Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Ultradźwięki bez nacięcia mózgu usunęły drżenie u weterana z chorobą Parkinsona
U 72-letniego weterana drżenie prawej ręki ustąpiło kilka minut po zabiegu MRgHIFU.
Procedura wykorzystuje skoncentrowane ultradźwięki do trwałego uszkodzenia precyzyjnie wybranego obszaru mózgu.
MRgHIFU nie leczy choroby Parkinsona i nie zastępuje zawsze leków ani głębokiej stymulacji mózgu.
Dane dotyczące długoterminowej skuteczności metody w chorobie Parkinsona są nadal ograniczone.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
W kwietniu 2026roku u 72-letniego Keitha Buda Leavella, emerytowanego weterana amerykańskich Sił Powietrznych, drżenie prawej ręki ustąpiło kilka minut po zabiegu MRgHIFU. Mężczyzna od dziewięciu lat żył z objawami choroby Parkinsona, a utrzymujące się drżenie uniemożliwiało mu naprawianie radioodbiorników krótkofalarskich. Zabieg wykonano bez nacięcia skóry i bez otwierania czaszki. Lekarze podkreślają jednak, że metoda nie jest lekarstwem na postępującą chorobę, a jej długoterminowa skuteczność w Parkinsonie nadal nie jest dobrze udokumentowana.
Od drżenia ręki do rozpoznania choroby Parkinsona
Leavell przez lata interesował się naprawą radioodbiorników krótkofalarskich. Takie urządzenia zawierają wiele drobnych elementów i przewodów, dlatego praca przy nich wymaga precyzji oraz stabilnych dłoni. W 2017 roku, zaledwie kilka godzin po operacji raka tarczycy, mężczyzna zauważył drżenie
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
prawej ręki. Wkrótce pogorszyła się także jego zdolność mówienia, zmniejszyły się zakres głosu, jego wysokość i głośność. Początkowo sądził, że zmiany głosu wynikają z operacji, jednak później okazało się, że należą do objawów choroby Parkinsona.
Oprócz drżenia u Leavella pojawiły się bradykinezja, czyli spowolnienie ruchów, oraz sztywność. Wspominał także o utracie węchu kilka lat wcześniej, którą z perspektywy czasu uznał za prawdopodobny wczesny objaw choroby. Lewodopa pomagała kontrolować część dolegliwości, ale nie zlikwidowała utrzymującego się drżenia ręki. Chociaż ten lek ogranicza drżenie u większości osób z Parkinsonem, u części pacjentów jego działanie w odniesieniu do tego objawu jest słabsze.
MRgHIFU, czyli przezczaszkowa terapia ultradźwiękami o wysokiej intensywności pod kontrolą rezonansu magnetycznego, wykorzystuje wiązki ultradźwięków skupione w jednym punkcie mózgu. W chorobie Parkinsona zaburzenia w obrębie obwodów ruchowych, w tym obszarów związanych ze wzgórzem i jądrami podstawy, mogą prowadzić do drżenia, spowolnienia oraz sztywności. Celem procedury jest oddziaływanie na precyzyjnie wybrany fragment tych obwodów, bez wykonywania klasycznej operacji otwartej.
Przed zastosowaniem wysokiej energii lekarze kierują do celu fale o niskiej energii, aby sprawdzić, czy objaw pacjenta reaguje na wybrane miejsce.
Jeżeli reakcja jest właściwa, fale o wyższej energii podgrzewają wybraną tkankę i tworzą w niej trwałą zmianę, która ma przerwać nieprawidłowe przewodzenie odpowiedzialne za objaw.
Rezonans magnetyczny służy do planowania zabiegu, monitorowania temperatury oraz oceny reakcji mózgu w czasie rzeczywistym.
Pacjent pozostaje przytomny, dzięki czemu zespół może na bieżąco oceniać wpływ kolejnych etapów leczenia na objawy.
Zabieg trwa krócej niż dwie godziny, wliczając badania rezonansu magnetycznego wykonywane przed i po procedurze. Zespół z UT Southwestern wykorzystuje także zaawansowane mapowanie obwodów mózgowych, w tym czteroobszarową traktografię opracowaną przez Bhavyę R. Shaha i jego współpracowników w 2022 roku. Technika pozwala uwzględniać indywidualną anatomię pacjenta, a obrazowanie termiczne w czasie rzeczywistym pomaga kontrolować miejsce i intensywność działania ultradźwięków. Według lekarzy takie podejście może zwiększać precyzję i ograniczać ryzyko działań niepożądanych, ale nie eliminuje go całkowicie.
Efekt był szybki, ale nie oznacza wyleczenia
W przypadku Leavella lekarze skierowali energię na szlak pallidotalamiczny, obszar związany z obwodami ruchowymi. Kilka minut po zabiegu, gdy zapytano go o drżenie, odpowiedział: Co za drżenie? W kolejnych tygodniach poprawiły się także spowolnienie i sztywność jego ruchów. Mężczyzna odzyskał możliwość naprawiania radioodbiorników, wrócił do ćwiczeń na siłowni i ponownie zaczął polować. Są to jego indywidualne doświadczenia, a nie dowód, że taki sam rezultat wystąpi u każdej osoby z chorobą Parkinsona.
Choroba Parkinsona postępuje, dlatego po zabiegu mogą wrócić wcześniejsze objawy albo pojawić się nowe. MRgHIFU nie usuwa przyczyny choroby i nie obejmuje wszystkich jej dolegliwości. Pacjenci mogą nadal potrzebować leków, między innymi w celu kontroli objawów takich jak lęk, depresja, zaparcia czy pogorszenie funkcji poznawczych. Leavell kontynuował przyjmowanie karbidopy z lewodopą, ponieważ wraz z lekarzami uznał, że leczenie farmakologiczne powinno pozostać na dotychczasowym poziomie.
Ryzyko i kwalifikacja do procedury
Według materiału MRgHIFU jest na ogół bezpieczną opcją dla części dorosłych pacjentów z drżeniem samoistnym lub chorobą Parkinsona, ale wymaga spełnienia określonych kryteriów. Przed zabiegiem wykonywana jest tomografia komputerowa, która pozwala ocenić grubość czaszki. Ma to znaczenie, ponieważ energia ultradźwięków musi przejść przez kości i dotrzeć do mózgu. Następnie wykonywany jest rezonans z zaawansowanym mapowaniem, aby dokładnie zobrazować indywidualny cel terapii.
Około 20 do 30 procent pacjentów może mieć przejściowe działania niepożądane, zwykle związane z naturalnym obrzękiem mózgu po procedurze.
Zabieg wymaga oceny przez zespół obejmujący lekarza zajmującego się zaburzeniami ruchowymi oraz neuroradiologa interwencyjnego.
Po procedurze wszystkim pacjentom zaleca się fizjoterapię ukierunkowaną na poprawę siły, równowagi i koordynacji.
MRgHIFU nie jest dostępne dla każdej osoby z Parkinsonem. O zastosowaniu metody decydują między innymi charakter objawów, wyniki obrazowania oraz indywidualna ocena zespołu leczącego.
W Stanach Zjednoczonych głęboka stymulacja mózgu, określana skrótem DBS, pozostaje najlepiej zbadaną i szeroko dostępną metodą leczenia ruchowych objawów Parkinsona. Obie procedury oddziałują na podobne obwody ruchowe, ale robią to w różny sposób. MRgHIFU tworzy trwałą zmianę w wybranym miejscu, natomiast DBS wykorzystuje stymulację, którą można później regulować. Dlatego żadna z tych metod nie jest automatycznie najlepsza dla wszystkich pacjentów.
Zmieniające się zastosowania metody
Zakres zastosowań MRgHIFU był stopniowo rozszerzany. Amerykańska Agencja Żywności i Leków dopuściła metodę w leczeniu drżenia samoistnego w 2016 roku, początkowo z możliwością leczenia tylko jednej strony mózgu. Zabiegi po stronie przeciwnej zatwierdzono w 2022 roku. W przypadku drżenia dominującego w chorobie Parkinsona zgoda pojawiła się w 2018 roku, a zastosowanie metody w odniesieniu do problemów z poruszaniem się, sztywności i dyskinez uzyskało zatwierdzenie w 2021 roku. Leczenie po drugiej stronie w tych wskazaniach zatwierdzono w 2025 roku, a w 2026roku dopuszczono etapowe obustronne leczenie szlaku pallidotalamicznego.
Rozszerzenie wskazań nie zmienia faktu, że dla MRgHIFU stosowanego w chorobie Parkinsona brakuje jeszcze długoterminowych danych dotyczących skuteczności. Lekarze z UT Southwestern wykonali niemal 450 zabiegów MRgHIFU u osób z drżeniem samoistnym i Parkinsonem. W każdym przypadku uczestniczą tam neuroradiolog interwencyjny oraz neurolog specjalizujący się w zaburzeniach ruchowych. Taka współpraca ma służyć dopasowaniu terapii do objawów, anatomii, celów i możliwych zagrożeń dotyczących konkretnego pacjenta.
UT Southwestern otrzymało także status Parkinson's Foundation Center of Excellence, jako pierwszy taki ośrodek w północnym Teksasie i drugi w całym stanie. Wyróżnienie przyznano po ocenie obejmującej opiekę wielodyscyplinarną, badania, szkolenie specjalistów, poprawę jakości leczenia i działania edukacyjne. Nie jest to jednak dowód skuteczności pojedynczego zabiegu. Przypadek Leavella pokazuje, że MRgHIFU może szybko ograniczyć u wybranej osoby uciążliwe drżenie, ale decyzja o zastosowaniu procedury wymaga indywidualnej kwalifikacji, omówienia alternatyw oraz uwzględnienia ograniczonych danych dotyczących odległych efektów.
