Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Kandydat Republikanów na gubernatora Iowa chce rozbijać monopole rolne i zmienić szkolne jadłospisy
Zach Lahn twierdzi, że wysokie ceny diesla pogłębiają problemy amerykańskich rolników.
Kandydat zapowiada działania przeciw koncentracji rynku rolnego i opodatkowanie funduszy hedgingowych posiadających ziemię.
Lahn krytykuje decyzję Donalda Trumpa dotyczącą zwiększenia produkcji herbicydów na bazie glifosatu.
Jego celem jest, by 80 proc. żywności w szkołach publicznych Iowa pochodziło z tego stanu.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Zach Lahn, republikański kandydat na gubernatora Iowa, przedstawił w programie „Face the Nation” zestaw postulatów łączących politykę rolną, ceny paliw i zdrowie publiczne. W rozmowie wyemitowanej 4 października 2026 roku krytykował wysokie koszty ponoszone przez farmerów, koncentrację rynku rolnego oraz decyzję prezydenta Donalda Trumpa dotyczącą zwiększenia produkcji herbicydów na bazie glifosatu. Jednocześnie przekonywał, że jego program pozostaje zgodny z tradycją Partii Republikańskiej, choć część propozycji kojarzona jest zwykle z polityką progresywną lub ruchem MAHA.
Ceny diesla jako element szerszego problemu rolnictwa
Punktem wyjścia rozmowy były ceny oleju napędowego, które według prowadzącej przekroczyły 6 dolarów. Margaret Brennan wskazała, że polityka handlowa Trumpa wobec Kanady i Chin zwiększyła koszty ponoszone przez rolników. Lahn nie odrzucił tego argumentu, ale próbował umieścić go w szerszym kontekście. Jego zdaniem presja na farmerów trwa od dekad i wynika między innymi z kolejnych procesów koncentracji w branży rolnej. W jego ocenie duże przedsiębiorstwa odebrały rolnikom część wyboru i konkurencji, a wiele gospodarstw zostało sprowadzonych do roli podmiotów, które muszą akceptować ceny ustalane przez innych uczestników rynku.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Lahn mówił, że droższy diesel jest kolejnym elementem nakładającym się na już istniejące problemy. Wskazywał na znaczenie kosztów paliwa przed okresem zbiorów i zapowiadał działania, które miałyby poprawić sytuację farmerów. Wśród nich wymienił obniżenie podatku paliwowego oraz inne rozwiązania mające zwiększyć dostępność tańszego paliwa. Jego przekaz sprowadzał się do tezy, że gospodarstwa rolne działają przy bardzo niewielkich marżach, dlatego nawet pojedynczy wzrost kosztów może pogłębiać ryzyko utraty opłacalności.
Lahn przedstawia wysokie ceny diesla jako część większej presji kosztowej odczuwanej przez rolników.
Za jeden z głównych problemów uznaje koncentrację przedsiębiorstw i ograniczenie konkurencji w rolnictwie.
Wśród proponowanych działań wymienia obniżenie podatku paliwowego.
Podkreśla, że gospodarstwa działają przy bardzo niewielkich marżach i nie mogą łatwo finansować nowych praktyk.
Antymonopolowy przekaz w kampanii republikańskiej
Jednym z najważniejszych elementów programu Lahna jest zapowiedź walki z monopolami w rolnictwie. Kandydat mówił o rozbijaniu dużych struktur rynkowych oraz o opodatkowaniu funduszy hedgingowych, które posiadają ziemię rolną. Brennan zwróciła uwagę, że taki język może kojarzyć się raczej z postulatami progresywnymi niż z typowym przekazem Partii Republikańskiej, tradycyjnie bliskiej sektorowi rolnemu i dużym przedsiębiorstwom działającym w tej branży.
W odpowiedzi Lahn odwołał się do historii republikańskiej polityki antymonopolowej. Wskazał na ustawę Shermana oraz działania Theodore'a Roosevelta przeciwko największym przedsiębiorstwom. Jego argument polegał na tym, że monopol jest nie tyle dowodem siły wolnego rynku, ile jego porażką. Z tej perspektywy interwencja państwa miałaby nie zastępować konkurencji, lecz przywrócić warunki, w których rolnicy mogą negocjować z większą liczbą odbiorców i dostawców.
Kandydat zapowiedział zwiększenie finansowania biura prokuratora generalnego, aby mogło prowadzić postępowania przeciw praktykom ograniczającym konkurencję. Nie przedstawił w rozmowie szczegółowego projektu ustaw ani nie podał planowanej skali zmian. Przedstawiał jednak ten kierunek jako próbę przełamania sytuacji, w której farmerzy od dawna czekają na pierwszą poważną reakcję władz. W jego ujęciu spór o monopolizację dotyczy nie tylko cen, ale także tego, kto ma wpływ na warunki funkcjonowania całego sektora.
Drugim filarem kampanii Lahna jest problem zachorowań na raka w Iowa. Kandydat twierdził, że stan ma drugi najwyższy poziom zachorowalności na raka w Stanach Zjednoczonych oraz najwyższe tempo wzrostu liczby nowych przypadków w kraju. Przywołał także porównanie z Nevadą, przekonując, że po przeniesieniu się z Iowa do tego stanu prawdopodobieństwo zachorowania w danym roku spada o 40 procent. W rozmowie nie przedstawiono jednak dodatkowych danych ani niezależnej analizy, która pozwalałaby ocenić te porównania.
Lahn łączył problem zdrowotny z jakością wody i obecnością środków stosowanych w rolnictwie. Wysoki ładunek azotanów w wodzie wskazywał jako jeden z głównych czynników związanych, w jego ocenie, z rakiem jelita grubego, rakiem pęcherza oraz rakiem jajnika. Mówił również o pestycydach, w tym o glifosacie. Te zależności przedstawiał jako argument za zmianą praktyk rolnych i ograniczeniem przedostawania się zanieczyszczeń do strumieni już u źródła.
Wątek ten doprowadził do pytania o decyzję Trumpa dotyczącą zwiększenia produkcji herbicydów na bazie glifosatu. Lahn powiedział, że należał do pierwszych osób, które publicznie uznały podpisanie tego rozporządzenia wykonawczego za błędną decyzję. Dodał, że sekretarz zdrowia i opieki społecznej Robert F. Kennedy Jr. również sprzeciwiał się temu posunięciu i miał przekazywać prezydentowi swoje zastrzeżenia. Według przywołanego w rozmowie wyjaśnienia decyzja Trumpa była uzasadniana względami bezpieczeństwa narodowego.
Zdrowie dzieci i lokalna żywność jako program polityczny
Brennan zapytała, czy kampania Lahna może być testem popularności Kennedy'ego. Sekretarz zdrowia prowadził działania na rzecz kandydata, a część jego postulatów jest zbieżna z hasłami ruchu MAHA. Lahn odpowiedział, że znaczenie ma nie tylko osobista popularność Kennedy'ego, lecz także zasady, które ten reprezentuje. Wymienił wśród nich zdrowie dzieci, czystą wodę, ograniczenie przewlekłych problemów zdrowotnych i chorób autoimmunologicznych oraz większą kontrolę nad tym, co trafia na talerze Amerykanów.
Kandydat mówił o przekonaniu, że żywność może być pierwszym narzędziem dbania o zdrowie. W tym kontekście przedstawił jeden z najbardziej konkretnych celów kampanii: doprowadzenie do sytuacji, w której 80 proc. żywności serwowanej w szkołach publicznych Iowa będzie uprawiane w tym stanie. Lahn argumentował, że Iowa ma bardzo dobre ziemie i rolników zdolnych do realizacji takiego planu. Zastrzegł jednocześnie, że osiągnięcie celu wymagałoby czasu.
Plan szkolnych posiłków ma łączyć kilka elementów programu. Z jednej strony miałby zwiększać popyt na produkty od lokalnych gospodarstw, z drugiej poprawiać jakość jedzenia dostępnego dla dzieci. Lahn przekonywał, że dla części uczniów posiłek w szkole może być jedynym pożywnym posiłkiem w ciągu dnia. Równolegle proponował zachęty dla rolników do zmiany praktyk, które ograniczałyby spływ azotanów i innych środków do wód. Podkreślał, że bez finansowej rekompensaty gospodarstwa mogą nie być gotowe podejmować ryzyka związanego z nowymi metodami.
Kampania między polityką rolną a ruchem MAHA
Rozmowa pokazała próbę połączenia kilku tematów, które zwykle są rozpatrywane osobno. Lahn zestawia ceny diesla z koncentracją rynku rolnego, a spór o herbicydy z jakością wody i zachorowalnością na raka. Do tego dodaje politykę żywnościową w szkołach oraz współpracę z osobami kojarzonymi z ruchem MAHA. W ten sposób buduje przekaz skierowany jednocześnie do rolników, wyborców zainteresowanych zdrowiem publicznym i osób krytycznych wobec dużych przedsiębiorstw rolno-spożywczych.
Lahn stara się przy tym przedstawić swoje propozycje jako rozwiązania praktyczne, a nie odejście od republikańskich zasad. Antymonopolową politykę uzasadnia ochroną wolnego rynku, a wsparcie dla zmiany praktyk rolnych potrzebą ochrony finansowej gospodarstw. Jego wypowiedzi pokazują też napięcie między stanowiskiem administracji Trumpa a częścią zaplecza politycznego skupionego na zdrowiu publicznym i jakości żywności. Kandydat nie odrzuca prezydenta ani jego obozu, ale otwarcie krytykuje konkretną decyzję dotyczącą glifosatu.
Materiał nie zawiera informacji o wynikach wyborów ani o poparciu dla Lahna. Jest prezentacją jego programu i odpowiedzią na pytanie, czy jego kampania może stać się sprawdzianem wpływów Kennedy'ego w Iowa. Najważniejszy przekaz kandydata polega na połączeniu lokalnych problemów stanu z debatą prowadzoną w całych Stanach Zjednoczonych: o kosztach produkcji żywności, sile wielkich przedsiębiorstw, bezpieczeństwie środków ochrony roślin i roli państwa w kształtowaniu zdrowia publicznego.
