Różowawy kamień znaleziony w 2022 roku na Saharze początkowo nie zdradzał ani swojego wieku, ani pochodzenia. Dopiero analiza jego minerałów wykazała, że Teghaza 001 jest fragmentem Marsa, który powstał ponad 4,1 miliarda lat temu. Ważąca około 800 gramów skała należy tym samym do najstarszych meteorytów marsjańskich znalezionych na Ziemi. Wyniki badań finansowanych przez NASA opisano w pracy opublikowanej w czasopiśmie Science.
Meteoryt nazwano Teghaza 001, od solniska w Mali, gdzie został odkryty. Naukowcy zaliczają go do około 435 znanych meteorytów pochodzących z Czerwonej Planety. O jego wyjątkowości decydują nie tylko wiek i tekstura, lecz także zestaw minerałów magmowych, czyli takich, które powstały podczas stygnięcia stopionej skały. Ich układ zachował informacje o tworzeniu się dawnej skorupy Marsa, a następnie o jej zmianach pod wpływem wody znajdującej się pod powierzchnią.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Izotopy tlenu to odmiany atomów tlenu o różnej liczbie neutronów. Ich proporcje w otolitach mogą wskazywać temperaturę środowiska, w którym przebywała ryba.
Skała pochodząca z Marsa, która została wyrzucona w przestrzeń przez uderzenie i ostatecznie spadła na Ziemię.
Pochodzenie Teghaza 001 rozpoznano między innymi dzięki izotopom tlenu. Ich proporcje potraktowano jako geochemiczny odcisk palca i porównano z wartościami znanymi z innych meteorytów marsjańskich. Początkowo skałę uznano za shergottyt, najczęstszą klasę meteorytów z Marsa. Dopiero dokładniejsze oględziny ujawniły nietypową teksturę i minerały, które skłoniły badaczy do przeprowadzenia dalszych analiz.
Kluczowe znaczenie miało odkrycie kryształów cyrkonu. Minerały te mogą zachowywać ślady warunków, w jakich tworzyła się skała, i pozwalają określać jej wiek. Zespół wykorzystał opracowaną przez grupę z Caltech metodę datowania rubidowo-strontowego wykonywanego bezpośrednio w próbce. Zamiast rozpuszczać cały materiał, naukowcy zbadali pojedyncze ziarna minerałów na fragmencie mniejszym niż paznokieć. Takie podejście umożliwiło precyzyjne datowanie i pozostawiło większość rzadkiego meteorytu do przyszłych badań.
Wyniki wskazują, że Teghaza 001 został zmieniony przez marsjańską wodę około 4,1 miliarda lat temu. Tekstura skały, jej skład chemiczny i izotopy tlenu sugerują, że obieg wody na młodym Marsie mógł być bardziej dynamiczny, niż wynikałoby to z prostego obrazu suchej planety. To jednak interpretacja śladów zapisanych w próbce, a nie bezpośrednia rekonstrukcja całego marsjańskiego klimatu. Badacze wskazują również, że minerały mogą przechowywać możliwy ślad atmosfery z okresu, gdy Mars tracił wodę, ale ta hipoteza wymaga dalszych analiz.
Teghaza 001 różni się od pozostałych bardzo starych meteorytów marsjańskich. ALH84001 składa się niemal w całości z jednego minerału i ma podobny wiek, natomiast meteoryt nazywany Black Beauty powstał około 2,1 miliarda lat temu i zawiera drobne fragmenty skał wulkanicznych. Nowa próbka oferuje szerszy zestaw minerałów, dlatego może dostarczyć innego rodzaju informacji o powstawaniu skorupy i późniejszym działaniu wody.
Meteoryty marsjańskie trafiają na Ziemię po tym, jak uderzenia kosmicznych obiektów wyrzucą fragmenty powierzchni Marsa w przestrzeń. Później część z nich przecina drogę Ziemi i zostaje odnaleziona, często na pustyniach lub śnieżnych równinach, gdzie odróżnia się od otoczenia. Naukowcy chcą teraz wykorzystać Teghaza 001 w kolejnych badaniach. Autorzy podkreślają, że dotychczasowe publikacje dopiero rozpoczęły analizę tej próbki.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
