Uderzenia USA i Arabii Saudyjskiej na obiekty związane z proirańskimi bojówkami w Iraku wprowadziły konflikt na Bliskim Wschodzie w nową, bardziej nieprzewidywalną fazę. Według informacji przedstawionych przez The Guardian w atakach, do których doszło w środę, zginęło co najmniej 20 bojowników. Decyzja Rijadu o publicznym przyłączeniu się do działań USA skomplikowała sytuację, która już wcześniej obejmowała Iran, jego sojuszników w regionie oraz siły amerykańskie.
Celem ataków były miejsca powiązane z irackimi Siłami Mobilizacji Ludowej, znanymi jako PMF lub al Hashd al Shaabi. To sojusz ugrupowań zdominowanych przez szyitów, w którym działają także silne frakcje popierane przez Iran. Iracka prezydencja określiła naloty jako rażące naruszenie suwerenności państwa i atak na jego oficjalne instytucje. Prezydent USA Donald Trump twierdził jednocześnie, że operacja była skoordynowana z irackim rządem, mimo publicznego potępienia nalotów przez Bagdad.
Irak od początku konfliktu próbuje nie dopuścić do jego przeniesienia na własne terytorium. Państwo jest jednocześnie zależne od relacji z USA i narażone na silne wpływy Iranu. Waszyngton pozostaje dla Bagdadu ważnym partnerem wojskowym, ale pamięć o amerykańskiej inwazji z 2003 roku wciąż ma znaczenie polityczne. Iran przez lata wspierał w Iraku wpływowe bojówki, które odegrały istotną rolę w walce z Państwem Islamskim. PMF powstały w 2014 roku właśnie w związku z tą wojną, a ich działania nadzorował irański generał Kasem Sulejmani, późniejszy cel amerykańskiego ataku w Bagdadzie.
Sytuację Iraku dodatkowo pogarsza zamknięcie cieśniny Ormuz, przez którą eksportowana jest większość irackiej ropy. W Mosulu żałobnicy wynosili ze szpitala ciała zabitych bojowników w workach, skandując szyickie hasła i „Śmierć Ameryce!”. Z kolei iracka grupa Harakat Hezbollah al Nujaba zapowiedziała, że interesy i bezpieczeństwo USA oraz Arabii Saudyjskiej poniosą konsekwencje.
Arabia Saudyjska miała wcześniej uczestniczyć w kilku niejawnych atakach na Iran, jednak publiczne przyłączenie się do działań USA jest postrzegane jako punkt zwrotny. Rijad chce pokazać Teheranowi, że państwa Zatoki nie zamierzają pozostawać bierne wobec ataków na swoje bazy i obiekty. Około tydzień wcześniej wspierani przez Iran rebelianci Huti w Jemenie ogłosili blokadę saudyjskich portów i ładunków przy wejściu do Morza Czerwonego. W środę doszło także do eksplozji w porcie Damietta w Egipcie. Brytyjska firma zajmująca się bezpieczeństwem morskim Ambrey przekazała, że dron mógł trafić w należący do USA pływający zbiornik magazynowy.
Sanam Vakil, dyrektorka programu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej w think tanku Chatham House, oceniła, że uczestnicy konfliktu próbują zrozumieć sytuację, która staje się coraz bardziej chaotyczna. Jej zdaniem krótka przerwa w bezpośrednich atakach USA na Iran mogła skłonić Teheran do przeniesienia presji na wspierane przez niego ugrupowania. Coraz trudniej jednak mówić o wiarygodnym zaprzeczaniu związkom między Iranem a tymi grupami, ponieważ ich relacje są powszechnie znane. Vakil uważa, że nieprzewidywalność irańskich działań może być sposobem na wywieranie presji na prezydenta Trumpa, aby wybrał konfrontację albo ustępstwa, a zarazem próbą utrzymania kontroli nad cieśniną Ormuz.
HA Hellyer z Royal United Services Institute ocenił, że Arabia Saudyjska chce obalić przekonanie, iż państwa Zatoki nie zdecydują się na dalszą eskalację. Ostrzegł jednak, że nawet jeśli Rijad uznał atak na PMF za precyzyjnie zaplanowane działanie, trudno przewidzieć odpowiedź Teheranu. Iran postrzega obecny konflikt jako walkę o przetrwanie i może uznać, że konieczne jest radykalne przedefiniowanie zasad rywalizacji w regionie. Zdaniem analityków właśnie brak pewności co do kolejnych kroków wszystkich stron sprawia, że Bliski Wschód wkracza na nieznane terytorium.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Suwerenność to najwyższa i niezależna władza państwa nad własnym terytorium oraz możliwość samodzielnego podejmowania decyzji bez podporządkowania innemu państwu.
Eskalacja to nasilanie się konfliktu lub napięcia, obejmujące wzrost intensywności działań, zakresu użytych środków albo liczby zaangażowanych stron.
Iracki sojusz ugrupowań zbrojnych, w którym dominują formacje szyickie, w tym frakcje wspierane przez Iran. Organizacja powstała w 2014 roku w związku z walką z Państwem Islamskim.
Wyznawcy szyizmu, jednego z głównych nurtów islamu. W artykule określenie odnosi się do dominującego profilu części irackich ugrupowań zbrojnych.
Jednostka lub konstrukcja utrzymująca się na wodzie i służąca do czasowego przechowywania płynnych ładunków, takich jak ropa lub paliwo.
Strategia prowadzenia działań w sposób umożliwiający państwu lub organizacji zaprzeczanie odpowiedzialności, gdy brak bezpośrednich i rozstrzygających dowodów jej udziału.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!