Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Senat USA głosuje nad ustawą, która ma przyspieszyć inwestycje kosztem ochrony środowiska
Ustawa BAAJA ma uprościć i skrócić federalne procedury dla dużych projektów infrastrukturalnych.
Projekt popierają przedstawiciele przemysłu paliw kopalnych, ale część organizacji klimatycznych widzi w nim także szansę dla energii odnawialnej.
Przeciwnicy twierdzą, że ustawa osłabi NEPA, ograniczy konsultacje z plemionami i ułatwi budowę gazociągów oraz centrów detencyjnych ICE.
Modele dotyczące wpływu ustawy na emisje dają sprzeczne wyniki, a eksperci podkreślają dużą niepewność analiz.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Senat Stanów Zjednoczonych ma przeprowadzić wstępne głosowanie proceduralne nad ustawą, która ma ułatwić budowę dużych projektów infrastrukturalnych. Liczący 417 stron projekt obejmuje zarówno gazociągi, jak i linie przesyłowe potrzebne do przyłączania nowych źródeł czystej energii. Ceną za skrócenie procedur miałoby być jednak ograniczenie części przepisów środowiskowych i społecznych. Ustawa Bipartisan American Affordability and Jobs Act, znana jako BAAJA, podzieliła organizacje klimatyczne. Jedni zwolennicy transformacji energetycznej widzą w niej szansę na szybszą rozbudowę sieci, inni ostrzegają, że projekt przede wszystkim otworzy drogę inwestycjom gazowym i osłabi kontrolę nad ich skutkami.
Polityczna presja przed zmianą składu Kongresu
Projekt ma czterech senackich sponsorów, dwóch Republikanów i dwóch Demokratów. Donald Trump wezwał wszystkich senatorów do poparcia ustawy. Zwolennicy BAAJA argumentują, że w Stanach Zjednoczonych budowa dużych inwestycji trwa zbyt długo, a obecne procedury blokują zarówno infrastrukturę paliwową, jak i linie umożliwiające rozwój energii odnawialnej. Ich zdaniem skrócenie terminów wydawania pozwoleń ma ułatwić realizację projektów uznawanych za ważne dla gospodarki i bezpieczeństwa energetycznego.
Sprawa stała się bardziej konfliktowa po wyborach, które przyniosły Demokratom znaczący sukces. Nowo wybrani Demokraci obejmą mandaty dopiero w styczniu, dlatego zwolennicy ustawy mają jeszcze czas, aby próbować przeprowadzić ją przez obecny Senat i Izbę Reprezentantów przed rozpoczęciem kadencji nowego Kongresu. Teoretycznie projekt może zostać w tym czasie przyjęty przez obie izby i trafić do podpisu prezydenta. Przyspieszenie prac zwiększa jednak napięcie wśród Demokratów, którzy obawiają się, że ustawa utrudni realizację celów środowiskowych i naruszy prawa rdzennych społeczności.
Ustawa skracałaby terminy związane z przepisami o zagrożonych gatunkach i ograniczała wykorzystanie Clean Water Act.
Zmiany obejmowałyby także federalne linie przesyłowe, ochronę dziedzictwa historycznego i konsultacje z plemionami.
Zwolennicy wskazują na szybszą budowę infrastruktury, a przeciwnicy na ryzyko osłabienia kontroli środowiskowej.
Organizacje środowiskowe i plemiona protestują
Przeciwko ustawie wystąpiły między innymi Earthjustice, Sierra Club i American Civil Liberties Union. Organizacje twierdzą, że BAAJA znacząco osłabiłaby amerykańskie prawo środowiskowe, w tym National Environmental Policy Act, czyli NEPA. Krytycy wskazują, że projekt przyspieszałby budowę gazociągów, ale także centrów detencyjnych Immigration and Customs Enforcement, znanych jako ICE. Ich zdaniem ograniczenie zakresu kontroli i możliwości zaskarżania decyzji zmniejszyłoby rolę społeczności oraz organizacji, które próbują zatrzymać projekty o dużym wpływie na środowisko lub prawa człowieka.
W piątek przedstawiciele rdzennych społeczności zorganizowali konferencję prasową, podczas której wezwali senatorów do odrzucenia BAAJA. Powodem są zapisy ograniczające federalny obowiązek konsultowania z plemionami projektów, które mogą ich dotyczyć. Mark Macarro, prezes National Congress of American Indians, określił ustawę jako egzystencjalne zagrożenie dla rdzennych społeczności. Sprzeciw wynika nie tylko z obaw o środowisko, lecz także z przekonania, że państwo powinno zachować obowiązek uwzględniania stanowiska plemion przy decyzjach dotyczących ich ziem, dziedzictwa i praw.
Protesty dotyczyły również możliwości przyspieszenia budowy centrów danych. Demonstranci zgromadzili się przed budynkiem należącym do biura lidera senackiej mniejszości Chucka Schumera. Bill McKibben argumentował, że byłoby szczególnie ironiczne, gdyby pierwszym działaniem Kongresu po wyborach, w których sprzeciw wobec centrów danych miał odgrywać ważną rolę, było ułatwienie ich budowy. Hakeem Jeffries, lider demokratycznej mniejszości w Izbie Reprezentantów i polityk wskazywany jako kandydat na przewodniczącego izby w nowym Kongresie, powiedział, że projekt nie rozwiązuje kilku istotnych problemów, w tym kwestii ochrony suwerenności plemion. Zapowiedział, że nie poprze automatycznie ustawy bez bardziej konstruktywnego udziału demokratycznego klubu.
Jakie przepisy zmieniałaby BAAJA
Projekt uprościłby federalne zasady dotyczące budowy międzystanowych linii przesyłowych. Jednocześnie zawęziłby zakres analiz prowadzonych na podstawie National Historic Preservation Act, ograniczył konsultacje plemienne i zmniejszył możliwość wykorzystywania Clean Water Act przy części inwestycji. Przewidziano także krótsze terminy w postępowaniach dotyczących Endangered Species Act. Ustawa ograniczałaby ponadto możliwość ingerencji władzy wykonawczej w federalne procedury wydawania pozwoleń oraz zmieniałaby zasady określające, które działania są objęte NEPA i kto może zaskarżyć zgodność decyzji z tą ustawą.
Największe znaczenie miałaby zmiana zakresu NEPA. Ustawa zawężałaby definicję głównego działania federalnego, które uruchamia obowiązek przeprowadzenia oceny środowiskowej. Jednocześnie ograniczałaby możliwość egzekwowania przez sądy zgodności decyzji z NEPA. Przeciwnicy podkreślają, że jest to jeden z najważniejszych instrumentów wykorzystywanych do sprawdzania skutków dużych inwestycji. American Civil Liberties Union ostrzegała senatorów, że przyjęcie projektu mogłoby utrudnić działania przeciwko rozbudowie federalnego systemu detencji imigrantów, w tym planom, które wcześniej były blokowane dzięki procedurom środowiskowym.
Abbie Dillen z Earthjustice określiła możliwe przyjęcie BAAJA jako największą od lat siedemdziesiątych zmianę amerykańskich przepisów środowiskowych. Przyznała, że istnieją uzasadnione argumenty za reformą NEPA, ponieważ przepisy mogą być wykorzystywane do opóźniania ważnych projektów. Jej zdaniem problem był jednak już wcześniej reformowany, a znaczenie ustawy zostało także ograniczone przez Sąd Najwyższy. Dillen uważa, że obecny projekt usuwałby ostatnie elementy kontroli, które mogą mieć znaczenie w sytuacji, gdy administracja prezydenta prowadzi zdecydowanie prokopalnianą politykę.
BAAJA ma poparcie przemysłu paliw kopalnych. American Petroleum Institute nazwał ją historyczną szansą i wezwał Kongres do zakończenia reformy procedur wydawania pozwoleń jeszcze w tym roku. Earthjustice ocenia, że projekt stworzyłby szczególnie szybki tryb dla gazociągów. Organizacja wskazuje, że branża gazowa chce rozbudowywać istniejącą przepustowość rurociągów, aby zwiększać eksport LNG, czyli skroplonego gazu ziemnego, a także dostarczać paliwo do centrów danych zużywających duże ilości energii.
Jednym z projektów, które mogłyby skorzystać na zmianach, jest gazociąg Constitution. Firma Williams Companies próbuje zbudować go przez stan Nowy Jork. W 2016 roku stan odmówił wydania projektowi pozwolenia dotyczącego jakości wody, jednak inwestycja została wznowiona za administracji Trumpa. Zmiany w Clean Water Act mogłyby mieć znaczenie dla dalszych prób realizacji tego przedsięwzięcia. Ustawa mogłaby również ułatwić budowę gazociągów na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Organizacja Western States and Tribal Nations chce wykorzystać je do zaopatrywania centrów danych oraz eksportu LNG z zachodniego wybrzeża.
Andrew Browning, prezes Western States and Tribal Nations, mówił podczas spotkania z komisją hrabstwa Sweetwater 3 listopada, że rozmawia z ustawodawcami o projekcie. Ocenił, że reforma pozwoleń jest kluczowa dla planów budowy infrastruktury, które jego organizacja chce rozwijać. Ten przykład pokazuje, dlaczego przeciwnicy BAAJA obawiają się, że projekt będzie działał nie tylko na rzecz nowych linii przesyłowych dla energii odnawialnej, lecz także na rzecz szybkiego powrotu do inwestycji gazowych i infrastruktury eksportowej.
Zwolennicy czystej energii widzą szansę dla sieci
Część organizacji i ekspertów zajmujących się czystą energią popiera ustawę z innego powodu. Elektrownie wiatrowe, słoneczne i magazyny energii są obecnie tanie w budowie, ale nie zawsze mogą dostarczać energię tam, gdzie jest potrzebna. Problemem są niewystarczające linie przesyłowe oraz długi proces przyłączania projektów do sieci. Międzystanowa linia przesyłowa może powstawać nawet przez dekadę, a projekty energetyczne czekają także na rozstrzygnięcie w kolejce do przyłączenia do sieci.
Pod koniec 2025 roku w kolejce przyłączeniowej znajdowały się projekty o łącznej mocy 2060 GW, obejmujące zarówno wytwarzanie energii, jak i jej magazynowanie. Ben King, dyrektor do spraw energii i klimatu w Rhodium Group, uważa, że BAAJA mogłaby zreformować proces obsługi tej kolejki i odblokować budowę potrzebnych linii przesyłowych. Jego zdaniem ustawa zwiększałaby możliwości szybszego rozwijania infrastruktury w przyszłości, gdyby po zmianie polityki klimatycznej ponownie pojawiło się silniejsze wsparcie dla czystej energii.
Senator Martin Heinrich, jeden z demokratycznych sponsorów projektu, twierdzi, że wprowadzone w ostatniej chwili zmiany mają zagwarantować konsultacje z plemionami. Jego zdaniem ustawa powinna faworyzować odnawialne źródła energii, ponieważ przy otwartej i konkurencyjnej rywalizacji tańsze technologie wygrywają na rynku. Senator Sheldon Whitehouse przekonywał natomiast, że przyjęcie BAAJA stworzyłoby podstawę do dalszej pracy nad polityką czystej energii w przyszłym roku, kiedy Demokraci mieliby uzyskać większość w obu izbach Kongresu. Obaj senatorowie twierdzili, że mają wystarczające poparcie do przeprowadzenia ustawy.
Modele dają sprzeczne prognozy emisji
Nie ma zgody co do tego, jaki wpływ BAAJA miałaby na emisje. Analiza Rhodium Group wskazuje, że emisje krajowe spadłyby po przyjęciu ustawy. Z kolei model przygotowany przez Kevina Kirschera, profesora inżynierii na Purdue University, przewiduje ich wzrost. Różnica wynika między innymi z założeń dotyczących tego, jakie źródła energii zostaną ostatecznie podłączone do sieci. Rhodium Group przyjęła na podstawie raportu z 2025 roku, że 85 procent nowej mocy będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych. Kirschner zwracał uwagę, że operatorzy sieci w tym roku aktualizowali swoje kolejki, usuwając oferty powtarzające się i spekulacyjne, a kolejka PJM zawiera obecnie wiele projektów gazowych.
Ben King wskazuje, że koszty energii odnawialnej wyraźnie spadają, podczas gdy paliwa kopalne nie tanieją w podobny sposób. Jego zdaniem analizy Rhodium zakładają, że czyste technologie będą dominować w rozwoju sektora energetycznego w dającej się przewidzieć przyszłości. Jednocześnie przyznaje, że branża paliwowa może opierać się na innym założeniu i przewidywać dalsze możliwości ekspansji. W praktyce wpływ ustawy na emisje zależałby nie tylko od samego skrócenia procedur, lecz także od tego, jakie projekty otrzymają dostęp do sieci.
Kirschner podkreśla, że modele nie miały jeszcze czasu na pełną recenzję naukową, ponieważ ustawa została przedstawiona dopiero 30 września. Jego zdaniem przełożenie 417 stron gęstego języka prawnego na konkretne skutki dla sektora energetycznego jest bardzo skomplikowane i obarczone dużą niepewnością. Spór nie dotyczy więc wyłącznie tego, czy procedury powinny być szybsze. Chodzi także o to, jakie technologie skorzystają na zmianach, jaką kontrolę zachowają sądy i społeczności oraz czy przyspieszenie inwestycji doprowadzi przede wszystkim do rozwoju czystej energii, czy do dalszej rozbudowy infrastruktury gazowej.
Dillen uważa, że osłabienie przepisów środowiskowych mogłoby dodatkowo wzmocnić program Trumpa określany hasłem „drill, baby, drill”. Jako przykład wskazuje plan dopuszczenia wierceń w pobliżu Chaco Culture National Historical Park, miejsca wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jej zdaniem rozwój czystej energii jest potrzebny i powinien następować szybko, ale nie powinien odbywać się kosztem praw plemion ani przez wzmacnianie polityki, przeciwko której wyborcy wyrazili sprzeciw. Ostateczny kształt i los BAAJA zależą od senackiego głosowania, dalszych prac w Kongresie oraz od tego, czy zwolennicy projektu zdołają odpowiedzieć na zarzuty dotyczące środowiska i konsultacji społecznych.
