Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1081-1170
Indeks alfabetyczny
F
34 haseł
forward-deployed
Określenie modelu pracy, w którym inżynierowie są bezpośrednio angażowani we wdrożenie rozwiązania u konkretnego klienta i dostosowanie go do jego potrzeb.
forwardowy wskaźnik cena do zysku
Wskaźnik porównujący bieżącą cenę akcji z prognozowanym zyskiem na akcję w przyszłości. Służy do oceny, ile inwestorzy płacą za oczekiwaną jednostkę przyszłego zysku.
fotonika
Dziedzina nauki i techniki zajmująca się wytwarzaniem, przetwarzaniem, przesyłaniem i wykorzystywaniem światła oraz innych form promieniowania elektromagnetycznego.
fotoreceptor
Fotoreceptor to wyspecjalizowana komórka siatkówki, która wykrywa światło i przekształca je w sygnały przekazywane dalej do układu nerwowego.
fotowoltaika
Technologia wytwarzania energii elektrycznej z promieniowania słonecznego za pomocą ogniw fotowoltaicznych.
fracht morski
Przewóz ładunków drogą morską, zwykle realizowany przez wyspecjalizowane statki na określonych trasach i na podstawie umowy przewozu.
fragmentacja przepisów
Sytuacja, w której podobne kwestie są regulowane odmiennie przez różne jednostki administracyjne. Utrudnia to podmiotom działającym na wielu obszarach stosowanie jednolitych zasad.
frakcja
Zorganizowana grupa wewnątrz partii lub innej instytucji, która skupia osoby o zbliżonych poglądach albo interesach. Frakcja może wpływać na ustalanie stanowiska całej organizacji.
frakcja polityczna
Zorganizowana grupa wewnątrz partii lub innego ugrupowania, skupiona wokół wspólnych interesów, poglądów albo lidera.
framework
Zestaw gotowych komponentów, reguł i mechanizmów ułatwiających tworzenie oprogramowania. Framework określa także sposób współdziałania poszczególnych elementów aplikacji.
framework deweloperski
Framework deweloperski to zestaw gotowych komponentów, reguł i narzędzi ułatwiających tworzenie oraz rozwijanie oprogramowania.
franczyza
W branży filmowej franczyza to rozwijana przez wiele produkcji marka lub uniwersum, obejmujące powiązane historie, postacie i prawa do ich wykorzystywania.
free cash flow
Przepływy pieniężne pozostające firmie po sfinansowaniu bieżącej działalności i niezbędnych inwestycji. Dodatnia wartość oznacza, że działalność generuje nadwyżkę gotówki.
fregata
Wielozadaniowy okręt wojenny, wykorzystywany między innymi do eskortowania innych jednostek, patrolowania i ochrony szlaków morskich.
frekwencja
Wskaźnik określający, jaka część dostępnych miejsc została zajęta podczas przedstawień.
frekwencja wyborcza
Odsetek uprawnionych do głosowania, którzy oddali ważny lub oddany w wyborach głos, zależnie od przyjętej metody liczenia.
front
Front to kierunek lub obszar, na którym prowadzone są działania wojenne. Otwarcie nowego frontu oznacza rozpoczęcie walk na kolejnym obszarze konfliktu.
front pożarowy
Front pożarowy to strefa, w której aktywnie rozprzestrzenia się pożar, szczególnie na jego przedniej krawędzi.
fundraising
Zorganizowane pozyskiwanie pieniędzy od osób lub instytucji, zwykle na określony cel społeczny, charytatywny albo projekt. Wykorzystuje kampanie informacyjne, wpłaty indywidualne i darowizny firm.
fundusz anielski
Forma wspólnego inwestowania, w której inwestorzy indywidualni przeznaczają własny kapitał na młode firmy, często oferując im także wiedzę i kontakty.
fundusz hedgingowy
Fundusz inwestycyjny stosujący elastyczne strategie, często obejmujące krótką sprzedaż, instrumenty pochodne lub finansowanie dłużne. Jego celem jest osiąganie wyników niezależnie od kierunku zmian na rynku.
fundusz inwestycyjny
Instytucja lub wyodrębniona pula kapitału, która lokuje środki w przedsiębiorstwa, projekty albo inne aktywa w celu osiągnięcia określonych celów finansowych lub strategicznych.
fundusz przejęciowy
Fundusz inwestycyjny utworzony w celu gromadzenia kapitału na zakup przedsiębiorstw, ich części lub innych aktywów. Może finansować pojedyncze przejęcia albo większą serię transakcji.
fundusz płac
Łączna pula środków przeznaczonych przez pracodawcę na wynagrodzenia pracowników w określonym okresie.
fundusz sidecar
Fundusz sidecar to dodatkowy wehikuł inwestycyjny, który lokuje kapitał równolegle z głównym funduszem w wybrane transakcje lub spółki.
fundusz suwerenny
Państwowy fundusz inwestycyjny zarządzający środkami należącymi do państwa, często pochodzącymi z rezerw walutowych, eksportu surowców lub nadwyżek budżetowych.
fundusz venture capital
Fundusz inwestycyjny, który lokuje kapitał przede wszystkim w prywatne, często młode spółki o wysokim potencjale wzrostu, oczekując zysku z rozwoju lub późniejszego wyjścia z inwestycji.
fundusze Unii Europejskiej
Środki finansowe pochodzące z budżetu Unii Europejskiej i przeznaczone na określone programy, inwestycje lub działania państw członkowskich.
fundusze unijne
Środki finansowe związane z programami i instrumentami Unii Europejskiej, przeznaczone na określone cele, np. rozwój infrastruktury. Dostęp do nich zależy od zasad danego programu i spełnienia określonych warunków.
funflation
Nieformalny termin opisujący wzrost wydatków konsumentów na rozrywkę i atrakcyjne doświadczenia. Odnosi się do sytuacji, w której takie formy spędzania czasu stają się wyraźnie droższe.
funkcja interaktywna
Funkcja usługi cyfrowej, która pozwala użytkownikowi wpływać na sposób korzystania z treści lub dostosowywać je do własnych potrzeb.
funkcja natywna
Funkcja wbudowana bezpośrednio w dany produkt lub system, a nie dostarczana jako osobna aplikacja albo zewnętrzne rozszerzenie.
fuzja jądrowa
Reakcja, w której lekkie jądra atomowe łączą się w cięższe, uwalniając energię. Jest badana jako potencjalne źródło energii.
fuzje i przejęcia
Transakcje, w których przedsiębiorstwa łączą się albo jedno z nich przejmuje kontrolę nad innym. Są wykorzystywane między innymi do zwiększania skali działalności lub pozyskiwania kompetencji.
G
56 haseł
galon
Jednostka objętości używana w Stanach Zjednoczonych. Galon amerykański odpowiada około 3,785 litra.
gamedev
Sektor zajmujący się tworzeniem, wydawaniem i sprzedażą gier wideo, obejmujący m.in. studia deweloperskie, wydawców oraz podmioty wspierające produkcję.
gazy cieplarniane
Gazy w atmosferze, które pochłaniają i zatrzymują część promieniowania cieplnego, przyczyniając się do ogrzewania powierzchni Ziemi. Należą do nich między innymi dwutlenek węgla, metan i podtlenek azotu.
gen Fkbp5
Gen Fkbp5 zawiera informację potrzebną do wytwarzania białka FKBP51, które uczestniczy w przetwarzaniu sygnałów związanych ze stresem.
genealogia
Dziedzina i praktyka badania pochodzenia, pokrewieństwa oraz historii rodzin na podstawie dokumentów i innych źródeł.
generacja AI
Proces tworzenia treści, takich jak obraz, dźwięk lub wideo, przez model sztucznej inteligencji na podstawie danych wejściowych lub polecenia.
generalny wykonawca
Podmiot, który organizuje i koordynuje kompleksową realizację inwestycji budowlanej, często korzystając także z usług podwykonawców.
generator kodu
Generator kodu to narzędzie, które automatycznie tworzy fragmenty lub całe partie kodu programu na podstawie poleceń, szablonów albo określonych parametrów.
generator pseudolosowy (PRNG)
Algorytm tworzący ciąg wartości wyglądających na losowe, ale zależnych od stanu początkowego. W opisywanym błędzie nie zapewnił odpowiedniej świeżej entropii.
generator wideo
Program lub system, który tworzy materiały wideo na podstawie poleceń, danych albo innych materiałów wejściowych. Współczesne generatory często wykorzystują modele sztucznej inteligencji.
generatywna sztuczna inteligencja
Technologia wykorzystująca modele AI do tworzenia nowych treści, takich jak teksty, obrazy, nagrania wideo lub dźwięki.
generatywny interfejs użytkownika
Interfejs tworzony lub modyfikowany przez sztuczną inteligencję w odpowiedzi na konkretne polecenie użytkownika.
generowanie i edycja obrazów
Tworzenie nowych obrazów przez system komputerowy oraz modyfikowanie już istniejących na podstawie opisu lub polecenia użytkownika.
generowanie wideo przez sztuczną inteligencję
Technologia tworzenia lub przekształcania materiałów wideo za pomocą modeli sztucznej inteligencji na podstawie polecenia, danych wejściowych albo wzorca.
genom
Kompletny zestaw materiału genetycznego organizmu, zapisany przede wszystkim w cząsteczkach DNA. Obejmuje zarówno geny, jak i pozostałe regiony DNA.
geometria sieci
Przestrzenne rozmieszczenie stacji i związany z nim zakres nieba, który każda z nich może obserwować i obsługiwać komunikacyjnie.
geopolityczny zwrot
Istotna zmiana kierunku polityki państwa wynikająca z przekształcenia jego położenia, interesów lub relacji międzynarodowych.
geopolityka
Dziedzina analizująca wpływ położenia geograficznego, zasobów i przestrzeni na relacje międzynarodowe oraz decyzje państw.
geotermia
Dziedzina energetyki wykorzystująca ciepło zgromadzone we wnętrzu Ziemi do ogrzewania lub wytwarzania energii elektrycznej.
geotermia wzmocniona
Technologia pozyskiwania energii z ciepła głębokich skał, wykorzystująca rozwiązania inżynieryjne ułatwiające dostęp do zasobów cieplnych i przepływ płynu. Może służyć do produkcji energii elektrycznej lub ciepła.
gest chirurgiczny
Wyodrębniona czynność lub ruch chirurga wykonywany podczas zabiegu. Analiza takich gestów może służyć do oceny techniki operacyjnej i jej związku z wynikami leczenia.
gigafabryka
Gigafabryka to bardzo duży zakład przemysłowy przeznaczony do produkcji na masową skalę. Określenie podkreśla rozmiar i wydajność obiektu, a nie jego formalny typ.
gigawat
Jednostka mocy równa miliardowi watów. Jeden gigawat odpowiada tysiącu megawatów.
gigawatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca miliardowi watogodzin. Służy do mierzenia ilości energii wyprodukowanej lub zużytej w określonym czasie.
global eventized release
Model premiery, w którym światowe udostępnienie filmu jest organizowane i promowane jako skoordynowane wydarzenie.
globalne nierównowagi
Trwałe rozbieżności między krajami w zakresie m.in. eksportu, importu, oszczędności i inwestycji, często widoczne w bilansach płatniczych.
globalne obroty
Globalne obroty to łączna wartość przychodów ze sprzedaży uzyskanych przez przedsiębiorstwo na wszystkich obsługiwanych rynkach w określonym okresie.
globalne wdrożenie
Wprowadzenie funkcji lub usługi do użytkowników na wielu rynkach, zwykle po wcześniejszych testach w ograniczonej grupie.
godziny ponadwymiarowe
Zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze wykonywane przez nauczyciela ponad obowiązujący go tygodniowy wymiar zajęć. Zasady ich przydzielania i rozliczania mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia.
gospodarstwo domowe
Osoba lub grupa osób wspólnie zamieszkujących i zwykle wspólnie zarządzających dochodami oraz wydatkami.
gospodarz meczu
Drużyna rozgrywająca spotkanie na własnym stadionie lub formalnie pełniąca funkcję zespołu gospodarza.
gotowość operacyjna
Stopień przygotowania sił, jednostek lub systemów do rozpoczęcia i prowadzenia działań zgodnie z określonymi zadaniami.
gotowość społeczna i polityczna
Stopień przygotowania społeczeństwa i władz do zaakceptowania określonych decyzji, kosztów lub działań w obliczu zagrożenia.
governance
Zasady, role i procedury służące nadzorowaniu technologii, danych lub procesów w organizacji.
gra RPG akcji
Gatunek gry łączący walkę w czasie rzeczywistym z elementami gier fabularnych, takimi jak rozwój postaci, wybory i wpływ decyzji na historię.
gra logiczna oparta na fizyce
Gra logiczna oparta na fizyce wykorzystuje zasady ruchu, ciężaru, zderzeń lub innych zjawisk do tworzenia zagadek. Rozwiązanie wymaga przewidywania skutków działań wykonywanych w wirtualnym środowisku.
gra retro
Gra retro to gra nawiązująca stylem, mechaniką lub oprawą do produkcji z wcześniejszych etapów rozwoju gier cyfrowych. Może być oryginalnym starszym tytułem albo jego odnowioną wersją.
gra symulacyjna
Gra symulacyjna to ćwiczenie odtwarzające wybrane sytuacje lub procesy, aby uczestnicy mogli podejmować decyzje i obserwować ich skutki bez udziału w rzeczywistych transakcjach.
graficzny interfejs użytkownika
Sposób komunikowania się użytkownika z komputerem za pomocą elementów wizualnych, takich jak okna, ikony, przyciski i menu, zamiast wyłącznie poleceń tekstowych.
grafika wektorowo-pikselowa
Grafika wektorowo-pikselowa łączy obrazy wektorowe, opisane matematycznie, z grafiką pikselową, złożoną z pojedynczych punktów obrazu.
gran turismo
Samochód sportowo-turystyczny przeznaczony do szybkiej i wygodnej jazdy na dłuższych trasach, łączący osiągi z komfortem.
granica zaufania
Granica zaufania to miejsce w systemie, w którym dane, żądanie lub tożsamość są uznawane za wystarczająco wiarygodne, aby przyznać dalsze uprawnienia.
granie w chmurze
Sposób uruchamiania gier na zdalnych serwerach i przesyłania obrazu oraz dźwięku do urządzenia użytkownika przez internet. Nie wymaga pełnej instalacji gry na lokalnym sprzęcie.
grant
Grant to środki finansowe przyznane na realizację określonego projektu lub celu, zwykle na podstawie wniosku i po spełnieniu ustalonych warunków.
growth-stage
Growth-stage oznacza etap rozwoju firmy, w którym przedsiębiorstwo ma już działający produkt i przychody, a finansowanie służy przede wszystkim szybkiemu zwiększaniu skali działalności.
grupa dochodowa
Zbiorowość osób lub gospodarstw domowych wyodrębniona na podstawie wysokości osiąganych dochodów.
grupa kapitałowa
Zespół powiązanych podmiotów, zwykle obejmujący jednostkę dominującą i podmioty przez nią kontrolowane. Powiązanie wynika najczęściej z własności udziałów lub akcji albo z innych form kontroli.
grupa kryzysowa
Zespół przedstawicieli władz i służb powołany do koordynowania działań w sytuacji poważnego zagrożenia. Analizuje rozwój wydarzeń i pomaga podejmować decyzje dotyczące reagowania kryzysowego.
gry arcade
Gatunek gier oparty na prostych zasadach, szybkiej akcji i bezpośrednim sterowaniu, często z naciskiem na wynik lub zręczność.
gry casualowe
Gry projektowane z myślą o łatwym rozpoczęciu rozgrywki, nieskomplikowanych zasadach i krótszych sesjach.
grywalna cywilizacja
Grywalna cywilizacja to frakcja, którą może kierować gracz. Zwykle ma własne jednostki, technologie, premie i sposób prowadzenia rozgrywki.
grywalna postać
Postać w grze, nad którą bezpośrednią kontrolę sprawuje gracz.
grzebień częstotliwości optycznych
Zestaw wielu równomiernie rozmieszczonych częstotliwości lub odpowiadających im kolorów światła. Jest używany między innymi w precyzyjnych pomiarach i telekomunikacji.
gubernator
Gubernator jest wybieranym przywódcą władzy wykonawczej jednego ze stanów USA.
guz kłębka szyjnego
Rzadki guz rozwijający się w obrębie kłębka szyjnego, niewielkiej struktury położonej przy tętnicach szyjnych. Może uciskać naczynia i sąsiednie nerwy.
gwarancja ceny
Zobowiązanie do utrzymania określonej ceny usługi przez ustalony czas, z zastrzeżeniem warunków i wyłączeń oferty.