Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan podpisały w Mekce wspólne porozumienie obronne. Zgodnie z jego główną zasadą atak zbrojny na którekolwiek z trzech państw ma być traktowany jako atak na wszystkie. Dokument ogłoszono podczas spotkania saudyjskiego następcy tronu Mohammeda bin Salmana, prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdogana i premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa.
Porozumienie nazwane mekkijskim porozumieniem o wspólnej obronie ma wzmacniać zbiorowe odstraszanie wobec każdego aktu agresji oraz rozszerzać współpracę obronną między trzema państwami. Wspólna deklaracja mówi o wzajemnych gwarancjach obronnych, nie opisuje jednak dokładnie obowiązków poszczególnych stron. Nie wiadomo więc, jakie działania wojskowe, polityczne lub logistyczne musiałyby zostać podjęte po ataku. Turecki urzędnik cytowany przez agencję Reuters określił pakt jako porozumienie o czysto obronnym charakterze.
Porozumienie zawarto w czasie gwałtownego pogorszenia sytuacji bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie. Po ataku Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran 28 lutego Iran oraz jego sojusznicy uderzali w cele w Arabii Saudyjskiej i innych państwach Zatoki. Doszło także do zakłóceń w ruchu przez cieśninę Ormuz, ważny szlak transportu ropy, oraz przez Morze Czerwone. W ubiegłym miesiącu wspierani przez Iran rebelianci Huti, kontrolujący dużą część północno zachodniego Jemenu, ogłosili embargo morskie wobec Arabii Saudyjskiej i atakowali saudyjskie lotniska, instalacje naftowe oraz tankowce na Morzu Czerwonym. Rijad musi również brać pod uwagę ubiegłoroczne izraelskie uderzenia w Dosze, których celem byli wysocy rangą przedstawiciele Hamasu.
Te wydarzenia skłoniły państwa Zatoki do ponownego przemyślenia własnych strategii obronnych. Dla Arabii Saudyjskiej porozumienie z Turcją i Pakistanem jest dodatkowym zabezpieczeniem w sytuacji, gdy dotychczasowa architektura bezpieczeństwa regionu została osłabiona przez konflikt Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem. Teheran zareagował na umowę krytycznie. Ebrahim Rezaei, członek komisji bezpieczeństwa narodowego irańskiego parlamentu, określił ją jako papierowe porozumienie i stwierdził, że nie zapewni ono Rijadowi bezpieczeństwa.
Dla Pakistanu pakt ma znaczenie nie tylko w kontekście relacji z Arabią Saudyjską, lecz także napięć z Indiami. W maju 2025 roku wieloletni spór między Islamabadem a Nowym Delhi przerodził się w otwarty konflikt. Nie doszło do wojny na pełną skalę, ale możliwość korzystania ze wsparcia gospodarczego Arabii Saudyjskiej oraz potencjału wojskowego i przemysłowego Turcji może być dla Pakistanu ważna. Umowa wzmacnia również rosnącą rolę Islamabadu w dyplomacji regionalnej. Pakistan pośredniczył między Iranem a Stanami Zjednoczonymi i gościł rozmowy dotyczące zawieszenia broni.
Turcja może z kolei zyskać nowe możliwości dla swojego przemysłu obronnego. Wśród potencjalnych obszarów współpracy wymienia się wspólną produkcję, partnerstwa technologiczne, zakupy uzbrojenia oraz większą interoperacyjność, czyli współdziałanie wojskowe. Każde z trzech państw wnosi do porozumienia inne zasoby i oczekuje od niego odmiennych korzyści: Rijad szuka dodatkowych gwarancji bezpieczeństwa, Pakistan chce wzmocnić swoją pozycję strategiczną, a Ankara może rozwijać relacje przemysłowe i wojskowe.
Największą niewiadomą pozostaje praktyczne zastosowanie zasady wzajemnej obrony. Nie jest jasne, czy Turcja musiałaby włączyć się w działania przeciwko jemeńskim Huti, gdyby Arabia Saudyjska ponownie rozpoczęła pełnoskalową wojnę z tym ugrupowaniem. Podobne pytanie dotyczy ewentualnego odnowienia konfliktu Pakistanu z Indiami i tego, czy Rijad musiałby wówczas opowiedzieć się po stronie Islamabadu. Każdy taki przypadek wymagałby odrębnych kalkulacji oraz ostrożnej dyplomacji, szczególnie aby nie doprowadzić do dalszej eskalacji. Strony będą jednak liczyć przede wszystkim na efekt odstraszania. Sama obecność dwóch regionalnych potęg po stronie każdego z sygnatariuszy nie wyklucza agresji, ale może podnieść jej potencjalny koszt.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
