Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
4411-4500

Indeks alfabetyczny

O

90 haseł

  1. odrzut jądra atomowego

    Ruch jądra atomowego wywołany zderzeniem z inną cząstką. W detektorach takich jak LUX-ZEPLIN jest to poszukiwany ślad możliwej interakcji z ciemną materią.

  2. odsetek

    Część określonej grupy wyrażona zwykle w procentach, pokazująca, jak wielu członków grupy spełnia dane kryterium lub ma określoną opinię.

  3. odstraszanie

    Działanie mające zniechęcić potencjalnego przeciwnika do agresji przez pokazanie, że jej koszty byłyby zbyt wysokie.

  4. odstępstwo fiskalne

    Formalnie dopuszczony wyjątek od obowiązujących zasad dotyczących finansów publicznych, umożliwiający wyłączenie określonych wydatków spod części ograniczeń.

  5. odstępstwo regulacyjne

    Formalna zgoda właściwego organu na niestosowanie określonego wymogu lub zastosowanie od niego wyjątku w konkretnych warunkach.

  6. odszkodowanie

    Świadczenie mające wyrównać szkodę lub stratę poniesioną przez osobę albo podmiot, najczęściej w formie pieniężnej.

  7. odsłuch

    Funkcja cyfrowej publikacji umożliwiająca zapoznanie się z jej treścią w formie dźwiękowej.

  8. odtajnienie

    Zniesienie ograniczeń poufności dotyczących dokumentu lub informacji, umożliwiające ich udostępnienie szerszemu gronu odbiorców, w tym opinii publicznej.

  9. odtwarzanie ekosystemów

    Działania mające przywrócić zdegradowanemu środowisku różnorodność biologiczną, funkcje ekologiczne i zdolność do samodzielnego działania.

  10. odtwarzanie multiroom

    Odtwarzanie tego samego dźwięku w kilku kompatybilnych głośnikach rozmieszczonych w różnych pomieszczeniach.

  11. odurzenie

    Stan zmienionej świadomości lub sprawności psychofizycznej wywołany działaniem substancji, na przykład narkotyków lub leków.

  12. odwiert geotermalny

    Otwór wykonany w podłożu geologicznym w celu rozpoznania, pozyskania lub zatłaczania podziemnych płynów i wykorzystania ciepła Ziemi.

  13. odwiert zatłaczający

    Odwiert służący do wtłaczania wody wydobywczej lub innych płynów głęboko pod ziemię.

  14. odwołanie

    Formalny środek zaskarżenia decyzji lub rozstrzygnięcia, kierowany do właściwego organu albo sądu. Może prowadzić do ponownego rozpatrzenia sprawy.

  15. odwrotne projektowanie

    Metoda projektowania, w której najpierw określa się wymagany efekt działania elementu, a następnie obliczeniowo poszukuje geometrii najlepiej spełniającej te wymagania.

  16. odwrotne przejęcie

    Transakcja, w której prywatna firma uzyskuje status podmiotu publicznego przez połączenie z już istniejącą spółką publiczną, często pozbawioną istotnej działalności.

  17. odznaczenie państwowe

    Oficjalne wyróżnienie przyznawane przez państwo osobom lub organizacjom za szczególne zasługi. Może mieć formę orderu, medalu albo innego ustanowionego prawem wyróżnienia.

  18. odzysk

    Proces lub zespół procesów, dzięki którym z odpadów uzyskuje się materiały albo inne użyteczne zasoby nadające się do ponownego wykorzystania.

  19. odświeżenie klas

    Zaplanowany zestaw zmian w klasach postaci, obejmujący zwykle ich umiejętności, role, równowagę mocy lub sposób działania.

  20. ofensywa

    Faza gry w futbolu amerykańskim, w której drużyna posiada piłkę i próbuje zdobyć jardy oraz punkty.

  21. ofensywa lądowa

    Zorganizowane działania ofensywne prowadzone przez wojska na obszarze lądowym, zwykle w celu zdobycia terenu, przełamania obrony przeciwnika lub osiągnięcia określonego celu militarnego.

  22. oferta błyskawiczna

    Promocja dostępna przez krótki, z góry określony czas, często przy ograniczonej liczbie produktów.

  23. oferta dobrowolnego odejścia

    Propozycja dla wybranych pracowników, którzy mogą odejść z firmy na własny wniosek, otrzymując wsparcie finansowe i pomoc w planowaniu dalszej kariery.

  24. oferta niewiążąca

    Wstępna oferta nabycia, która co do zasady nie zobowiązuje składającego do sfinalizowania transakcji. Określa zainteresowanie zakupem i może stanowić podstawę dalszych negocjacji.

  25. oferta publiczna

    Proponowane szerokiemu gronu inwestorów nabycie papierów wartościowych spółki, często związane z jej wejściem na giełdę.

  26. offline-first

    Offline-first to podejście projektowe, w którym aplikacja jest przygotowana do podstawowego działania bez połączenia z internetem.

  27. offshore

    Określenie działalności prowadzonej poza krajowym systemem regulacyjnym lub poza jurysdykcją, w której znajduje się użytkownik.

  28. oficer wywiadu

    Funkcjonariusz lub pracownik służby wywiadowczej odpowiedzialny za pozyskiwanie, ochronę albo analizowanie informacji o znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa.

  29. oględziny

    Formalne badanie miejsca, osoby lub przedmiotu w celu udokumentowania ich stanu oraz ujawnienia śladów istotnych dla sprawy.

  30. ognisko epidemiologiczne

    Lokalne skupisko przypadków tej samej choroby, powiązanych miejscem, czasem lub wspólnym źródłem zakażenia. W opisywanym ujęciu ognisko obejmuje co najmniej trzy powiązane przypadki.

  31. ogniwa paliwowe ze stałym tlenkiem

    Ceramiczne ogniwa, które zamieniają energię chemiczną paliwa na energię elektryczną w procesie elektrochemicznym, bez pośredniego spalania.

  32. ogniwo aluminiowo-powietrzne

    Ogniwo elektrochemiczne, w którym aluminium reaguje z tlenem z powietrza i wodą, wytwarzając energię elektryczną oraz wodorotlenek glinu.

  33. ogniwo monokrystaliczne

    Ogniwo wykonane z monokrystalicznego krzemu, stosowane do przekształcania światła słonecznego w energię elektryczną.

  34. ograniczenia podażowe

    Czynniki ograniczające możliwość dostarczenia na rynek takiej ilości produktów lub usług, jakiej oczekują klienci. Mogą wynikać między innymi z braków komponentów, mocy produkcyjnych lub problemów logistycznych.

  35. ograniczenia transferowe

    Reguły prawne lub umowne ograniczające możliwość przekazywania akcji albo innych praw majątkowych. Mogą wymagać zgody określonego organu lub spełnienia dodatkowych warunków przed dokonaniem transakcji.

  36. ograniczenie częstotliwości żądań

    Mechanizm ograniczający liczbę żądań kierowanych do usługi w określonym czasie.

  37. ograniczenie ruchu lotniczego

    Środek ograniczający liczbę, kierunek lub czas operacji statków powietrznych na określonym obszarze albo lotnisku.

  38. ograniczenie terytorialne

    Reguła ograniczająca dostęp do treści lub usługi ze względu na miejsce, w którym znajduje się użytkownik.

  39. ograniczona seria występów

    Z góry ustalony okres prezentowania przedstawienia, zakończony w określonym terminie.

  40. ogólna sztuczna inteligencja

    Koncepcja systemu sztucznej inteligencji zdolnego do wykonywania szerokiego zakresu zadań intelektualnych, a nie tylko zadań z jednej dziedziny.

  41. okno czaszkowe

    Okno czaszkowe to chirurgicznie przygotowany dostęp przez czaszkę, który umożliwia obserwowanie żywej tkanki mózgowej pod mikroskopem.

  42. okno kinowe

    Okres, w którym film jest dostępny w kinach przed udostępnieniem go na platformach streamingowych lub w innych kanałach.

  43. okno ofert

    Okres, w którym warunki rynkowe sprzyjają przeprowadzeniu oferty publicznej lub wejściu spółki na giełdę.

  44. okno pracy opon

    Zakres warunków, zwłaszcza temperatur i obciążeń, w którym opony zapewniają najlepsze osiągi. Poza tym zakresem mogą oferować mniejszą przyczepność lub zużywać się w niekorzystny sposób.

  45. okno transferowe

    Ustalony przez organizację sportową okres, w którym kluby mogą rejestrować nowych zawodników i przeprowadzać określone transfery.

  46. okno życia

    Specjalne miejsce, w którym można legalnie i anonimowo pozostawić nowo narodzone dziecko, zapewniając mu bezpieczną opiekę.

  47. okno żywieniowe

    Wyznaczony przedział czasu, w którym można spożywać posiłki w ramach określonego planu odżywiania. Poza tym przedziałem obowiązuje zaplanowany okres niejedzenia.

  48. okres promocyjny

    Ograniczony czas, w którym produkt lub usługa jest oferowana na korzystniejszych warunkach niż zwykle, na przykład po obniżonej cenie.

  49. okres przejściowy

    Czas przewidziany na dostosowanie działalności do nowych przepisów lub wymagań. W tym czasie dotychczasowe zasady mogą nadal obowiązywać.

  50. okres próbny

    Ograniczony czas, w którym użytkownik może wypróbować usługę przed rozpoczęciem płatnego korzystania, zgodnie z warunkami oferty.

  51. okres półtrwania

    Czas, po którym aktywność promieniotwórcza danego izotopu spada o połowę.

  52. okres sprawozdawczy

    Okres sprawozdawczy to ustalony przedział czasu, za który podmiot gromadzi, porządkuje i przekazuje dane dotyczące swojej działalności.

  53. okres spłaty

    Ustalony czas, w którym klient reguluje należność w ratach wynikających z umowy finansowania.

  54. okres wyłączności

    Ustalony umownie czas, w którym określona strona ma wyłączne prawo do korzystania z danego rozwiązania, produktu lub uprawnienia.

  55. okres wyłącznych negocjacji

    Czas, w którym dotychczasowa organizacja ma pierwszeństwo w rozmowach z zawodnikiem po zakończeniu jego kontraktu.

  56. okres własności studia

    Czas, w którym studio należało do konkretnego właściciela. Analiza porównuje losy zespołów podczas takich okresów.

  57. okrutna i nietypowa kara

    Pojęcie prawne odnoszące się do szczególnie dotkliwego lub nieakceptowanego sposobu traktowania osoby przez państwo.

  58. okręg jednomandatowy

    Okręg wyborczy, w którym obsadza się jedno miejsce w wybieranym organie. Zwycięzca jest wyłaniany zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym systemie wyborczym.

  59. okręg sakralny

    W archeologii wydzielony obszar przeznaczony do praktyk religijnych, obejmujący między innymi świątynie, ołtarze i inne budowle kultowe.

  60. okręt patrolowy

    Jednostka pływająca przeznaczona głównie do nadzoru akwenów, ochrony granic, kontroli żeglugi i wykonywania zadań rozpoznawczych.

  61. okręt przeciwminowy

    Specjalistyczny okręt przeznaczony do wykrywania, identyfikowania i unieszkodliwiania min morskich.

  62. okupowane terytorium

    Okupowane terytorium to obszar znajdujący się pod faktyczną kontrolą obcego państwa lub jego sił zbrojnych, bez uzyskania przez to państwo pełnego, uznawanego prawnie tytułu do władzy nad nim.

  63. olej napędowy

    Ciekłe paliwo stosowane głównie w silnikach wysokoprężnych, znane także jako diesel.

  64. oligarcha

    Osoba dysponująca znacznym majątkiem i wpływami politycznymi lub gospodarczymi, często powiązana z elitami władzy.

  65. omnicyd

    Hipotetyczna całkowita zagłada ludzkości. W materiale termin odnosi się do różnych scenariuszy, w których rozwój lub użycie AI prowadzi do wymarcia ludzi.

  66. omnium

    Konkurencja kolarstwa torowego składająca się z kilku wyścigów, których wyniki tworzą klasyfikację końcową.

  67. onboarding

    Początkowy etap korzystania z usługi, podczas którego użytkownik przekazuje informacje, określa cele i konfiguruje działanie systemu.

  68. oner

    Ujęcie nakręcone bez widocznych cięć montażowych, często wymagające precyzyjnej choreografii aktorów i pracy kamery.

  69. onkolog

    Lekarz zajmujący się rozpoznawaniem, leczeniem i monitorowaniem chorób nowotworowych. Może uczestniczyć także w planowaniu opieki nad pacjentem oraz ocenie skuteczności terapii.

  70. opad mierzalny

    Opad mierzalny to deszcz, śnieg lub inna forma opadu wykryta i zarejestrowana przez przyrządy pomiarowe w ilości przekraczającej przyjęty próg pomiaru.

  71. open box

    Określenie produktu, którego opakowanie zostało otwarte, ale który może być nieużywany lub zwrócony przez wcześniejszego nabywcę.

  72. operacja dezinformacyjna

    Zaplanowane i skoordynowane działanie polegające na rozpowszechnianiu fałszywych lub wprowadzających w błąd treści w celu wpływania na odbiorców.

  73. operacja lądowa

    Działania militarne prowadzone na powierzchni ziemi przez wojska lądowe, zwykle z użyciem żołnierzy i pojazdów.

  74. operacje informacyjne

    Planowane działania służące oddziaływaniu na środowisko informacyjne, opinie, decyzje lub zachowania określonych grup i instytucji.

  75. operacje militarne

    Zorganizowane działania prowadzone przez siły zbrojne w celu osiągnięcia określonych celów wojskowych.

  76. operacje wpływu

    Zaplanowane działania mające oddziaływać na opinie, emocje, decyzje lub zachowania określonej grupy, często bez ujawniania rzeczywistego inicjatora.

  77. operacje wywiadowcze

    Tajne lub poufne działania służące pozyskiwaniu, sprawdzaniu i wykorzystywaniu informacji istotnych dla bezpieczeństwa państwa.

  78. operacyjny kamień milowy

    Mierzalny cel lub etap realizacji planu, którego osiągnięcie służy do oceny postępów organizacji. Może być powiązany z decyzjami finansowymi lub wynagrodzeniem.

  79. operator bezpieczeństwa

    Operator bezpieczeństwa to osoba obecna podczas testów pojazdu autonomicznego, która monitoruje jego działanie i może podjąć interwencję w sytuacji zagrożenia lub awarii.

  80. operator sieci komórkowej

    Przedsiębiorstwo zapewniające dostęp do usług telefonii komórkowej i transmisji danych. Operator może wpływać na dostępność określonych funkcji sieciowych.

  81. operator telekomunikacyjny

    Podmiot zarządzający siecią telekomunikacyjną lub świadczący usługi łączności elektronicznej, takie jak dostęp do internetu czy telefonia.

  82. opieka afirmująca płeć

    Określenie obejmujące świadczenia medyczne i inne formy wsparcia związane z tożsamością płciową. W tej sprawie chodzi między innymi o terapię hormonalną.

  83. opieka kangurowa

    Model opieki, w którym noworodek leży bezpośrednio na nagiej klatce piersiowej matki lub innego opiekuna, zwykle przy jednoczesnym karmieniu piersią i monitorowaniu medycznym.

  84. opinia audytorska

    Formalny wniosek audytora dotyczący tego, czy badane informacje lub procesy spełniają określone kryteria. Powinien wynikać z niezależnego badania i różni się od materiałów przygotowanych przez badaną organizację lub dostawcę narzędzia.

  85. opinia biegłych

    Specjalistyczna ocena sporządzona przez osoby posiadające wiadomości fachowe, potrzebne do ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy.

  86. opinia doradcza

    Stanowisko sądu międzynarodowego dotyczące wykładni prawa, które nie jest wyrokiem rozstrzygającym konkretny spór między stronami.

  87. opinia psychiatryczna

    Ocena biegłych dotycząca stanu psychicznego podejrzanego i jego znaczenia dla postępowania karnego.

  88. opinia publiczna

    Zbiorowe przekonania, oceny i nastroje społeczne dotyczące określonej sprawy lub wydarzenia.

  89. opodatkowanie napiwków

    Zasady, według których napiwki są uwzględniane przy obliczaniu podatku, w tym określenie, czy i w jakiej wysokości podlegają opodatkowaniu.

  90. opodatkowanie ryczałtowe

    Forma rozliczania podatku, w której należność oblicza się zasadniczo od przychodu, bez pomniejszania go o większość kosztów jego uzyskania.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.