależy od przepisów obowiązujących w danym państwie.
mecenat
Mecenat to wspieranie twórczości, kultury lub nauki przez osobę albo instytucję, najczęściej w formie finansowania, udostępniania zasobów lub pomocy organizacyjnej.
mech
Ciężka, sterowana przez człowieka maszyna bojowa o konstrukcji przypominającej opancerzony pojazd na hydraulicznych nogach.
mechaniczne doładowanie
Układ zwiększający ilość powietrza trafiającego do silnika za pomocą sprężarki napędzanej przez jednostkę napędową.
mechanika limitu czasu
Zasada, która ogranicza liczbę czynności możliwych do wykonania przed upływem określonego czasu w grze.
mechanika roguelike
Model rozgrywki, w którym kolejne podejścia często różnią się układem wyzwań, a niepowodzenie może oznaczać rozpoczęcie nowej próby.
mechanizm PURL
Mechanizm koordynowania i finansowania zakupów uzbrojenia dla Ukrainy przez państwa wspierające, w tym członków NATO.
mechanizm automatyczny
Mechanizm zegarka, który może być napędzany ruchem nadgarstka użytkownika. W modelu Camouflage zastosowano kaliber Piaget 501 P1.
mechanizm awaryjnego wyłączenia
Techniczne rozwiązanie umożliwiające szybkie zatrzymanie systemu lub ograniczenie jego działania w sytuacji zagrożenia.
mechanizm most-favored nation (MFN)
Model ustalania cen, w którym ceny leków w Medicare są wiązane z cenami w porównywanych państwach.
mechanizm opt-out
Model ustawienia, w którym użytkownik musi samodzielnie zrezygnować z określonego sposobu wykorzystywania jego danych lub treści.
mechanizm różnicowy
Mechanizm w układzie napędowym, który przekazuje moment obrotowy na koła jednej osi i pozwala im obracać się z różnymi prędkościami, na przykład podczas skręcania.
mechanizm solidarnościowy
System przewidziany w pakcie migracyjnym, w ramach którego państwa wybierają formę wsparcia dla innych krajów.
mechanizm wykrywania intruzów
Rozwiązanie monitorujące aktywność w systemie lub sieci w celu wykrywania oznak nieuprawnionego dostępu albo ataku. Po wykryciu podejrzanego zdarzenia może wygenerować alert dla administratora.
mechanizmy decyzyjne
Ustalone zasady, procedury i organy służące podejmowaniu, zatwierdzaniu oraz wdrażaniu decyzji. Określają między innymi, kto ma kompetencje, jak przebiega uzgadnianie stanowisk i jakie są wymagane większości.
mechanizmy milczenia i bagatelizowania
Wzorce zachowań lub praktyk, które utrudniają ujawnienie sprawy, ograniczają reakcję na zgłoszenie albo przedstawiają problem jako mniej istotny, niż wynika to z relacji osoby zgłaszającej.
mechanizmy obronne
Rozwiązania, procedury i zdolności służące zapobieganiu zagrożeniom oraz reagowaniu na nie. Mogą obejmować środki wojskowe, organizacyjne, prawne i cywilne.
mechanizmy redystrybucji
Rozwiązania polegające na przekazywaniu środków między państwami lub grupami w ramach wspólnych zasad.
mechanizmy wykonawcze
Komponenty, które przekładają decyzje systemu na konkretne działania ochronne. Mogą na przykład wdrażać zmiany w konfiguracji lub uruchamiać procedury naprawcze.
mecz przedsezonowy
Spotkanie sportowe rozgrywane przed rozpoczęciem sezonu zasadniczego, zwykle w ramach przygotowań zespołu do rywalizacji o stawkę.
mecz rewanżowy
Drugie spotkanie dwóch drużyn w ramach tej samej rywalizacji, rozgrywane po pierwszym meczu i uwzględniane przy ustalaniu końcowego wyniku dwumeczu.
mecz za zamkniętymi drzwiami
Spotkanie rozgrywane bez udziału publiczności, zwykle także bez standardowej oprawy medialnej.
medetomidyna
Silny weterynaryjny środek uspokajający i anestetyczny stosowany u większych zwierząt. W analizowanym materiale opisywany jest jako domieszka pojawiająca się w nielegalnych dostawach fentanylu.
media publiczne
Media utrzymywane w całości lub części ze środków publicznych i zobowiązane do realizowania zadań informacyjnych oraz służby publicznej. W wyborach powinny zapewniać bezstronne i zrównoważone relacjonowanie rywalizacji politycznej.
mediacja
Sposób rozwiązywania sporu, w którym zaakceptowana przez strony osoba lub instytucja pomaga im prowadzić rozmowy i znaleźć porozumienie. Mediator nie narzuca stronom wiążącego rozstrzygnięcia.
mediana
Mediana to wartość środkowa w uporządkowanym zbiorze danych. Co najmniej połowa obserwacji ma wartość nie większą od mediany, a co najmniej połowa nie mniejszą.
mediana wynagrodzeń
Wartość środkowa uporządkowanego zestawu wynagrodzeń, dzieląca pracowników na dwie grupy o równej liczebności.
mediator
Bezstronna osoba lub podmiot pomagający stronom konfliktu prowadzić rozmowy i szukać rozwiązania, bez narzucania im wiążącej decyzji.
medtech
Sektor technologii medycznych obejmujący rozwiązania wykorzystywane w zapobieganiu, wykrywaniu, monitorowaniu lub leczeniu problemów zdrowotnych.
medycyna pola walki
Dziedzina medycyny wojskowej zajmująca się udzielaniem pomocy medycznej i leczeniem rannych w warunkach konfliktu zbrojnego.
medyczny transport lotniczy
Przewóz pacjentów z wykorzystaniem statku powietrznego, najczęściej śmigłowca, wraz z zespołem medycznym. Jest stosowany między innymi wtedy, gdy odległość lub stan pacjenta wymagają szybszego dotarcia do lepiej wyposażonej placówki.
megapiksel
Jednostka odpowiadająca milionowi pikseli. W przypadku aparatu fotograficznego informuje przede wszystkim o liczbie elementów tworzących rejestrowany obraz.
megawat
Jednostka mocy równa milionowi watów. W energetyce opisuje między innymi maksymalną moc elektrowni, farmy wiatrowej lub pojedynczego urządzenia.
megawatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca zużyciu lub wytworzeniu 1 megawata mocy przez godzinę. Jedna megawatogodzina to 1000 kilowatogodzin.
melanina
Barwnik nadający kolor skórze, włosom i oczom.
melanizacja
Ciemnienie obszaru wokół urazu, które u współczesnych stawonogów może towarzyszyć odtwarzaniu uszkodzonych tkanek.
meltemia
Sezonowe, silne wiatry występujące w Grecji latem. Mogą przynosić chwilową ulgę od upału, ale także sprzyjać rozprzestrzenianiu się pożarów.